- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Göz İçi Basınç Kaç Olmalı? Göz İçi Basıncı (GİB), Normal Değer ve Yüksek Göz Tansiyonu
Göz İçi Basınç Kaç Olmalı? Göz İçi Basıncı (GİB), Normal Değer ve Yüksek Göz Tansiyonu
Tıbbi gözden geçirme: {{surgeon}}, {{surgeon's title and specialty}}, {{review date}}. Son güncelleme: {{date}}.
Göz içi basıncı (GİB) (isim; halk arasında "göz tansiyonu"): gözün içindeki sıvının yaptığı basınçtır ve milimetre civa (mmHg) ile ölçülür. Göz içi basınç kaç olmalı? Normal değer yaklaşık 10 ile 21 mmHg arasıdır ve gün içinde değişir. Basınç, görme siniriniz için fazla yüksek olduğunda siniri zedeleyip glokoma (karasu) yol açabilir; bu yüzden Laser Istanbul Clinic'te Prof. Dr. Ahmet Satıcı'nın yürüttüğü glokom tedavisi basıncı düşürmeye dayanır.
Göz içi basıncı: kısaca
- Nedir?
- Gözün içindeki sıvının basıncı; gözün şeklini korur
- Birimi
- Milimetre civa (mmHg)
- Normal değer
- Yaklaşık 10 ile 21 mmHg (bazı kaynaklar 10 ile 20 verir); gün içinde ve kişiden kişiye değişir
- Nasıl oluşur?
- Gözbebeğinin renkli kısmının (iris) hemen arkasında üretilen berrak sıvı (aköz hümör) ile, iris ve korneanın birleştiği yerden dışarı akan sıvı arasındaki denge
- Sinir hasarı olmadan yüksek GİB
- Oküler hipertansiyon denir; görme siniri normal görünür, görme etkilenmez
- Glokomla ilişkisi
- Tedaviyle değiştirilebilen risk faktörü basınçtır; ancak glokom normal basınçta da görülebilir
- Belirtiler
- Genellikle yoktur; ani ve çok yüksek basınç (açı kapanması atağı) şiddetli ağrı yapar ve acildir
- Ölçüm yöntemi
- Tonometri: havalı ölçüm ya da damla ile uyuşturulduktan sonra göze hafifçe dokunan kısa bir test
- Uzman
- Göz doktoru; Laser Istanbul Clinic'te glokomu Prof. Dr. Ahmet Satıcı tedavi eder
Göz içi basıncı nedir?
Göz içi basıncı, gözün içindeki sıvının yaptığı basınçtır. Gözün ön kısmı, yani iris (gözün renkli kısmı) ile kornea arasındaki bölüm, aköz hümör denen berrak bir sıvıyla doludur. Amerikan Göz Hekimliği Akademisi'ne (AAO) göre bu sıvı irisin hemen arkasında üretilir, gözün ön kısmında dolaşır ve iris ile korneanın birleştiği yerden dışarı akar. Sıvı üretimi ile akışı dengede olduğu sürece basınç sabit kalır ve göz şeklini korur.
Bunu bir musluk ve gider gibi düşünebilirsiniz. Gider iyi çalışırsa basınç normal sınırda kalır. Gider kısmen tıkanırsa sıvı birikir ve basınç yükselir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) glokomu da aynı şekilde anlatır: genellikle gözdeki sıvının düzgün boşalamayıp birikmesiyle ortaya çıkar ve gözü beyne bağlayan görme sinirine zarar verebilir.
Göz içi basıncı ile kan basıncı (tansiyon) aynı şey değildir. "Göz tansiyonu" günlük dilde göz içi basıncı için kullanılır; damar tansiyonuyla doğrudan ilgisi yoktur. Yine de diyabet ve yüksek kan basıncı, göz basıncının yükselmesi için sayılan risk faktörleri arasındadır.
Göz içi basınç kaç olmalı? Normal değer nedir?
Göz içi basınç, AAO'ya göre yaklaşık 10 ile 21 mmHg arasında olmalıdır. AAO'nun başka bir sayfası bu aralığı 10 ile 20 mmHg olarak yuvarlar; bu nedenle iki rakamı da görebilirsiniz. Değer gün içinde değiştiği için tek bir ölçüm yalnızca bir anlık görüntüdür.
Önemli nokta şu: "normal", herkes için tam olarak aynı değildir. ABD Ulusal Göz Enstitüsü (NEI), normal göz basıncının kişiden kişiye değiştiğini, birine normal gelen değerin bir başkası için yüksek olabileceğini belirtir. Olağan aralığın üstünde basıncı olup hiç glokom geliştirmeyen kişiler de vardır, olağan aralıkta basınca rağmen glokom gelişen kişiler de.
| Göz içi basıncı durumu | Ne anlama gelir? | Genellikle ne yapılır? |
|---|---|---|
| Yaklaşık 10–21 mmHg, sağlıklı görme siniri | Olağan aralık | Düzenli kontrol |
| Normalden yüksek, sağlıklı görme siniri ve normal görme | Oküler hipertansiyon ("glokom şüphelisi") | Takip, bazen göz damlası |
| Normalden yüksek, görme siniri hasarı ve yan görme kaybı | Yüksek basınçlı glokom | Basıncı düşüren tedavi |
| Olağan aralıkta, görme siniri hasarı ve yan görme kaybı | Normal basınçlı glokom | Basıncı daha da düşüren tedavi |
Göz içi basıncının yükselmesine ne neden olur?
Yüksek göz içi basıncı çoğunlukla sıvının gözün drenaj açısından yeterince hızlı akamamasından kaynaklanır. AAO, oküler hipertansiyon için şu risk faktörlerini sıralar:
- Ailede oküler hipertansiyon ya da glokom öyküsü
- Diyabet veya yüksek kan basıncı
- 40 yaş üstü olmak
- Afrikalı-Amerikalı veya Hispanik kökenli olmak
- Yüksek derecede miyopi (uzağı görememe)
- Uzun süreli steroid kullanımı
- Geçirilmiş göz yaralanması veya göz ameliyatı
- Pigment dağılım sendromu ya da psödoeksfoliasyon sendromu (gözün drenaj sistemini etkileyen iki durum)
Steroidler ve göz içi basıncı
Kortikosteroidler bazı kişilerde göz basıncını yükseltebilir. AAO'nun klinik wikisi EyeWiki'ye göre steroidli göz damlaları basıncı genellikle 3 ile 6 hafta içinde yükseltir ve damla kullanan her 100 kişiden yaklaşık 1 ile 4'ünde belirgin yükselme görülür. Göz içine veya çevresine yapılan steroid enjeksiyonlarında ihtimal daha yüksektir: göz içine triamsinolon enjeksiyonundan sonra kişilerin yaklaşık yarısında basınç artışı görülür. Ağızdan alınan, solunan ya da göz kapağı derisine sürülen steroidler de duyarlı kişilerde aynı etkiyi yapabilir. Steroid bırakıldığında basınç genellikle günler ile haftalar içinde normale döner; ancak reçeteli bir steroidi kendi başınıza asla bırakmayın, bunu ilacı yazan doktora sorun. Kullandığınız tüm steroid tedavilerini her göz doktoruna söyleyin.
Yaralanma, ameliyat ve dar açı
Göz yaralanmaları ve göz ameliyatları da listelenen risk faktörleridir. Drenaj açısı dar olan gözlerde açı birdenbire kapanabilir; bu da aşağıda anlatılan acil durumu doğurur.
Göz tansiyonu yüksekse glokom var demek midir?
Hayır. Göz tansiyonunun yüksek olması her zaman glokom anlamına gelmez. AAO'ya göre oküler hipertansiyon, göz içi basıncının normalden yüksek olması, ancak görme sinirinin normal görünmesi ve görme kaybının bulunmamasıdır. Bu gruptaki kişilere, ileride glokom geliştirme olasılıkları daha yüksek olduğu için "glokom şüphelisi" denir.
Sınır değer kaynağa göre değişir. AAO zarar verici basıncı genellikle 21 mmHg üzeri olarak tanımlar; EyeWiki ise oküler hipertansiyonu, normal görme siniri, normal görme alanı ve açık drenaj açısıyla birlikte 24 mmHg ve üzeri göz içi basıncı olarak tanımlar. Sizin için neyin yüksek olduğuna göz doktorunuz, yalnızca rakama değil tabloya bütün olarak bakarak karar verir.
Oküler hipertansiyon ne sıklıkla glokoma dönüşür?
EyeWiki'de özetlenen Oküler Hipertansiyon Tedavi Çalışması'nda (OHTS), basıncı yüksek olup tedavi edilmeyenlerin yaklaşık %9,5'i 5 yıl içinde birincil açık açılı glokom geliştirdi; göz damlasıyla tedavi edilenlerde bu oran %4,4 idi, yani göreli risk azalması yaklaşık %60'tı. Yaklaşık 20 yıllık izlemede ise kişilerin yaklaşık %45'inde sonunda glokom gelişti; genellikle daha geç ve hafif seyirle. Aynı özet en güçlü uyarı işaretlerini sıralar: merkezi kornea kalınlığının 555 mikrometrenin altında olması, başlangıç göz içi basıncının 24 mmHg üzerinde olması, görme sinirindeki çukur/disk oranının büyük olması ve ileri yaş. Doktorunuzun yalnızca basınç sayısını değil, kornea kalınlığınızı da ölçmesinin ve görme sinirinizi muayene etmesinin nedeni budur.
Normal basınçlı glokom
Normal basınçlı glokom, göz basıncı 21 mmHg ve altında seyrettiği hâlde görme sinirinin hasar gördüğü glokomdur. EyeWiki'de özetlenen Collaborative Normal-Tension Glaucoma Study'de basıncın %30 düşürülmesi ilerleme riskini azalttı: beşinci yılda tedavi edilen gözlerin %12'sinde, tedavi edilmeyenlerin ise %35'inde hastalık ilerledi. Yani basınç "normal" olsa bile onu düşürmek siniri koruyabilir.
Göz Sözlüğü: Glokom
Yüksek göz tansiyonunun belirtileri nelerdir?
Genellikle hiçbir belirti yoktur. Yüksek basınç ve erken evre açık açılı glokom ağrı yapmaz, görmeyi de bulandırmaz; AAO bu yüzden glokoma "görmenin sessiz hırsızı" der. Kör noktalar yan (periferik) görmede yavaş yavaş ortaya çıkar ve çoğu kişi hasar ilerleyene kadar fark etmez. NHS de glokomun çoğunlukla rutin bir göz muayenesinde, belirti vermeden önce saptandığını söyler.
Göz basıncıyla ilgili en önemli gerçek budur: basıncı hissedemezsiniz; öğrenmenin tek yolu ölçtürmektir.
Acil durum: akut dar açılı glokom
Drenaj açısı birdenbire kapandığında basınç çok hızlı yükselir. Belirtiler şunlardır:
- Şiddetli göz ağrısı
- Gözde kızarıklık
- Bulanık görme
- Işıkların etrafında gökkuşağı renkli halkalar
- Baş ağrısı
- Bulantı veya kusma
Bu gerçek bir göz acilidir. AAO, göz doktorunuzu hemen aramanızı önerir; NHS de belirtiler aniden başlarsa acil yardım istemenizi söyler. Türkiye'de 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Zamanında tedavi edilmeyen bir atak körlüğe yol açabilir.
Göz içi basıncı nasıl ölçülür?
Göz içi basıncı, tonometri denen kısa bir testle ölçülür. Kapsamlı göz muayenesinin parçasıdır ve NEI'ye göre acıtmaz. Başlıca yöntemler şunlardır:
- Havalı ölçüm (hava üflemeli tonometre): Çenenizi bir cihaza dayarsınız, cihaz göze kısa bir hava üfler. Ağrısız bir tarama testidir.
- Aplanasyon tonometrisi: Damla ile göz uyuşturulduktan sonra uzman, biyomikroskop (yarık lamba) üzerinden ya da elde taşınan bir cihazla küçük bir ucu korneanın yüzeyine hafifçe dokundurur.
Neden tek ölçüm yetmez?
AAO, tek bir göz içi basıncı ölçümünün glokom tanısı koymak için tek başına yeterli olmadığını açıkça belirtir. Basınç gün içinde değişir ve kornea kalınlığı yüksek bir ölçümü yorumlamaya yardımcı olur. Bu nedenle glokom muayenesine şunlar eklenir:
- Pakimetri: Kornea kalınlığını ölçer. İnce korneası olan kişilerde glokom riski daha yüksektir.
- Gonyoskopi: Drenaj açısının açık mı kapalı mı olduğunu görmek için aynalı özel bir kontakt lensle yapılan muayene.
- Görme siniri muayenesi ve görüntüleme: Sinirde hasar olup olmadığına bakılır.
- Görme alanı testi: Yan görmenizdeki kör noktaları kontrol eder.
Yüksek göz içi basıncı nasıl tedavi edilir?
Yüksek göz içi basıncı, basıncı düşürerek tedavi edilir; çünkü bu, görme siniri hasarını yavaşlatır veya önler. AAO sınırı da açıkça söyler: glokom hasarı kalıcıdır ve geri döndürülemez, bu yüzden tedavi daha fazla hasarı durdurmayı hedefler. NHS de kesin bir tedavisi olmadığını, ancak tedavinin hasarı yavaşlatabileceğini ekler.
| Tedavi | Basıncı nasıl düşürür? | Notlar |
|---|---|---|
| Göz damlaları | Gözün ürettiği sıvı miktarını azaltır ya da boşalmasına yardımcı olur | Genellikle ilk yaklaşımdır; prostaglandin analogları yaygın ilk seçenektir. Yan etkiler arasında batma, kaşıntı, gözde kızarıklık, bulanık görme, kirpik uzaması veya gözün görünümünde değişiklik olabilir |
| Lazer trabeküloplasti (SLT) | Açık açılı glokomda drenaj açısının daha iyi çalışmasını sağlar | Lazer tedavisi |
| Lazer iridotomi | Sıvının geçebilmesi için irise çok küçük bir delik açar; açı kapanması glokomunda kullanılır | Lazer tedavisi |
| Trabekülektomi | Sklerada küçük bir kapak ve sıvının boşalacağı bir cep (bleb) oluşturur | Ameliyathane cerrahisi |
| Drenaj implantları (tüp şant) | İnce bir tüp, sıvıyı konjonktiva altındaki bir rezervuara taşır | Ameliyathane cerrahisi |
| Katarakt ameliyatı | Doğal merceğin çıkarılması iris ile kornea arasında yer açarak basıncı düşürebilir | Özellikle dar açılı gözlerde yardımcıdır |
Tedavi, ancak sürdürüldüğünde işe yarar. AAO, glokomlu kişilerin 3 ile 6 ayda bir düzenli göz muayenesine gitmesi ve ilacını aksatmadan kullanması gerektiğini belirtir.
Göz tansiyonu evde düşürülebilir mi?
Kontrol ettiğimiz kaynakların hiçbiri göz damlasının, lazerin ya da ameliyatın yerini tutan bir ev yöntemi tarif etmiyor. Yapabilecekleriniz şunlardır: basıncınızı ölçtürmek, reçeteli damlalarınızı tam tarif edildiği gibi kullanmak, steroid kullanımınızı doktorunuza söylemek ve tüm kontrollere gitmek.
Bizde tedavi
Laser Istanbul Clinic'te glokom tedavisini, SLT lazerden trabekülektomiye ve MIGS stentlerine kadar glokomu tedavi eden Prof. Dr. Ahmet Satıcı yürütür. Ameliyatlar, İstanbul'da, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı, tam donanımlı bir ameliyathanede yapılır. Ameliyat öncesi muayene ve görüntülemeler, adı belirtilen cerrah tarafından ameliyat, ilaçlar, İstanbul'da kontrol muayeneleri, kişisel tercüman, koordinatör ve uzaktan takip, yazılı olarak bildirdiğimiz fiyata dahildir. Otel ve havalimanı transferi dahil değildir; talep üzerine ayrı ücretle ayarlıyoruz.
Glokom tedavisi ve ameliyatıGöz tansiyonu için ne zaman doktora gidilmeli?
Aşağıdakilerden biri size uyuyorsa bir göz doktoruna gidin ve basıncınızı ölçtürün:
- 40 yaşın üzerindesiniz ve basınç ölçümünün de yer aldığı tam bir göz muayenesi hiç yaptırmadınız. NHS en az iki yılda bir göz muayenesini önerir; NEI daha yüksek risk grubundakiler için 1 ile 2 yılda bir önerir.
- Ailenizde glokom var ya da diyabetiniz, yüksek tansiyonunuz veya yüksek dereceli miyopiniz var.
- Steroidli göz damlası, göz içi enjeksiyonu ya da uzun süreli ağızdan veya solunum yoluyla steroid kullanıyorsunuz.
- Göz yaralanması ya da göz ameliyatı geçirdiniz.
- Basıncınızın "sınırda" olduğu veya "glokom şüphelisi" olduğunuz söylendi ve takibe gitmediniz.
- Yan görmenizde kör noktalar ya da daralma fark ediyorsunuz.
Ani şiddetli göz ağrısı, kırmızı göz, ışıkların etrafında halkalar, bulanık görme, baş ağrısı veya bulantı ve kusma varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
Raporlarınızın ne anlama geldiğinden emin değil misiniz? Bize gönderin; ekibimiz ne gösterdiklerini ve varsa size hangi tedavinin uygun olabileceğini anlatsın.
Sık sorulan sorular
Göz içi basıncı AAO'ya göre yaklaşık 10 ile 21 mmHg arasında olmalıdır; bazı sayfalar 10 ile 20 mmHg verir. Değer gün içinde ve kişiden kişiye değişir. Bu aralıktaki bir ölçüm tek başına glokomu dışlamaz, daha yüksek bir ölçüm de tek başına glokom olduğunuzu göstermez.
Göz içi basıncı, gözün içindeki sıvının milimetre civa (mmHg) ile ölçülen basıncıdır. Aköz hümör denen sıvı irisin arkasında üretilir ve iris ile korneanın birleştiği yerden dışarı akar. Üretim ve akış dengede olduğunda basınç sabit kalır ve göz şeklini korur.
Herkes için tehlikeli sayılabilecek tek bir rakam yoktur. 21 mmHg civarının üzeri genellikle yüksek kabul edilir; basınç yükseldikçe, kornea inceldikçe, yaş ilerledikçe ve diğer risk faktörleri arttıkça sinir hasarı riski artar. Şiddetli ağrı, kırmızı göz ve bulantıyla gelen ani ve çok yüksek basınç ise rakam ne olursa olsun bir acil durumdur.
Hayır. Basıncınız yüksek ama görme siniriniz ve görmeniz normalse oküler hipertansiyonunuz var demektir, glokomunuz yok. Oküler Hipertansiyon Tedavi Çalışması'nda tedavi edilmeyenlerin yaklaşık %9,5'i 5 yıl içinde glokom geliştirdi; yani çoğunda o sürede gelişmedi, ancak takip gerekir.
Genellikle hayır. Yüksek basınç ve erken glokom ağrısızdır, görme kaybı yan görmeden başlar; bu yüzden çoğu kişi bir şey fark etmez. Yalnızca ani açı kapanması atağı ağrı, kızarıklık, halkalar ve bulantı yapar. Basıncınızı bilmenin tek güvenilir yolu ölçtürmektir.
Genellikle gözün drenaj sistemi sıvıyı yeterince hızlı dışarı bırakmaz. Risk faktörleri arasında ailede glokom, diyabet, yüksek tansiyon, 40 yaş üstü olmak, yüksek derecede miyopi, geçirilmiş göz yaralanması veya ameliyatı, pigment dağılımı ya da psödoeksfoliasyon ve steroid kullanımı (damla, enjeksiyon, tablet veya inhaler) sayılabilir.
Tonometri ile; göz muayenesinin parçası olan kısa bir testtir. Ya göze bir hava püskürtülür ya da damla ile uyuşturulduktan sonra küçük bir uç korneaya hafifçe dokunur. Tek ölçüm yetmediği için tanıda pakimetri, görme siniri muayenesi ve görme alanı testi de kullanılır.
Basınç; reçeteli göz damlaları, lazer (trabeküloplasti veya iridotomi) ya da ameliyatla (trabekülektomi, drenaj implantları ve bazı dar açılı gözlerde katarakt ameliyatı) düşürülür. Hangisinin size uygun olduğu nedene ve görme sinirinizin durumuna bağlıdır. Reçeteli damlaları tarif edildiği gibi kullanın ve doktorunuza sormadan bırakmayın.
Evet. Normal basınçlı glokom, göz basıncı 21 mmHg ve altında olan glokomdur. Basıncı daha da düşürerek tedavi edilir: büyük bir çalışmada %30'luk düşüşle beşinci yılda tedavi edilen gözlerin %12'sinde, tedavi edilmeyenlerin %35'inde ilerleme görüldü.
İlgili terimler
Glokom (karasu)
Görme sinirine zarar veren, çoğunlukla yüksek göz basıncıyla ilişkili hastalıklar grubu.
Katarakt
Gözün doğal merceğinin bulanıklaşması; çıkarılması dar açılı gözlerde göz basıncını da düşürebilir.
Aköz hümör
Gözün ön kısmındaki, basıncı oluşturan berrak sıvı.
Oküler hipertansiyon
Görme siniri sağlıklı ve görme normalken göz basıncının normalden yüksek olması.
Normal basınçlı glokom
Göz basıncı normal aralıktayken görülen glokom.
Akut dar açılı glokom
Drenaj açısının tıkanması veya kapanmasıyla ortaya çıkan, ani acil duruma yol açabilen glokom.
Tonometri
Göz içi basıncını ölçen test.
Pakimetri
Kornea kalınlığının ölçümü.
Gonyoskopi
Gözün drenaj açısının aynalı bir lensle muayenesi.
Görme siniri
Görme sinyallerini gözden beyne taşıyan sinir.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- Same medical sources as the English master (all opened 7 Oct 2026); no new market-specific facts were added, so no further sources are needed.
- American Academy of Ophthalmology. Eye Pressure and Glaucoma. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/eye-pressure-glaucoma
- American Academy of Ophthalmology. What Is Glaucoma? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-glaucoma
- American Academy of Ophthalmology. What Is Ocular Hypertension? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-ocular-hypertension
- American Academy of Ophthalmology. Glaucoma Diagnosis. https://www.aao.org/eye-health/diseases/glaucoma-diagnosis
- American Academy of Ophthalmology. Glaucoma Symptoms. https://www.aao.org/eye-health/diseases/glaucoma-symptoms
- American Academy of Ophthalmology. Glaucoma Treatment. https://www.aao.org/eye-health/treatments/glaucoma-treatment
- National Eye Institute (NIH). Glaucoma. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/glaucoma
- National Eye Institute (NIH). Get a Dilated Eye Exam. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/healthy-vision/get-dilated-eye-exam
- MedlinePlus (NIH). Glaucoma Tests. https://medlineplus.gov/lab-tests/glaucoma-tests/
- NHS. Glaucoma. https://www.nhs.uk/conditions/glaucoma/
- NHS. Glaucoma: diagnosis. https://www.nhs.uk/conditions/glaucoma/diagnosis/
- EyeWiki (AAO). Ocular Hypertension (includes a summary of the Ocular Hypertension Treatment Study). https://eyewiki.org/Ocular_Hypertension
- EyeWiki (AAO). Normal Tension Glaucoma (includes a summary of the Collaborative Normal-Tension Glaucoma Study). https://eyewiki.org/Normal_Tension_Glaucoma
- EyeWiki (AAO). Steroid-Induced Glaucoma. https://eyewiki.org/Steroid-Induced_Glaucoma
Göz tansiyonunuzun yüksek olduğu mu söylendi?
Göz içi basıncı ölçümlerinizi, tetkiklerinizi ya da göz raporunuzu bize gönderin. Glokom cerrahımız Prof. Dr. Ahmet Satıcı inceleyip gözleriniz için hangi tedavilerin uygun olabileceğini, hiçbir yükümlülük olmadan size söylesin.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram