- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Konjonktivit (Göz Nezlesi) Nedir? Türleri, Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Konjonktivit (Göz Nezlesi) Nedir? Türleri, Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
{{cerrah}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{cerrahın unvanı ve uzmanlığı}}, {{inceleme tarihi}}. Son güncelleme: {{tarih}}.
Konjonktivit (isim, halk arasında göz nezlesi veya pembe göz): gözün akını örten ve göz kapaklarının iç yüzünü döşeyen ince, şeffaf zar olan konjonktivanın iltihabıdır. Virüs, bakteri veya alerji yüzünden gelişir; gözü kırmızı, sulu, kaşıntılı ya da çapaklı yapar. Çoğu olgu bir ila iki hafta içinde kendiliğinden geçer; ancak ağrı veya bulanık görme sıradan konjonktivitin belirtisi değildir ve aynı gün bir doktora görünmeyi gerektirir. Laser Istanbul Clinic'te göz enfeksiyonlarını kornea uzmanımız Doç. Dr. Muhammet Derda Özer değerlendirir.
Konjonktivit: kısaca
- Nedir?
- Bir veya iki gözde konjonktivanın iltihabı
- Başlıca türleri
- Viral (en sık), bakteriyel, alerjik; daha seyrek olarak kimyasal, kontakt lens kaynaklı ve diğer nedenler
- Tipik belirtiler
- Kırmızı veya pembe göz, kum kaçmış gibi yanma, sulanma, kaşıntı, yapışkan çapak
- Ne kadar sürer?
- Genellikle 1–2 hafta (AAO); NHS "birkaç hafta" der
- Bulaşıcı mı?
- Viral ve bakteriyel: evet. Alerjik: hayır
- Antibiyotik gerekir mi?
- Yalnızca bakteriyel olgularda; viral ve alerjik konjonktivitte işe yaramaz
- Acil belirtiler
- Göz ağrısı, ışığa duyarlılık, bulanık görme, çok kırmızı göz veya 30 günden küçük bebekte kırmızı, çapaklı göz
- Uzman
- Göz hastalıkları uzmanı; Laser Istanbul Clinic'te Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Konjonktivit türleri nelerdir?
Konjonktivitin üç ana nedeni vardır ve bunları ayırt etmek önemlidir, çünkü tedavi değişir. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) ile ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) aynı üç grubu tanımlar.
| Tür | Tipik tablo | Bulaşıcı mı? | Kısaca tedavi |
|---|---|---|---|
| Viral konjonktivit | Yanan, kırmızı gözler ve sulu akıntı; çoğunlukla nezle veya boğaz ağrısıyla birlikte | Evet, çok | Özel bir tedavisi yoktur; geçene kadar soğuk kompres ve suni gözyaşı |
| Bakteriyel konjonktivit | Ağrılı, kırmızı gözler ve koyu, yapışkan çapak; sabah kapaklar birbirine yapışmış olabilir | Evet | Doktor gerekli görürse antibiyotikli göz damlası |
| Alerjik konjonktivit | Kaşıntılı, kırmızı, sulu gözler ve şiş kapaklar; genellikle iki gözde, çoğu kez saman nezlesiyle birlikte | Hayır | Tetikleyiciden kaçınma; alerji göz damlası veya antihistaminik |
Daha seyrek biçimler arasında kimyasal konjonktivit (sıçrama veya tahriş edici madde), kontakt lensle bağlantılı konjonktivit ve herpes virüslerinin ya da cinsel yolla bulaşan bakterilerin yol açtığı formlar bulunur. Yaşamın ilk ayında başlayan konjonktivit ayrı ve acil bir sorundur (aşağıya bakın).
Konjonktivit belirtileri nelerdir?
NHS'e göre konjonktivit belirtileri; kırmızı, yanan veya kum kaçmış gibi hisseden gözler, kaşıntı, sulanma ve kirpiklere yapışan irindir. Çoğu zaman önce tek göz etkilenir, diğeri sonradan tutulabilir. Ayrıntılar nedene işaret eder:
- Viral: sulu akıntı, yanma veya kumlu his; sıklıkla soğuk algınlığı belirtileriyle birlikte.
- Bakteriyel: daha yapışkan, sarı-yeşil çapak; uykudan sonra birbirine yapışmış göz kapakları. Hafif bir ağrı olağandır.
- Alerjik: başlıca belirti kaşıntıdır; iki göz de kırmızı ve sulu olur, çoğunlukla burun akıntısı veya hapşırık eşlik eder.
Konjonktivit gerçek bir ağrıya, belirgin ışık hassasiyetine ya da göz kırptığınızda düzelmeyen bulanık görmeye yol açmamalıdır. Böyle bir tablo varsa kornea (gözün önündeki şeffaf pencere) tutulmuş olabilir; bu da konjonktivitten daha ciddi bir sorundur. Aşağıdaki "Ne zaman doktora gidilmeli?" bölümüne bakın.
Konjonktivitin nedenleri nelerdir?
Virüsler. Yetişkinlerde bulaşıcı konjonktivitlerin çoğunu virüsler yapar. AAO'nun klinik ansiklopedisi EyeWiki, viral nedenlerin bulaşıcı olguların yaklaşık %80'ini oluşturduğunu, viral olguların da %65–90'ında adenovirüslerin (soğuk algınlığına yol açan aile) sorumlu olduğunu belirtir. CDC ayrıca herpes virüsleri dahil başka virüsleri de sayar.
Bakteriler. Bakteriyel konjonktivit, bulaşıcı nedenler arasında ikinci sıradadır. CDC, ilgili bakteriler arasında Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae ve Staphylococcus aureus'u sayar; cinsel yolla bulaşan bazı bakteriler (klamidya ve gonore) de gözü enfekte edebilir.
Alerji. Polen, ev tozu akarı, evcil hayvan tüyü, küf, kozmetik ürünleri ve kontakt lensler alerjik konjonktiviti tetikleyebilir. EyeWiki, alerjik göz hastalığının insanların %15–40'ını etkilediğini tahmin eder. Mevsimsel ve yıl boyu süren biçimler en yaygın olanlarıdır; daha seyrek kronik biçimler (vernal, atopik ve dev papiller konjonktivit) uzman bakımı gerektirir.
Diğer nedenler. Kimyasal sıçramalar, duman, klor, yabancı cisimler ve kontakt lens sorunları konjonktivayı tahriş edebilir. Su ve hijyenin kısıtlı olduğu bölgelerde Chlamydia trachomatis bakterisiyle tekrarlayan enfeksiyon, dünyada körlüğün önde gelen bulaşıcı nedenlerinden biri olan trahoma yol açar. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Mart 2026'da 92 milyon kişinin trahomun endemik olduğu bölgelerde yaşadığını bildirdi.
Konjonktivit bulaşıcı mı, ne kadar süre bulaştırır?
Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcıdır; alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir. Enfeksiyon doğrudan temasla yayılır: enfekte bir göze dokunup kendi gözünüze dokunmak veya havlu, yastık, makyaj malzemesi gibi eşyaları paylaşmak yeterlidir. CDC, viral ve bakteriyel pembe gözün kişiden kişiye kolayca geçtiğini söyler.
- Viral konjonktivit: EyeWiki kuluçka süresini 5–12 gün, bulaştırıcılık süresini ise yaklaşık 10–14 gün olarak verir.
- Epidemik keratokonjonktivit (EKK): adenovirüsün ağır bir biçimidir. Kişi, belirtiler başladıktan sonra iki hafta veya daha uzun süre bulaştırıcı olabilir; olguların yaklaşık %70'inde ikinci göze de geçer.
- Bakteriyel konjonktivit: çapak olduğu sürece bulaştırıcıdır.
- Alerjik konjonktivit: iki göz de kırmızı ve sulu olsa bile hiç bulaşıcı değildir.
Konjonktivit kaç günde geçer?
Konjonktivit genellikle bir ila iki hafta içinde kendiliğinden geçer (AAO); NHS de "tedavi olmadan genellikle birkaç hafta içinde düzelir" der. 7 gün sonra düzelme yoksa bir doktora görünün. Alerjik konjonktivit, tetikleyiciyle karşılaştığınız sürece devam eder; bu yüzden her mevsim geri gelebilir.
EKK, yaklaşık 10. günde kornea üzerinde küçük iltihap odakları (subepitelyal infiltratlar) bırakabilir. EyeWiki'ye göre bunlar bazı kişilerde aylarca, hatta yıllarca süren parlama, ışık hassasiyeti ve bulanık görmeye yol açabilir. Bu nedenle kızarıklık geçtikten sonra da süren belirtiler düzgün bir muayeneyi hak eder.
Konjonktivit nasıl teşhis edilir?
Doktorlar konjonktiviti esas olarak öykü ve muayeneyle tanır, çünkü bulgular nedene göre değişir.
Öykü
Doktor akıntıyı, kaşıntıyı, kontakt lens kullanımını, yakın zamandaki nezleyi, alerjileri ve gözü kırmızı biriyle temasınızı sorar.
Görme ve göz muayenesi
Görmeniz ölçülür; göz kapakları, konjonktiva ve kornea, genellikle biyomikroskopla (parlak ve ince bir ışık huzmesi veren mikroskop) incelenir. Hızlı bir bakışın kaçıracağı kornea tutulumunu uzman bu şekilde yakalar.
Nedene işaret eden bulgular
Sulu akıntı ve kulak önünde şişmiş bir bez virüse; koyu irin bakteriye; üst kapak altında küçük kabarcıklar ve kadife görünümlü konjonktiva alerjiye işaret eder.
Sürüntü veya kültür
EyeWiki, irinli akıntıda kültür yapılmasını; kontakt lens kullananlar ile 7–10 günden uzun süren belirtilerde ise sevk edilmeyi önerir.
Konjonktivit nasıl tedavi edilir?
| Neden | Ana tedavi | Antibiyotik? |
|---|---|---|
| Viral | Soğuk kompres ve suni gözyaşı; geçmesini beklemek. Antiviral tedavi yalnızca herpes virüsleri gibi belirli durumlarda | Hayır: virüslere etki etmezler |
| Bakteriyel | Kapakları temizlemek; doktor gerekli görürse antibiyotikli damla veya merhem | Evet, bakteriyel enfeksiyon olası veya kesinse |
| Alerjik | Tetikleyiciden kaçınma; soğuk kompres; alerji göz damlası veya antihistaminik; ağırsa uzmandan daha güçlü tedavi | Hayır |
| Kimyasal | Gözü hemen bol temiz suyla yıkamak, ardından acilen doktora görünmek | Hayır |
Evde bakım. NHS, göz kapaklarını temiz suyla yıkamayı ve gözleri serinletmek için birkaç dakika soğuk bir bez tutmayı önerir. İyileşene kadar kontakt lens takmayın.
Antibiyotikli damlalar. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyonlar içindir; NHS, viral ve alerjik konjonktivitte etkisiz olduklarını belirtir. İki yaşın altındaki çocukların tedavisi için reçete gerekir. Kontakt lens kullanıp irinli akıntısı olanlar lensi çıkarmalı ve en kısa sürede bir göz doktoruna görünmelidir; CDC antibiyotikli damla ve bir göz hastalıkları uzmanınca hızlı değerlendirmeyi önerir.
Kortizonlu damlalar. Kortizonlu (steroid) damlaları yalnızca bir göz uzmanı, örneğin ağır alerjik hastalıkta yazar. EyeWiki, steroidlerin epidemik keratokonjonktiviti uzatabileceğini belirtir; bu yüzden evde artan kortizonlu damlayı, söylenmeden asla kullanmayın.
Bizde tedavi: geçmeyen enfeksiyonlar, tekrarlayan ataklar ve kornea izi gibi komplikasyonlar; kornea, üveit ve oküler enfeksiyon bakımına öncülük eden Doç. Dr. Muhammet Derda Özer tarafından değerlendirilir. Gözünüz ağrıyorsa veya görmeniz düştüyse önce bulunduğunuz yerde aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun; ikinci görüş sonra gelebilir.
Yenidoğanlarda konjonktivit
Yaşamın ilk 30 gününde görülen konjonktivit bir acildir. NHS, 30 günden küçük ve gözleri kırmızı, çapaklı olan her bebek için ebeveynlere acil bir doktor randevusu almalarını söyler. EyeWiki nedenini açıklar: bazı nedenler korneye zarar verebilir ve hızlı tedavi edilmezse yara izine ve körlüğe yol açabilir. Başlangıç zamanı nedene dair ipucu verir:
| Neden | Doğumdan sonra tipik başlangıç |
|---|---|
| Kimyasal tahriş (koruyucu damlalardan) | İlk 24 saat içinde |
| Gonore | 3–5 gün |
| Klamidya | 5–14 gün |
| Herpes simpleks virüsü | 1–2 hafta |
Konjonktivitin bulaşması nasıl önlenir?
CDC ve NHS, bulaşıcı konjonktiviti olan herkes için aynı pratik önerileri verir:
- Ellerinizi, özellikle gözlerinize dokunduktan sonra, en az 20 saniye sabun ve suyla sık sık yıkayın.
- Gözlerinizi ovmaktan ve ellerinizle dokunmaktan kaçının; çapağı, temiz ellerle günde birkaç kez silin.
- Havlu, yastık, yüz bezi, makyaj malzemesi, göz damlası ve gözlüğü paylaşmayın.
- Yastık kılıflarını, çarşafları ve yüz bezlerini sıcak suda ve deterjanla yıkayın.
- Belirtiler geçene ve göz doktorunuz güvenli olduğunu söyleyene kadar kontakt lens takmayın. Enfeksiyon sırasında kullandığınız tek kullanımlık lensleri ve lens kutusunu atın.
- Göz enfekte olduğu sürece havuza girmeyin.
İş ve okul. NHS, kendinizi veya çocuğunuzu çok halsiz hissetmedikçe işten ya da okuldan uzak durmanın gerekmediğini söyler. CDC ise başkalarıyla yakın temastan kaçınamayanların, gerekli tedaviye başlanana kadar evde kalmasını önerir. Okulunuzun veya işyerinizin kendi kurallarına uyun.
CDC'ye göre tüm konjonktivit türlerini önleyen tek bir aşı yoktur; ancak kızamık ve suçiçeği gibi hastalıklara karşı aşılanmak, bunlarla birlikte seyreden bazı göz enfeksiyonlarını önler.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Aşağıdakilerden biri varsa aynı gün bir göz doktoruna, aile hekimine veya acil servise başvurun (acil durumda 112):
- sadece tahriş veya kum kaçmış hissi değil, gerçek bir göz ağrısı
- ışığa duyarlılık
- bulanık görme veya dalgalı çizgiler, çakan ışıklar gibi görme değişiklikleri
- çok kırmızı göz (bir veya iki göz)
- kontakt lens kullanıyor olup kırmızı gözünüzde irin gibi akıntı olması (lensleri çıkarın ve geri takmayın)
- yakın zamanda göz ameliyatı, göz yaralanması veya kimyasal sıçrama
- 30 günden küçük bir bebekte kırmızı, çapaklı göz
Randevu alın:
- belirtiler 7 gün sonra düzelmediyse (NHS önerisi)
- kızarıklık tekrar tekrar geliyorsa
- kaşıntı ve kızarıklık her mevsim geliyor ve basit tedaviler yetmiyorsa
- kızarıklık geçtikten sonra da bulanık görme, parlama veya ışık hassasiyeti sürüyorsa
Elinizde bir tanı varsa ve sürekli tekrarlayan bir enfeksiyon ya da kornea izi için uzman ikinci görüşü almak istiyorsanız raporlarınızı değerlendirmemiz için gönderebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Konjonktivit, halk arasındaki adıyla göz nezlesi veya pembe göz, gözün akını ve göz kapaklarının içini örten şeffaf zarın, yani konjonktivanın iltihabıdır. Virüs, bakteri veya alerjiyle ortaya çıkar ve genellikle bir ila iki hafta içinde kendiliğinden geçer.
Başlıca belirtiler kırmızı veya pembe gözler, kumlu ya da yanıcı his, kaşıntı, sulanma ve kirpikleri birbirine yapıştırabilen yapışkan çapaktır. Alerjik konjonktivit çoğunlukla kaşıntılı ve sulu seyreder. Ağrı, ışık hassasiyeti veya bulanık görme tipik değildir ve acil değerlendirme gerektirir.
Yetişkinlerde bulaşıcı konjonktivitin çoğunu virüsler, ardından bakteriler yapar. Polen, ev tozu akarı, evcil hayvan ve kozmetik alerjileri bulaşıcı olmayan biçime yol açar. Kimyasal tahriş edici maddeler, kontakt lens sorunları ve cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlar daha seyrek nedenlerdir.
Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcıdır; dokunma ve havlu, yastık gibi ortak eşyalarla yayılır. Viral olgular yaklaşık 10–14 gün, ağır adenovirüs biçimi EKK ise iki hafta veya daha uzun süre bulaştırıcı olabilir. Alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir.
Çoğu olgu bir ila iki hafta içinde geçer. 7 gün sonra düzelme yoksa, ağrı, ışık hassasiyeti veya bulanık görme varsa daha da erken bir doktora görünün. Alerjik konjonktivit, tetikleyici ortamda olduğu sürece devam eder.
Yalnızca bakteriyelse. Antibiyotikli damlalar viral ya da alerjik konjonktivitte hiçbir işe yaramaz; bu yüzden gerekip gerekmediğine doktor veya eczacı karar verir. İki yaşın altındaki çocuklar için reçete gerekir; kontakt lens kullananlar ise hızla bir göz doktoruna görünmelidir.
NHS'e göre çok halsiz değilseniz işten ya da okuldan uzak durmanız gerekmez, ancak iyi bir hijyen şarttır. Bazı okulların ve işyerlerinin kendi kuralları vardır; CDC de başkalarıyla yakın temastan kaçınamıyorsanız evde kalmanızı önerir.
Hayır. NHS ve CDC, iyileşene kadar lensleri bırakmayı, enfeksiyon sırasında kullanılan lensleri ve kutuları atmayı, yeniden başlamadan önce de göz doktorunun talimatını izlemeyi önerir. Lens kullanıyor ve gözünüz kırmızı ve ağrılıysa aynı gün muayene olun.
Konjonktivit gözün akını örten zarı etkiler; arpacık göz kapağında ağrılı bir şişlik, blefarit ise göz kapağı kenarlarının iltihabıdır. Üçü birlikte görülebilir ve her biri gözü kırmızı gösterebilir. Arpacık (hordeolum) ve blefarit rehberlerimize bakın.
İlgili terimler
Konjonktiva
gözün akını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince, şeffaf zar.
Pembe göz (göz nezlesi)
konjonktivitin günlük dildeki adı.
Keratit
korneanın, çoğunlukla enfeksiyona bağlı iltihabı; konjonktivitten daha ciddidir.
Epidemik keratokonjonktivit (EKK)
konjonktiva ve korneanın ağır, çok bulaşıcı bir adenovirüs enfeksiyonu.
Blefarit
göz kapağı kenarlarının iltihabı.
Arpacık (hordeolum)
göz kapağı kenarında ağrılı bir şişlik.
Trahom
kronik klamidya göz enfeksiyonu ve dünyada körlüğün önde gelen bulaşıcı nedenlerinden biri.
Alerjik konjonktivit
alerjenlerin tetiklediği konjonktiva iltihabı; bulaşıcı değildir.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- NHS. Conjunctivitis (overview, symptoms, treatment). https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/ · https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/symptoms/ · https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/treatment/
- American Academy of Ophthalmology. Pink Eye (Conjunctivitis). https://www.aao.org/eye-health/diseases/pink-eye-conjunctivitis
- US Centers for Disease Control and Prevention. About Pink Eye (Conjunctivitis). https://www.cdc.gov/conjunctivitis/about/index.html
- CDC. Clinical Overview of Pink Eye. https://www.cdc.gov/conjunctivitis/hcp/clinical-overview/index.html
- CDC. Preventing and Managing Pink Eye. https://www.cdc.gov/conjunctivitis/about/prevention.html
- EyeWiki (AAO). Conjunctivitis. https://eyewiki.org/Conjunctivitis
- EyeWiki (AAO). Epidemic Keratoconjunctivitis. https://eyewiki.org/Epidemic_Keratoconjunctivitis
- EyeWiki (AAO). Neonatal Conjunctivitis. https://eyewiki.org/Neonatal_Conjunctivitis
- World Health Organization. Trachoma fact sheet (data as of March 2026). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/trachoma
Geçmeyen ya da sürekli tekrarlayan kırmızı göz mü var?
Göz raporunuzu bize gönderin veya şikâyetinizi anlatın. Kornea uzmanımız Doç. Dr. Muhammet Derda Özer inceleyip bir sonraki adımın ne olması gerektiğini, hiçbir yükümlülük olmadan size söylesin. Gözünüz ağrıyorsa veya görmeniz düşüyorsa nerede olursanız olun bugün bir doktora görünün.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram