Göz Sözlüğü A-Z: Astigmat Nedir, Miyop Nedir, Kornea Nedir? Göz Terimleri ve Hastalıkları

  • Tıbbi içerik kontrolü: {{cerrah}} · Son kontrol: {{tarih}}
Açık arka planda göz irisi illüstrasyonu

Bu göz sözlüğü, astigmat nedir, miyop nedir ve kornea nedir gibi sorulardan başlayarak 67 göz terimini sade Türkçeyle açıklar: gözün bölümleri, gözlük reçetesindeki sayılar ve yaygın ya da nadir göz hastalıkları. Her terimin kısa tanımı bu sayfada, ayrıntılı anlatımı kendi sayfasındadır. Terimleri Laser Istanbul Clinic'in üç göz cerrahı, Prof. Dr. Ahmet Satıcı, Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram kontrol eder. Sözlük kelimeleri açıklar; gözünüzde ne olduğunu ancak bir göz muayenesi söyleyebilir.

Göz raporları ve gözlük reçeteleri kimsenin açıklamadığı kelimelerle doludur: sferik, aks, makula, zonül, üveit. Bu göz sözlüğü o kelimeleri tek bir yerde toplar. Her terimin aşağıda tek cümlelik bir tanımı ve kendi sayfasında tam açıklaması vardır; böylece sonuçlarınızı okuyabilir, randevuya hazırlanabilir ya da doktorunuzun söylediğini rahatça anlayabilirsiniz.

Sözlüğü tek bir uzun alfabetik liste yerine sekiz gruba ayırdık, çünkü çoğu kişi bir harfle değil bir soruyla gelir: Reçetemdeki sayılar ne anlama geliyor? Makula neresi? Göz kapağımdaki şişlik arpacık mı? Aradığınız alanı grup başlıklarından bulun, sonra terim sayfasını açın. Bir terimi hızlıca bulmak için tarayıcınızda Ctrl+F (telefonda "sayfada bul") ile de arama yapabilirsiniz.

Bu sayfa öğrenmek içindir, kendi kendinize teşhis koymak için değil. Birçok göz hastalığı birbirine benzer ve retina dekolmanı gibi bazıları saatler içinde tedavi gerektirir. Görmenizde ani bir değişiklik olursa aşağıdaki "Hemen harekete geçmeniz gereken belirtiler" tablosuna bakın ve bulunduğunuz yerde acil göz bakımına başvurun. Terimle ilgili bir tedavi söz konusu olduğunda, o alanı yöneten cerrahı grup girişlerinde belirtiyoruz.

Göz sağlığı rehberi: tüm göz sağlığı yazıları

Astigmat nedir, miyop nedir, kornea nedir? En çok aranan üç soru

Astigmat, gözün ön yüzeyinin (korneanın) ya da göz içindeki merceğin her yönde aynı eğime sahip olmamasıdır. NHS'in anlatımıyla göz, futbol topu gibi değil rugby topu gibi şekillenmiştir; ışık tek bir noktada değil birden fazla noktada odaklanır ve görüntü bulanıklaşır. Astigmat çok yaygındır, genellikle miyop ya da hipermetropla birlikte görülür ve gözlük, lens ya da ameliyatla düzeltilebilir. Gözlük reçetesindeki yeri silindirik (CYL) ve aks değerleridir. Ayrıntılı anlatım: astigmat nedir, nasıl görür, nasıl düzeltilir.

Miyop (uzağı görememe), yakındaki nesnelerin net, uzaktakilerin bulanık görüldüğü kırma kusurudur. National Eye Institute ve Amerikan Oftalmoloji Akademisine (AAO) göre ışık retinanın tam üzerinde değil önünde odaklanır; bunun nedeni göz küresinin normalden uzun olması ya da korneanın fazla eğimli olmasıdır. Miyopluk reçetede eksi (−) sferik değerle yazılır; bkz. sferik (SPH) ve diyoptri. Ayrıntılı anlatım: miyop nedir, kaç derece miyop ne görür.

Kornea, gözün önündeki saydam, kubbe biçimli pencere tabakasıdır. Işığı büküp gözün odaklama işini başlatan ilk yüzey odur. Kornea saydam kalmalıdır: incelirse ve öne doğru koniklesirse keratokonus, enfeksiyon kaparsa keratit ortaya çıkar. Kornea hastalıklarına Doç. Dr. Muhammet Derda Özer bakar. Ayrıntılı anlatım: kornea sözlük sayfası.

Göz terimleri, gruplara göre

Gözlük reçetesini okumak ve gözün odaklanması

Gözlüğünüzün ne kadar güçlü olduğu, 40 yaşından sonra yakını görmenin neden zorlaştığı ve bunu düzelten lens türleri. Kırma kusurlarıyla (gözlük, lazer ve lens ameliyatı) Prof. Dr. Ahmet Satıcı ve Op. Dr. Aysan Bayram ilgilenir; ikisi de lazer göz ameliyatı yapar.

Lazer göz ameliyatı rehberleri

Gözün yapısı: göz anatomisi

Işığın içinden geçtiği yapılar; saydam ön pencereden görüntüyü beyne taşıyan sinire kadar. Bu grup, "gözün yapısı" ve "göz anatomi" sorularının kısa cevabıdır; ışığın izlediği yolu aşağıdaki "Gözün yapısı ve göz anatomisi" bölümünde adım adım anlatıyoruz.

Göz tansiyonu, glokom ve katarakt

Katarakt, merceğin bulanıklaşmasıdır; glokom (göz tansiyonu hastalığı) ise optik sinirin hasar görmesidir. Kataraktı üç cerrahımız da ameliyat eder; glokomu Prof. Dr. Ahmet Satıcı yönetir.

Lens ve katarakt rehberleri

Kornea ve gözün yüzeyi

Saydam ön pencerenin ve gözün beyaz kısmını örten zarın hastalıkları. Kornea hastalıklarını Doç. Dr. Muhammet Derda Özer yönetir.

Keratokonus ve kornea rehberleri

Göz kapağı hastalıkları

Göz kapaklarındaki şişlikler, kabarcıklar ve pozisyon sorunları. Göz kapağı ve oküloplastik cerrahiyi Prof. Dr. Ahmet Satıcı yönetir.

Göz kapağı ve estetik rehberleri

Retina, uvea ve optik sinir

Gözün arka bölümünü ve iç katmanlarını ilgilendiren hastalıklar. Retina ve üveit tedavilerini Doç. Dr. Muhammet Derda Özer yönetir; retina hastalıklarında Op. Dr. Aysan Bayram da görev alır.

Retina ve glokom rehberleri

Göz hareketleri, kayma ve gözün gelişimi

Gözlerin nasıl baktığı, hareket ettiği ve geliştiği; çocukluk çağı görme sorunlarından doğuştan gelen farklılıklara kadar. Şaşılık (strabismus) ameliyatını Prof. Dr. Ahmet Satıcı yönetir.

Sık aranan belirtiler

Koyu arka planda göz irisi illüstrasyonu

Gözün yapısı ve göz anatomisi

Gözün yapısı, ışığın izlediği yola göre en kolay anlaşılır. National Eye Institute ve AAO'nun anlatımıyla ışık önce korneadan geçer; kornea ışığı büker ve odaklamanın büyük kısmını yapar. Işık sonra göz bebeğine ulaşır; çevresindeki iris göz bebeğini genişletip daraltarak içeri giren ışık miktarını ayarlar.

Işık daha sonra irisin arkasındaki göz merceğinden geçer; zonül lifleri merceği yerinde tutar ve mercek yakın ya da uzak için odağı ince ayarlar. Ardından vitreus denen saydam jelden geçip gözün arka duvarındaki retinaya ulaşır. Retina ışığı sinir sinyallerine çevirir; ayrıntılı görme makula ve fovea bölgesinde olur. Sinyaller optik sinir aracılığıyla beynin görme merkezine gider ve görüntü orada oluşur.

Bu yolun dışında kalan yapılar gözü korur ve besler: gözün beyaz dış duvarı sklera, onu ve göz kapaklarının içini örten konjonktiva ve ön yüzeyi nemli tutan gözyaşı film tabakası. Hepsi birlikte göz küresini oluşturur.

Bir hastalığın nerede olduğunu bilmek, nasıl bir belirti yaptığını da açıklar. Örneğin kornea ya da mercek sorunları genellikle bulanık görme, retina ve optik sinir sorunları ise görüş alanında kayıp ya da lekeler yapar. Bu yüzden gözün yapısını bilmek, terimleri öğrenirken size sağlam bir harita verir.

Gözlük reçetesi nasıl okunur?

Reçetede her göz için en fazla üç ana sayı bulunur. Sağ göz genellikle OD, sol göz OS ile gösterilir.

Reçetedeki terimNe anlama gelirNasıl okunur
Sferik (SPH)Ana mercek gücü, diyoptriyle yazılırEksi (−) miyop, artı (+) hipermetrop demektir
Silindirik (CYL)Astigmatı düzelten ek güçDeğer yoksa ya da boşsa astigmat düzeltmesi gerekmiyor demektir
AksSilindirik gücün yönü0–180 derece; yalnızca silindirik değer varsa yazılır
Okuma ilavesi ("add")Yakın gözlüğü için eklenen güçPresbiyopi için, genellikle 40 yaş sonrası

Astigmatın reçeteye nasıl yansıdığını astigmat nedir yazımızda, eksi sayıların ne anlama geldiğini ise miyop nedir yazımızda tam olarak anlatıyoruz.

Hemen harekete geçmeniz gereken belirtiler

Bu sözlük bir acil durum rehberi değildir, ancak bazı göz sorunları beklemeyi kaldırmaz. Aşağıdakilerden birini yaşıyorsanız, randevu beklemeden bulunduğunuz yerdeki en yakın göz acil servisine ya da 112'ye başvurun.

Fark ettiğiniz belirtiNe olabilirNe yapmalı
Birden çok sayıda uçuşan cisim, ışık çakmaları ya da görüş alanında karanlık bir perdeRetina dekolmanıAynı gün acil göz muayenesi. Gecikmeden en yakın göz acil servisine gidin.
Bir gözde ani, ağrısız görme kaybıGöz felciHemen acil bakım. Tedavi en çok ilk saatlerde işe yarar.
Bulanık görme veya ışık hassasiyetiyle birlikte ağrılı kırmızı gözKeratit ya da üveitGöz doktoru tarafından aynı gün acil değerlendirme.
Yeni başlayan çift görmeDiplopiGecikmeden değerlendirme; nedeni gözün dışında olabilir.

Uzun süreli sorunlarda (yavaş yavaş artan numara, bulanık yakın görme, bulanık ya da soluk görme, göz kapağında şişlik) terim sayfaları ne beklemeniz gerektiğini ve muayenenin neye baktığını açıklar.

Konulara göre daha derine inin

Sözlük terimlerinin arkasındaki ayrıntılı açıklamalar:

Göz terimleri ve göz hastalıkları hakkında sık sorulanlar

Astigmat, korneanın ya da göz merceğinin her yönde aynı eğime sahip olmaması ve bu yüzden ışığın retinada tek bir noktada odaklanamamasıdır. Sonuçta görüntü bulanık, gölgeli ya da bir yöne doğru "akıyor" gibi görünür. Çok yaygındır, genellikle miyop ya da hipermetropla birlikte görülür ve gözlük, torik lens ya da ameliyatla düzeltilebilir. Tam anlatım için astigmat nedir sayfamıza bakın.

Miyop, uzaktaki nesnelerin bulanık, yakındakilerin net görüldüğü kırma kusurudur. Işık retinanın önünde odaklanır; çünkü göz küresi normalden uzundur ya da kornea fazla eğimlidir. Gözlük, kontakt lens ve lazer ya da lens ameliyatlarıyla düzeltilir. Ayrıntılar miyop nedir sayfamızda.

Kornea, gözün önündeki saydam, kubbe biçimli tabakadır. Işığı büker ve gözün odaklama gücünün büyük kısmını sağlar. Saydamlığını ve şeklini korumalıdır; incelmesi keratokonusa, enfeksiyonu keratite yol açar. Ayrıntılı tanım için kornea sözlük sayfasına göz atın.

Göz anatomisi, gözün bölümlerini ve görevlerini inceler. Işık sırasıyla kornea, göz bebeği, mercek ve vitreustan geçerek retinaya ulaşır; retina sinyali optik sinir aracılığıyla beyne gönderir. Sklera, konjonktiva ve gözyaşı tabakası gözü korur. Her bölümün kısa tanımı yukarıdaki "Gözün yapısı: göz anatomisi" grubunda, adım adım anlatımı "Gözün yapısı ve göz anatomisi" bölümündedir.

Göz sözlüğü, göz terimlerini sade dille açıklayan A-Z tarzı bir başvuru kaynağıdır: gözün bölümleri, reçetede ve klinik raporlarda geçen kelimeler ve göz hastalıklarının adları. Bizim sözlüğümüzde 67 madde var; her birinin bu sayfada kısa tanımı ve kendi sayfasında tam açıklaması bulunur. Sonuçlarınızı anlamanıza yardım eder ama göz muayenesinin yerini tutmaz.

Çoğu insanın yaşamı boyunca karşılaştığı göz sorunları arasında miyop ve astigmat gibi kırma kusurları, katarakt, kuru göz, konjonktivit, blefarit ve presbiyopi vardır. Uzun vadeli görme için en önemlileri glokom, makula dejenerasyonu ve diyabetik retinopatidir. Her birinin yukarıdaki gruplarda bir maddesi var: katarakt, glokom, kuru göz sendromu, konjonktivit ve presbiyopi.

Resmî bir "on hastalık" listesi yoktur; ancak en çok sorulan on hastalık şunlardır ve hepsi bu sözlükte açıklanır: katarakt, glokom, makula dejenerasyonu, diyabetik retinopati, kuru göz sendromu, konjonktivit, keratokonus, retina dekolmanı, blefarit ve üveit.

Resmî bir sıralama yoktur; ancak tedavi edilmediğinde görmeyi en çok tehdit edenler retinaya, optik sinire ya da korneaya zarar veren hastalıklardır. Dünya Sağlık Örgütüne göre katarakt dünyada körlüğün önde gelen nedenlerinden biridir, ama ameliyatla tedavi edilebilir. Glokomun tam tedavisi yoktur ama NHS'e göre tedavi hasarı yavaşlatabilir; retina dekolmanı ve göz felci acil durumlardır; diyabetik retinopati ve makula dejenerasyonu ciddi görme kaybına yol açabilir. Çoğunda erken teşhis sonucu değiştirir.

Nadir göz hastalıkları nüfusun küçük bir bölümünü etkiler ve çok sayıdadır; bu yüzden tek bir sayfa hepsini listeleyemez. Bu sözlükteki daha az görülen durumlar arasında retinitis pigmentosa, Behçet göz hastalığı, optik nevrit, kolobom ve nistagmus yer alır. Nadir bir tanı aldıysanız, uzman bir ikinci görüş almaya değer.

Reçetede her göz için en fazla üç ana sayı vardır. Sferik (SPH) ana güçtür ve diyoptriyle yazılır: eksi miyopi, artı hipermetropi. Silindirik (CYL) astigmatı düzeltir, aks ise yönünü derece cinsinden verir. Okuma gözlükleri presbiyopi için ayrıca bir "add" gücü içerir.

Güvenilir biçimde tanınmaz. Resimler size bir yön gösterebilir, ama birçok göz hastalığı birbirine benzer: arpacık ile şalazyon ikisi de göz kapağı şişliğidir, pinguekula ile pterjium ikisi de gözün akında bir büyümedir; ama tedavileri farklıdır. Terimleri anlamak için buradaki tanımları kullanın, hangisine sahip olduğunuzu ise göz muayenesi söylesin.

Üç cerrahımız birlikte katarakt, lens ve lazerle görme düzeltme, kornea ve keratokonus, retina ve üveit, glokom, göz kapağı hastalıkları ve şaşılığı tedavi eder. Prof. Dr. Ahmet Satıcı lazer, lens, glokom, göz kapağı ve şaşılık cerrahisini yönetir; Doç. Dr. Muhammet Derda Özer kornea, keratokonus, retina ve üveit tedavisini; Op. Dr. Aysan Bayram katarakt, lazer ve retina hastalıklarını. Bu sözlükteki her terim ameliyat gerektirmez; birçoğu, ne gördüğünüzü bilmeniz için sadece açıklanır.

Göz sağlığı rehberi: tüm göz sağlığı yazıları
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
  1. American Academy of Ophthalmology, "Parts of the Eye" (anatomy functions: cornea, sclera, conjunctiva, iris and pupil, lens, zonules, vitreous, retina, macula, optic nerve). https://www.aao.org/eye-health/anatomy/parts-of-eye
  2. National Eye Institute, "How the eyes work" (cornea bends light; iris and pupil; lens; retina; optic nerve). https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/healthy-vision/how-eyes-work
  3. American Academy of Ophthalmology, "What Is Presbyopia?": loss of close focus; most people notice it shortly after 40. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-presbyopia
  4. NHS, "Glaucoma": damage to the optic nerve; mainly over 50; can occur with eye pressure in the normal range; no cure but treatment slows damage. https://www.nhs.uk/conditions/glaucoma/
  5. American Academy of Ophthalmology, "Ocular Hypertension": eye pressure higher than normal with a normal-looking optic nerve; raises glaucoma risk but is not glaucoma. https://www.aao.org/eye-health/diseases/ocular-hypertension
  6. NHS, "Cataracts": cloudy lens, blurred vision, surgery under local anaesthetic. https://www.nhs.uk/conditions/cataracts/
  7. Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust, "YAG laser posterior capsulotomy following cataract surgery": posterior capsule opacification, quick painless YAG laser treatment. https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/yag-laser-posterior-capsulotomy-following-cataract-surgery/
  8. Leeds Teaching Hospitals NHS Trust, "Keratoconus & corneal cross-linking": keratoconus usually starts in the teenage years; cross-linking stabilises it. https://www.leedsth.nhs.uk/patients/resources/keratoconus-corneal-cross-linking/
  9. NHS, "Conjunctivitis": infection or allergy; infectious forms contagious, allergic not. https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/
  10. NHS, "Blepharitis": swollen, itchy eyelids; not contagious; often comes and goes. https://www.nhs.uk/conditions/blepharitis/
  11. NHS, "Stye": a small, painful lump; a hard, not very painful lump is more likely a chalazion. https://www.nhs.uk/conditions/stye/
  12. NHS, "Dry eyes": not enough tears or tears evaporating too quickly. https://www.nhs.uk/conditions/dry-eyes/
  13. NHS, "Retinal detachment": floaters, flashes, dark curtain; urgent care. https://www.nhs.uk/conditions/retinal-detachment/
  14. American Academy of Ophthalmology, "What Are Floaters and Flashes?": floaters are shadows from clumps in the vitreous; sudden new floaters, a shadow or curtain need urgent care; jagged lines may be migraine. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-are-floaters-flashes
  15. NHS, "Age-related macular degeneration (AMD)": affects central vision; does not cause total blindness. https://www.nhs.uk/conditions/age-related-macular-degeneration-amd/
  16. NHS, "Diabetic retinopathy": caused by diabetes; early detection and treatment reduces risk of sight loss. https://www.nhs.uk/conditions/diabetic-retinopathy/
  17. American Academy of Ophthalmology, "What Is a Retinal Artery Occlusion?": sudden, painless vision loss; emergency; treatment most effective within hours. https://www.aao.org/eye-health/diseases/stroke-affecting-eye
  18. American Academy of Ophthalmology, "What Is Uveitis?": inflammation of the uvea; red eye, light sensitivity, blurred vision. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-uveitis
  19. NHS, "Lazy eye": vision in one eye does not develop properly; treatment ideally before age 7. https://www.nhs.uk/conditions/lazy-eye/
  20. American Academy of Ophthalmology, "What Is Adult Strabismus?": eyes not lined up; adults often see double. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-strabismus
  21. National Eye Institute, "Color blindness": about 1 in 12 men have colour vision deficiency; mostly inherited. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/color-blindness
  22. World Health Organization fact sheet, "Blindness and vision impairment" (10 Feb 2026): cataract among the leading causes of blindness. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment
  23. Definitions without a page opened (standard ophthalmic definitions, to be checked by the reviewing surgeon): sphere, cylinder, axis, dioptre, anisometropia, accommodation, visual acuity, stereopsis, contact lens types, orthokeratology, limbus, tear film, rhodopsin, eye colour, keratitis, corneal erosion, pterygium and pinguecula, subconjunctival haemorrhage, chalazion cause, ptosis, entropion and ectropion, xanthelasma, retinitis pigmentosa, optic neuritis, Behçet's, ocular migraine, nystagmus, diplopia, heterochromia, exophthalmos, coloboma, photophobia, halos and glare. Re-confirm against AAO/EyeWiki on the child pages.

Terimi buldunuz mu? Kendi gözünüzü bir cerraha sorun

Reçetenizi, görüntülerinizi ya da göz raporlarınızı gönderin. Prof. Dr. Satıcı, Doç. Dr. Özer ya da Op. Dr. Bayram bunların gözleriniz için ne anlama geldiğini ve varsa hangi tedavilerin size uygun olabileceğini, yazılı olarak ve hiçbir yükümlülük olmadan açıklasın.

Ücretsiz çevrimiçi ön değerlendirmemi istiyorumWhatsApp: +90 123 456 789

3 göz cerrahı

Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.

  • Prof. Dr. Ahmet SatıcıProf. Dr. Ahmet Satıcı
  • Doç. Dr. Muhammet Derda ÖzerDoç. Dr. Muhammet Derda Özer
  • Op. Dr. Aysan BayramOp. Dr. Aysan Bayram