- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Skleral Lens ve Sklera Nedir? Gözün Beyazı, Renk Değişimi ve Hastalıkları
Skleral Lens ve Sklera Nedir? Gözün Beyazı, Renk Değişimi ve Hastalıkları
{{cerrah}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{cerrahın unvanı ve uzmanlık alanı}}, {{inceleme tarihi}}. Son güncelleme: {{güncelleme tarihi}}.
Sklera (isim): gözün "akı" dediğimiz beyaz, sert ve opak dış duvarıdır. Gözün iç yapılarını korur, göz küresinin şeklini tutar ve gözü hareket ettiren kasların tutunduğu yerdir. Skleral lens ise adını bu tabakadan alan, korneaya değil sklera üzerine oturan büyük bir kontakt lens türüdür; özellikle keratokonus gibi düzensiz kornea durumlarında kullanılır. Laser Istanbul Clinic'te göz yüzeyi ve kornea sorunlarını, kornea ve üveit alanında çalışan Doç. Dr. Muhammet Derda Özer de dahil olmak üzere cerrahlarımız değerlendirir.
Sklera: kısa bilgiler
- Nedir?
- Gözün opak, lifli, beyaz dış tabakası; ağırlıklı olarak tip I kollajenden oluşur
- Nerededir?
- Göz küresinin dış duvarının yaklaşık altıda beşini kaplar; şeffaf korneaya limbus adı verilen halkada bağlanır; görme siniri arka kısmından çıkar
- Kalınlık
- Gözün arkasında yaklaşık 1 mm; göz kaslarının tutunduğu noktaların hemen gerisinde yaklaşık 0,3 mm kadar ince
- Katmanlar
- Episklera (dış), stroma (kalın orta tabaka), ince bir iç suprakoroid lamina
- Kan damarı
- Çok azdır: sklera neredeyse damarsızdır; "akta" gördüğünüz kırmızı damarların çoğu üzerini örten ince dokulardadır
- Üzerini örten yapı
- Konjonktiva: göz kapaklarının iç yüzünü döşeyen ve sklera'nın ön kısmını kaplayan şeffaf zar
- Başlıca görevleri
- Koruma, şekli sürdürme, göz kaslarına tutunma noktası olma
- Hangi uzman?
- Göz doktoru (oftalmolog); iltihaplı durumlarda çoğu kez romatolog ile birlikte takip edilir
Sklera nedir? Gözün beyazı neresidir?
Sklera, göz küresini sert bir kabuk gibi saran dış tabakadır. Büyük kısmı göz kapaklarının ve kemik göz çukurunun arkasında kalır; aynada gördüğünüz yalnızca ön kısmıdır, yani renkli irisin iki yanındaki beyaz alan. Önde şeffaf korneaya, yani iris ve gözbebeğinin üzerindeki saydam kubbeye açılır. Arkada ise görme sinirinin çevresinde bir kılıf oluşturur.
Peki sklera neden beyaz ve opak, kornea neden berrak? İkisi de kollajenden yapılmıştır, ancak sklerada lifler düzensiz ve iç içe geçmiş biçimde dizilir ve ışığı dağıtır; kornea ise lifleri tam düzenli bir desende dizilidir ve ışığı geçirir. Lif dizilimindeki bu fark, duvar ile pencere arasındaki farktır.
Skleranın katmanları
| Katman | Nedir? |
|---|---|
| Episklera | Dışta, konjonktivanın hemen altında yer alan ince ve gevşek kollajen doku |
| Stroma | Kalın ana katman: elastik liflerle örülmüş yoğun tip I kollajen lifleri; skleraya gücünü veren kısımdır |
| Suprakoroid lamina (lamina fusca) | Koroid ile temas eden, fibroblast ve pigment hücreleri içeren ince iç katman |
Sklera neredeyse damarsızdır, yani kendi kan damarı çok azdır. Bu, tanıda önemlidir: doktor kırmızı gözü değerlendirirken kızarıklığın hangi katmanda olduğuna da bakar.
Sklera ne işe yarar? Görevleri nelerdir?
Skleranın üç temel görevi vardır.
1. Koruma. İç göz yapılarının çevresinde sağlam bir bariyer oluşturur. Göz kapakları, kemik çukur ve göz kırpma refleksiyle birlikte retina, koroid gibi hassas dokuları yaralanmalardan korur.
2. Gözün şeklini sürdürme. Göz ancak şekli sabit kaldığında bir optik alet gibi çalışır. Sklera göz küresine yapısal destek sağlar; böylece kornea ve mercekten geçen ışık retinaya net olarak düşer.
3. Göz kaslarına tutunma noktası olma. Gözü hareket ettiren kaslar sklerada tutunur ve onu çekerek gözü çevirir. Bu nedenle sklera şaşılık (strabismus) ameliyatında da önemlidir: ameliyatta kasların sklera üzerindeki tutunma noktaları ayarlanır.
Dördüncü bir rol de sosyaldir: gözün görünen beyazı, birinin nereye baktığını anlamayı kolaylaştırır; rengindeki değişiklik de çevrenin ve doktorların sağlık hakkında fark ettiği ilk işaretlerden biridir.
Sklera konjonktiva farkı nedir?
İkisi de gözün "beyaz" kısmında olduğu için sık karıştırılır; oysa konjonktiva sklera ayrımı basittir: sklera duvardır, konjonktiva onun üzerini örten ince şeffaf zardır.
| Sklera | Konjonktiva | |
|---|---|---|
| Nedir? | Gözün sert beyaz duvarı | İnce, şeffaf bir zar |
| Nerede? | Göz küresinin dış tabakası | Sklera'nın ön yüzünü örter, göz kapaklarının iç yüzünü döşer |
| Kan damarı | Neredeyse yok | Çok sayıda küçük, görünür damar; "kırmızı göz"ün genellikle kırmızı görünmesinin nedeni |
| Hangi sorunlar olur? | Derin iltihap (skleritis), incelme, renk değişimi | Konjonktivit, subkonjonktival kanama, pinguekula, pterjium |
Konjonktiva ve sklera birbirine o kadar yakındır ki hangisinin etkilendiğini ayırt etmek için doktorlar biyomikroskop (yarık lamba) kullanır. Örneğin öksürük veya göz ovalamadan sonra beliren parlak kırmızı leke (subkonjonktival kanama), konjonktiva ile sklera arasına kan sızmasıdır. Korkutucu görünür ama çoğunlukla kendiliğinden geçer.
Skleram neden mavi görünüyor? Mavi sklera tehlikeli mi?
Mavi sklera, gözün beyazında mavimsi veya gri bir ton görülmesidir. Sklera, altındaki koyu tabaka (uvea) görünecek kadar inceldiğinde ortaya çıkar.
Çoğu zaman zararsızdır. Bebeklerde ve küçük çocuklarda sklera daha ince olduğu için hafif mavi görünmesi normaldir; yaş ilerledikçe sklera kalınlaşır ve bu ton genellikle silinir.
Bağ dokusu hastalığının ipucu olabilir. Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde kalıcı mavi ton, kollajenin kusurlu olduğu bazı durumlarla birlikte görülebilir:
- Osteogenezis imperfekta (kemik kırılganlığı hastalığı). MedlinePlus'a göre hafif formu olan birçok kişide, özellikle en hafif form olan tip I'de, sklera mavi veya gri tonda olabilir. Hastalık yaklaşık 10.000 ile 20.000 kişide birini etkiler; vakaların yaklaşık yüzde 90'ı COL1A1 ve COL1A2 kollajen genlerindeki mutasyonlardan kaynaklanır.
- Ehlers-Danlos sendromu adlı bağ dokusu hastalığı da skleraya mavimsi bir ton verebilir.
Peki mavi sklera tehlikeli mi? Tonun kendisi gözü incitmez. Önemli olan, kolay kırılan kemikler, çok esnek eklemler veya aile öyküsü gibi başka bulguların eşlik edip etmediğidir. Sizde veya çocuğunuzda mavi sklera ile birlikte bunlardan biri varsa bir aile hekimine veya göz doktoruna danışın. Ameliyat öncesi göz muayenelerinde de mavi skleradan söz etmeniz yararlıdır.
Skleranın diğer renk değişiklikleri
| Ne görüyorsunuz? | Ne anlama gelebilir? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Sarı | Sarılık: vücutta bilirubin birikmesi. NHS; alkole bağlı karaciğer hastalığı, safra taşı, hepatit, pankreatit ve orak hücreli anemiyi nedenler arasında sayar | Acilen doktora başvurun; NHS aynı gün acil değerlendirme önerir |
| Kırmızı, bir leke şeklinde | Subkonjonktival kanama: konjonktivanın altında küçük bir damarın çatlaması; sık nedenleri öksürük, hapşırık, ıkınma ve göz ovalama | Genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer; sık tekrarlıyorsa veya yaralanma sonrası olduysa doktora görünün |
| Her yerde kırmızı, gözde yanma ve yapışkanlık | Yüzey tahrişi veya konjonktivit | Nedene göre değişir; uzarsa veya görme etkilenirse doktora görünün |
| Derin ve ağrılı kırmızı ya da mor | Skleritis (aşağıya bakın) | Aynı gün göz muayenesi |
| Sarımsı kabarık nokta | Pinguekula (aşağıya bakın) | Rutin kontrol |
| Mavi veya gri | İnce sklera, yukarıdaki bölüme bakın | Doktorunuza söyleyin |
Gözün beyazında şişlik ve kabarıklık: ne olabilir?
Gözün beyazındaki bir kabarıklığın birçok nedeni olabilir. Çoğu zararsızdır, ancak birkaçı hızlı müdahale gerektirir; bu yüzden tahminle yetinmeyin.
- Pinguekula. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), bunu gözün beyazında sarımsı bir kabarıklık olarak tanımlar; ultraviyole ışık, rüzgar ve toz ile ilişkili bir büyümedir. Birçok kişide ara sıra tahriş dışında belirti olmaz. Pterjium ise korneanın üzerine uzanabilen benzer bir büyümedir. İkisi de çoğunlukla izlenir, sorun çıkarırsa tedavi edilir.
- Nodüler episklerit. Yüzeysel katmanlarda, yavaş başlayan, belirgin ve kabarık bir iltihap alanıdır; iyi huyludur ve kendiliğinden geçer.
- Nodüler skleritis. Sklerada hassas, kabarık bir nodül; genellikle ağrılıdır. Acil değerlendirme gerekir.
- Diğer kitleler. Büyüyen, rengi değişen veya kanayan her kitle muayene edilmelidir. Doç. Dr. Özer'in çalışma alanları arasında göz tümörlerinin tanı ve tedavisi olan oküler onkoloji de vardır.
Basit bir kural: yıllardır var olan, ağrısız, sarımsı, düz ya da hafif kabarık bir leke çoğunlukla pinguekuladır. Hassas, kırmızı veya mor bir şişlik, özellikle ağrılıysa, pinguekula değildir ve aynı gün doktor gerektirir.
Sklera şişmesi ve iltihabı: episklerit ve skleritis
Sklera şişmesinin birçok nedeni vardır; bazılarında şişlik sklerada değil, onun üzerindeki konjonktivadadır. Doktorların birbirinden ayırmak istediği iki iltihabi durum episklerit ve skleritistir.
| Episklerit | Skleritis | |
|---|---|---|
| Hangi doku? | Yüzeysel katmanlar (episklera) | Sklera'nın kendisi |
| Ne kadar sık, ne kadar ciddi? | Görece sık, iyi huylu, kendiliğinden geçer | Daha az sık; görmeyi tehdit edebilir |
| Ağrı | Hafif ya da yok; başlıca kızarıklık ve tahriş | Şiddetli, delici veya zonklayıcı ağrı; göz hareketiyle artar |
| Görünüm | Yüzeysel damarların dolgunluğuna bağlı kırmızı göz | Sıklıkla mor-mavimsi ton ve sklerada şişlik |
| Olağan seyir | Basit form yaklaşık 12 saat içinde en yüksek düzeye çıkar ve 2-3 günde düzelir; nodüler form daha uzun sürer; genellikle birkaç hafta içinde geçer | Uzman tedavisi gerekir |
| Vücut geneli hastalıkla ilişki | Vakaların yaklaşık yüzde 26-36'sında ilişkili; çoğu nedeni bilinmeyen (idiyopatik) | Yaklaşık yüzde 50'ye kadar; en sık romatoid artrit |
| Görme | Genellikle etkilenmez | Azalabilir; kornea ve gözün içini tutabilir |
Skleritise ne neden olur?
Skleritis çoğu zaman altta yatan bir otoimmün hastalığın işaretidir. AAO, bunu romatoid artrit, lupus, iltihabi bağırsak hastalıkları ve Sjögren sendromu ile ilişkilendirir. Göz yaralanmaları ve enfeksiyonlar da, nadir mantar veya parazit enfeksiyonları dahil, tetikleyebilir. Ön skleritis (gözün ön kısmı) daha sık görülen türdür; gözün arka kısmını tutan arka skleritis daha nadirdir, ancak retina dekolmanı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Skleritis belirtileri
- Şiddetli, künt, delici ağrı; çeneye veya yüze yayılabilir, göz hareketiyle artar
- Gözün beyazında kızarıklık ve şişlik, bazen mor-mavi bir görünümle
- Bulanık görme, sulanma ve ışığa duyarlılık
- Tedavi edilmezse görme kaybı
Skleritis nasıl tedavi edilir?
Tedavi şiddete göre belirlenir ve bir uzman tarafından seçilir. EyeWiki, ilk basamak olarak ağızdan alınan antiinflamatuvar ilaçları (NSAİİ), orta ve ağır hastalıkta sistemik kortikosteroidleri, dirençli olgularda ise metotreksat gibi bağışıklığı düzenleyen ilaçları tarif eder. Hastaların yarısına kadarında vücut genelini ilgilendiren bir hastalık bulunduğundan sıklıkla bir romatolog da sürece dahil olur. Episklerit ise genellikle basit destekleyici bakımla, bazen ağızdan antiinflamatuvar ilaçla tedavi edilir.
Bizde tedavi: iltihabi göz hastalıkları, Doç. Dr. Muhammet Derda Özer'in üveit ve kornea uzmanlığı kapsamındadır. Skleritis tanısı aldıysanız ve ikinci görüş istiyorsanız raporunuzu ve görüntülerinizi bize gönderin.
Göz akıntısı neden olur? Göz akıntısına ne iyi gelir?
Göz akıntısı sklerada değil, genellikle konjonktivada ve göz kapaklarında başlar; yine de "gözün beyazındaki" şikayetlerle birlikte arandığı için burada kısaca ele alıyoruz.
Göz akıntısı neden olur? En sık nedeni konjonktivittir. NHS'ye göre konjonktivitte göz kırmızıdır, yanar veya kumlu hissedilir ve sulanabilir. Akıntının türü nedene ipucu verir: yapışkan, irinli akıntı bakteriyel enfeksiyonu düşündürür; sulanma ise alerjik nedenlerde daha belirgindir. NHS, durumun çoğunlukla tedavisiz birkaç hafta içinde geçtiğini belirtir.
Göz akıntısına ne iyi gelir? NHS'nin önerdiği basit önlemler şunlardır:
- Göz kapaklarını, kaynatılıp soğutulmuş suyla nemlendirilmiş pamukla nazikçe silmek
- Gözleri rahatlatmak için soğuk, nemli bir bez kullanmak
- İyileşene kadar kontakt lens takmamak
İlaçlı damla kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın; akıntının nedeni doktor muayenesiyle netleşir.
Doktora ne zaman gitmeli? NHS'ye göre belirtiler 7 günden uzun sürerse veya kontakt lens kullanırken göz rahatsızlığı varsa doktora başvurun. Göz ağrısı, ışığa duyarlılık, görmede değişiklik (dalgalı çizgiler, çakmalar) veya çok şiddetli kızarıklık varsa vakit kaybetmeden acil başvurun; bunlar daha ciddi bir göz sorununun işareti olabilir. 30 günlükten küçük bebeklerde kırmızı, yapışkan göz de acil değerlendirme gerektirir.
Sklera nasıl muayene edilir?
Kontrollerin çoğu hızlı ve ağrısızdır:
- Hikaye ve görme keskinliği testi. Doktorunuz ağrı, başlangıç zamanı, yaralanma, kontakt lens, eklem sorunları ve tıbbi geçmişiniz hakkında sorar.
- Yarık lamba (biyomikroskop) muayenesi. Mikroskop altında parlak, ince bir ışık huzmesi konjonktivayı, episkleranın ve skleranın durumunu gösterir; böylece kızarıklığın, şişliğin veya nodülün derinliği ve yaygınlığı değerlendirilir. Doktorlar skleritisi düşündüren, şişlikle birlikte görülen mor-mavimsi tonu arar.
- Fenilefrin testi. Yüzde 2,5'lik fenilefrin damlası konjonktiva ve episklera damarlarını soldurur, ancak sklera damarlarını etkilemez. Kızarıklık kayboluyorsa yüzeyseldir (episklerit); kalıyorsa skleritis daha olasıdır.
- Kan tahlilleri. Skleritiste otoimmün hastalık taranır; örneğin romatoid faktör, antinükleer antikorlar ve ANCA.
Bu gibi göz testlerini göz muayenesi ve testler rehberimizde anlattık.
Skleral lens nedir? Kimler kullanır? Siyah ve kırmızı "sklera lensleri" güvenli mi?
"Sklera lensi" aramaları iki çok farklı şeyi kapsar: tıbbi skleral lensler ve kostüm lensleri.
Skleral lens (tıbbi)
Skleral lens, korneaya değil sklera üzerine oturan ve korneanın üzerinde gözyaşı sıvısı dolu bir boşluk (kubbe) oluşturan büyük çaplı bir kontakt lenstir. Bu sıvı tabaka düzensiz bir kornea yüzeyine uyum sağlar ve görmenin rahatça düzeltilmesini mümkün kılar. Skleral lensler keratokonus, kornea ektazisi, şiddetli göz kuruluğu ve Stevens-Johnson sendromunda kullanılır. AAO, skleral kontakt lens düzeltmesinin ileri keratokonuslu hastalarda kornea nakli ihtiyacını belirgin biçimde azaltabileceğini belirtir. Lensler, bir göz sağlığı uzmanı tarafından kişiye özel uyarlanır.
Siyah, kırmızı ve diğer "sklera lensleri" (dekoratif)
Siyah ya da kırmızı sklera lensi aramaları genellikle gözün beyazı dahil tüm görünür alanı örten kostüm lensleriyle ilgilidir. Bunlar dekoratif lenslerdir. FDA, dekoratif lensleri tıbbi cihaz olarak sınıflandırır ve bir göz doktorunun muayenesi ile uyarlaması gerektiğini söyler; çünkü uyarlanmamış, paylaşılan veya hediyelik eşya mağazalarından alınan lensler kornea çizilmesine, alerjik reaksiyonlara, ciddi enfeksiyonlara ve görme kaybına, hatta körlüğe yol açabilir. Dekoratif bir lens kızarıklık, ağrı veya akıntıya neden olursa lensi çıkarın ve aynı gün bir göz doktoruna görünün.
Keratokonusunuz varsa ve lens, çapraz bağlama (cross-linking) ve diğer seçenekleri değerlendiriyorsanız kornea haritalarınızı bize gönderin; Doç. Dr. Özer inceleyebilir.
Sklera sorunlarında ne zaman doktora gidilmeli?
Aynı gün bir göz doktoru veya göz acil servisinden yardım alın
- Derin, delici ağrılı kırmızı göz; özellikle ağrı çeneye ya da yüze yayılıyorsa veya göz hareket ettikçe artıyorsa
- Gözün beyazında mor veya koyu kırmızı, hassas bir bölge ya da şişlik
- Kırmızı gözle birlikte görmede azalma veya ışığa duyarlılık
- Göz yaralanması, kimyasal sıçraması veya kontakt lens kullanımı sonrası kırmızı göz (lensleri çıkarın)
- Dekoratif lens taktıktan sonra ağrı, kızarıklık veya akıntı
Vakit kaybetmeden doktora görünün
- Gözlerinizin beyazı veya cildiniz sararırsa (sarılık; NHS acil danışma önerir)
Rutin randevu alın
Skleritis ya da keratokonus gibi bir tanınız varsa ve ikinci görüş istiyorsanız, İstanbul'a gelmeden önce görüntülerinizi gönderebilirsiniz.
- Daha büyük çocukta veya yetişkinde kalıcı mavi ya da gri ton; özellikle kolay kırıklar veya çok esnek eklemler varsa
- Gözün beyazında sarımsı ya da büyüyen kabarıklık
- Sürekli tekrarlayan kırmızı lekeler
- Tahriş eden, büyüyen veya görmeyi etkileyen pinguekula ya da pterjium
Sık sorulan sorular
Sklera, gözün beyaz, lifli dış duvarıdır. Gözü korur, şeklini sürdürür ve hareket ettiren kasları tutar. Şeffaf korneaya limbusta bağlanır.
Ağırlıklı olarak, elastik liflerle örülmüş yoğun tip I kollajen liflerinden. Lifleri düzensiz dizildiği için opak ve beyazdır; korneanın düzenli lifleri ise onu şeffaf yapar.
İç gözü korur, göz küresinin şeklini sürdürür ve göz kasları için tutunma noktası sağlar.
Sklera gözün sert beyaz duvarıdır. Konjonktiva ise sklera'nın ön yüzünü örten ve göz kapaklarının iç yüzünü döşeyen ince, şeffaf bir zardır. Kırmızı gözde görülen kırmızı damarların çoğu sklerada değil, konjonktivadadır.
Yüzeysel kızarıklık ve akıntı çoğunlukla konjonktivayı gösterir; derin, ağrılı ve mor tonlu kızarıklık sklerayı düşündürür. Kesin ayrımı doktor yarık lamba ile ve gerekirse fenilefrin damlasıyla yapar.
Korneaya değil sklera üzerine oturan, korneanın üzerinde gözyaşı dolu bir kubbe oluşturan büyük bir kontakt lenstir. Keratokonus, kornea ektazisi ve şiddetli göz kuruluğu gibi durumlarda görmeyi düzeltmek için kullanılır ve kişiye özel uyarlanır.
Kendi başına değil. Bebeklerde normaldir ve çoğunlukla zararsızdır. Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde osteogenezis imperfekta veya Ehlers-Danlos sendromu gibi durumlarla ilişkili olabilir; özellikle kemikler kolay kırılıyorsa veya eklemler çok esnekse doktora söylemekte yarar vardır.
Sıklıkla pinguekula, yani güneş, rüzgar ve tozla ilişkili sarımsı ve genellikle zararsız bir kabarıklıktır. Ağrılı, kırmızı veya mor bir şişlik nodüler skleritis olabilir ve aynı gün bakım gerektirir. Büyüyen veya değişen her kabarıklık muayene edilmelidir.
Olabilir. Skleritis tedavi edilmezse görme kaybına yol açabilir ve hastaların yarısına kadarında romatoid artrit gibi vücut genelini ilgilendiren bir hastalık vardır. Bir göz uzmanının erken tedavisi önemlidir. Episklerit ise genellikle hafiftir ve kendiliğinden geçer.
En sık nedeni konjonktivittir. Yapışkan, irinli akıntı bakteriyel enfeksiyonu, sulanma ise alerjik nedenleri düşündürür. Akıntı ağrı, ışığa duyarlılık veya görme değişikliğiyle birlikteyse doktora başvurun.
NHS; göz kapaklarını kaynatılıp soğutulmuş suya batırılmış pamukla silmeyi, soğuk bir bez uygulamayı ve iyileşene kadar kontakt lens takmamayı önerir. Belirtiler 7 günden uzun sürerse doktora gidin.
Yalnızca bir göz doktoru tarafından yazılıp uyarlanmışlarsa. Uyarlanmadan alınan dekoratif lensler korneayı çizebilir veya ciddi enfeksiyona yol açabilir; FDA görme kaybı ve körlük riskine karşı uyarır.
İlgili terimler
Konjonktiva
sklerayı örten ve göz kapaklarının iç yüzünü döşeyen ince şeffaf zar.
İris
gözün önünde, beyaz sklera üzerinde görülen renkli halka.
Limbus
sklera ile korneanın birleştiği halka.
Episklera
skleranın ince dış tabakası.
Skleritis
sklera'nın kendisinin iltihabı.
Episklerit
yüzeysel katmanların hafif, kendiliğinden geçen iltihabı.
Pinguekula
gözün beyazında sarımsı bir kabarıklık.
Skleral lens
sklera üzerine oturan ve korneanın üzerinde kubbe oluşturan büyük kontakt lens.
Uvea
gözün pigmentli orta tabakası; ince sklera üzerinden görünür.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- American Academy of Ophthalmology. Sclera (eye anatomy). https://www.aao.org/eye-health/anatomy/sclera-list
- American Academy of Ophthalmology. Conjunctiva (eye anatomy). https://www.aao.org/eye-health/anatomy/conjunctiva-list
- EyeWiki (AAO). Basic Histology of the Eye and Accessory Structures. https://eyewiki.org/Basic_Histology_of_the_Eye_and_Accessory_Structures
- Wikipedia. Sclera (coverage and thickness figures; to be verified, see note on top). https://en.wikipedia.org/wiki/Sclera
- MedlinePlus Genetics. Osteogenesis imperfecta. https://medlineplus.gov/genetics/condition/osteogenesis-imperfecta/
- NHS. Jaundice. https://www.nhs.uk/conditions/jaundice/
- American Academy of Ophthalmology. What Is Subconjunctival Hemorrhage? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-subconjunctival-hemorrhage
- American Academy of Ophthalmology. Pinguecula and pterygium. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-are-pinguecula-pterygium
- EyeWiki (AAO). Scleritis. https://eyewiki.org/Scleritis
- EyeWiki (AAO). Episcleritis. https://eyewiki.org/Episcleritis
- American Academy of Ophthalmology. What Is Scleritis? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-scleritis
- American Academy of Ophthalmology. Scleral lenses for keratoconus. https://www.aao.org/eye-health/diseases/scleral-lenses-keratoconus
- Wikipedia. Scleral lens (design description). https://en.wikipedia.org/wiki/Scleral_lens
- FDA. Decorative contact lenses: Halloween and more. https://www.fda.gov/medical-devices/contact-lenses/decorative-contact-lenses-halloween-and-more
- Wikipedia. Blue sclera (infants, thin sclera showing the uvea, Ehlers-Danlos). https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_sclera
- NHS. Conjunctivitis (discharge types, self-care, when to seek advice; new for the Turkish page, opened 7 Oct 2026). https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/
Gözünüzün beyazındaki bir değişiklikten emin değil misiniz?
Göz raporunuzu veya görüntülerinizi bize gönderin. Cerrahlarımızdan biri inceleyip bir sonraki adımın ne olması gerektiğini size söylesin; hiçbir yükümlülük yoktur. Şiddetli ağrı, mor ya da çok kırmızı göz veya ani görme kaybında aynı gün bir göz acil servisine başvurun.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram