- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Anizokori Nedir? Anizometropi ile Farkı, Belirtileri ve Tedavisi
Anizokori Nedir? Anizometropi ile Farkı, Belirtileri ve Tedavisi
{{cerrah}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{cerrahın unvanı ve uzmanlık alanı}}, {{inceleme tarihi}}. Son güncelleme: {{güncelleme tarihi}}.
Anizokori (isim, tıp dilinde "anisocoria"): iki gözün göz bebeğinin (pupilla) farklı büyüklükte olmasıdır; halk arasında "göz bebeği eşitsizliği" denir. Anizometropi ise başka bir durumdur: iki gözün gözlük numarası birbirinden farklıdır ve bir göz diğerinden daha az net görür. Anizokori çoğu zaman zararsızdır, anizometropi ise çocuklarda erken düzeltilmezse tembel göze (ambliyopi) yol açabilir. Uzmanlarımız Prof. Dr. Ahmet Satıcı ve Op. Dr. Aysan Bayram, yetişkinlerde gözler arası numara farkının lazer ya da lens ameliyatıyla düzeltilip düzeltilemeyeceğini değerlendirir.
İnternette "anizokori nedir", "anizokoni nedir" ya da "anizometropi nedir" diye arayanlar çoğu zaman bu iki farklı durumu karıştırır; üçüncü bir terim olan aniseikonia ise iki gözün aynı nesneyi farklı büyüklükte görmesidir. Bu sayfada üçünü de ayrı ayrı, sade bir dille anlatıyoruz. Elinizde göz numaranız varsa göz numarası okuma rehberimiz sayıların ne anlama geldiğini gösterir; sonuçlarınızı yorumlatmak için ücretsiz ön değerlendirme isteyebilirsiniz.
Anizokori ve anizometropi: kısa bilgiler
- Anizokori
- İki göz bebeği arasında boyut farkı. Zararsız ("fizyolojik") hâli 1 mm veya daha az farkla, nüfusun yüzde 20'sine kadarında görülür
- Anizometropi
- İki gözün kırma kusuru (numarası) arasında fark. En yaygın tanım: iki göz arasında 1,00 dioptri (D) veya daha fazla fark
- Anizometropi ne kadar yaygın?
- Küçük farklar çok yaygın: insanların yaklaşık %20'sinde 0,5 D ve üzeri, yaklaşık %2-3'ünde 3 D ve üzeri fark var
- Çocuklarda ana risk
- Tembel göz (ambliyopi). 2018'de yapılan dünya çapında bir meta-analizde ambliyopinin en sık nedeni anizometropiydi
- Yetişkinlerde ana sorun
- Göz yorgunluğu, baş ağrısı, zayıf derinlik algısı; gözlükle iki gözün farklı boyutta görüntü görmesi (aniseikonia)
- Birinci basamak tedavi (anizometropi)
- Gözlük ya da, fark büyükse çoğu zaman daha rahat olan kontakt lens
- Diğer tedaviler
- Çocuklarda kapama veya bulanıklaştırıcı damla; uygun yetişkinlerde lazer veya lens ameliyatı
- Uzman
- Göz doktoru, çocuklarda çocuk göz hastalıkları uzmanı; Laser Istanbul Clinic'te yetişkin numara düzeltmesi için Prof. Dr. Ahmet Satıcı ve Op. Dr. Aysan Bayram
Anizokori nedir, tıp dilinde ne anlama gelir?
Anizokori, göz bebeklerinin çapının sağ ve sol gözde farklı olmasıdır. Göz bebeği, irisin ortasındaki siyah açıklıktır; loş ışıkta genişler, parlak ışıkta daralır. Normalde ikisi birlikte ve eşit hareket eder. Anizokoride bir göz bebeği diğerinden daha büyük ya da daha küçük görünür.
Burada önemli ayrım şudur: anizokori göz bebeğinin boyutuyla, anizometropi ise gözün odaklama gücüyle ilgilidir. Anizokoriyi aynada ya da fotoğrafta fark edersiniz; anizometropiyi ise çoğu zaman yalnızca göz muayenesi ortaya çıkarır.
"Anizokoni" yazanlar da büyük olasılıkla anizokoriyi arıyor; bu yazım yaygın bir tıbbi terim değildir. "Aniseikonia" ise göz bebeği ile değil, görüntü boyutuyla ilgilidir; ilerleyen bölümlerde anlatılıyor.
Fizyolojik anizokori nedir?
Fizyolojik (basit) anizokori, hiçbir hastalığa bağlı olmayan, zararsız göz bebeği eşitsizliğidir. EyeWiki'ye (AAO) göre nüfusun yüzde 20'sine kadarında görülür ve en sık anizokori nedenidir; göz bebekleri arasındaki fark 1 mm veya daha azdır. Başka belirti yoktur ve tedavi gerekmez.
Anizokori neden olur?
Anizokori nedenleri zararsızdan ciddiye kadar uzanır. EyeWiki'nin (AAO) sıraladığı başlıca nedenler şunlardır:
- Fizyolojik anizokori: en sık neden, yukarıda anlatıldığı gibi zararsız.
- Horner sendromu: göz bebeğini genişleten sempatik sinir yolunun bozulması.
- Adie (tonik) göz bebeği: göz bebeğini daraltan sinir düğümünün (siliyer ganglion) hasarı.
- Üçüncü kafa çifti (okülomotor sinir) felci: göz hareketlerini ve göz bebeğini yöneten sinirin tutulması.
- Mekanik nedenler: göze darbe ya da yaralanma, uveit (gözün iç iltihabı) ve glokom (göz tansiyonu hastalığı).
- İlaç ve madde etkisi: göz damlaları ve bazı ilaçlar göz bebeğini genişletip daraltabilir.
Anizokori tehlikeli mi?
Fizyolojik anizokori tehlikeli değildir, ama ani başlayan anizokori bir uyarı işareti olabilir. EyeWiki'ye göre aniden ortaya çıkan göz bebeği eşitsizliği, özellikle şu belirtilerden biri eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerektirir: baş ağrısı, şaşkınlık ya da bilinç değişikliği, göz kapağı düşüklüğü, çift görme, bulanık görme, uyuşma, güçsüzlük veya denge kaybı. Bunlar kafa travması, beyinde kitle, damar baloncuğu (anevrizma), inme ya da boyun damarlarında yırtılma gibi ciddi durumların işareti olabilir. Bu belirtilerden biri varsa beklemeyin; en yakın acil servise gidin.
Anizokori geçer mi?
Anizokorinin geçip geçmeyeceği nedenine bağlıdır. Fizyolojik anizokori genellikle zararsızdır ve tedavi gerektirmez. İlaç ya da damla etkisiyle oluşan anizokori, etki geçince düzelir. Hastalığa bağlı anizokoride ise önce neden bulunur ve tedavi o nedene yönelir. Eski fotoğraflarınıza bakmak işe yarar: göz bebeği farkı yıllardır görünüyorsa durum büyük olasılıkla fizyolojiktir; yine de bir göz doktoruna göstermeye değer, çünkü ayrımı muayene yapar.
Anizometropi nedir ve nasıl ölçülür?
Anizometropi, iki gözün farklı gözlük numarasına ihtiyaç duymasıdır. Her gözün küçük de olsa bir kırma kusuru vardır: ışığı retina üzerinde tam odaklayamama miktarı. Bu kusur dioptri (D) birimiyle ölçülür ve reçetede küre (miyop ya da hipermetropi) ile silindir (astigmat) olarak yazılır. Anizometropide sağ ve sol göz değerleri belirgin biçimde farklıdır.
İki gözü karşılaştırmak için göz sağlığı uzmanları genellikle sferik eşdeğere bakar; bu, küre değerine silindirin yarısının eklenmesiyle bulunur. Silindir farkı da ayrıca değerlendirilir. 2026'da yayımlanan bir derleme, anizometropi için en sık kullanılan eşiğin iki göz arasında 1,00 D veya daha fazla sferik eşdeğer farkı olduğunu belirtiyor. Okul öncesi çocuk çalışmalarında silindir için de 1,0 D ve üzeri fark kullanılıyor.
Bir örnek. Sağ gözünüz -1,00, sol gözünüz -3,50 ise aradaki fark 2,50 D'dir: anizometropiniz var demektir. Reçetenizdeki her sayının nerede durduğunu göz numarası okuma rehberimizden görebilirsiniz.
Anizometropi ne kadar yaygın?
Cevap, çizgiyi nereye çektiğinize bağlıdır. 2013'te yayımlanan bir derleme, insanların yaklaşık %20'sinde iki göz arasında 0,5 D veya daha fazla fark olduğunu, ancak yalnızca yaklaşık %2-3'ünde bunun 3 D ve üzerine çıktığını bildirdi. 2010-2020 yıllarında kırma kusuru ameliyatı için değerlendirilen 134.603 yetişkinle yapılan bir çalışmada ortanca fark 0,38 D, yaygınlık ise (çalışmanın kendi tanımına göre) %17,9 bulundu. Okul öncesi çocuklarda oran daha düşük: Avustralya'da 6 ay-6 yaş arası 2.090 çocukla yapılan bir nüfus çalışmasında, çocukların %2,7'sinde sferik eşdeğer farkı 1,0 D veya üzerindeydi, %3,0'ında silindir farkı 1,0 D veya üzerindeydi.
Anizometropi türleri nelerdir?
Göz uzmanları anizometropiyi hangi gözde hangi kusur olduğuna göre gruplar. Aşağıdaki örnekler yalnızca açıklama içindir ve sağ göz / sol göz şeklinde yazılmıştır.
| Tür | Ne anlama gelir? | Örnek (sağ / sol) |
|---|---|---|
| Basit miyopik | Bir göz miyop, diğerinde belirgin kusur yok | -3,00 / plano (0,00) |
| Basit hipermetropik | Bir göz hipermetrop, diğerinde belirgin kusur yok | +2,50 / plano |
| Bileşik miyopik | İki göz de miyop, biri diğerinden daha fazla | -1,50 / -4,00 |
| Bileşik hipermetropik | İki göz de hipermetrop, biri diğerinden daha fazla | +1,00 / +3,50 |
| Antimetropi (karma) | Bir göz miyop, öbürü hipermetrop | -2,00 / +1,50 |
| Astigmatik | Astigmat (silindir) değeri iki gözde farklı | -1,00 -0,50 / -1,00 -2,50 |
Tür tedavi açısından önemlidir: çocuklarda farkın miktarı ve türü tembel göz olasılığını belirler, yetişkinlerde ise gözlüğün rahat olup olmayacağını.
Anizometropi nedenleri: iki göz neden farklılaşır?
Gözün odaklaması korneanın eğriliğine, doğal merceğin gücüne ve göz küresinin uzunluğuna bağlıdır. Bunlardan biri iki gözde farklıysa anizometropi oluşur. Amerikan Çocuk Göz Hastalıkları ve Şaşılık Derneği (AAPOS) durumu şöyle özetliyor: bir göz farklı biçimlendiği için diğerinden daha hipermetrop, daha miyop ya da daha astigmat olur.
Başlıca nedenler:
- Çocukluktaki eşitsiz göz büyümesi. İki göz aynı hızda büyümezse biri daha hipermetrop ya da daha miyop kalabilir. 2026 tarihli derleme, anizometropinin tarihsel olarak hipermetropiyle ilişkilendirildiğini, ancak Doğu ve Güneydoğu Asya'da miyopinin artmasıyla bu tablonun değiştiğini belirtiyor.
- Kornea eğriliği farkı (astigmat). Bir gözde kornea bir yönde daha eğriyse silindir farkı doğar.
- Göz küresinin uzunluğu. Uzun göz küresi miyopiye, kısa olanı hipermetropiye yatkındır. Gözün beyaz dış duvarı olan sklera, göz küresine şeklini verir.
- Tek gözde katarakt ya da mercek değişiklikleri. Bir gözde bulanıklaşan mercek o gözün numarasını değiştirebilir.
- Göz ameliyatları. Mercek takılan katarakt ameliyatı ve bazı kornea işlemleri iki göz arasında fark bırakabilir. EyeWiki, katarakt sonrası takılan mercekleri ve asimetrik kornea işlemlerini optik aniseikonianın nedenleri arasında sayıyor.
- Kornea hastalıkları. Keratokonus gibi durumlar çoğu zaman bir gözü diğerinden daha fazla etkiler ve numarayı değiştirir.
Çocukluktan beri anizometropisi olan çoğu kişide neden, iki gözün gelişim biçiminden başka bir şey değildir.
Anizometropi belirtileri: nasıl hissedilir?
Birçok kişide, özellikle çocuklarda belirgin bir belirti yoktur. Bir gözüyle iyi gören çocuk genellikle şikâyet etmez, çünkü diğer gözün daha kötü gördüğünü bilmez; Amerikan Göz Hekimliği Akademisi (AAO) çocukların bir gözlerinin diğerinden iyi gördüğünü fark etmeyebileceğini belirtiyor. Bu yüzden durum çoğu kez tarama ya da rutin göz muayenesinde yakalanır.
Belirti olduğunda şunlar görülür:
| Belirti | Neden olur? |
|---|---|
| Okuma ya da ekran sonrası baş ağrısı, göz yorgunluğu, halsizlik | Beyin, farklı netlikteki iki görüntüyü birleştirmeye çalışır |
| Bulanık görme ya da bir gözün "devre dışı kalması" | Beyin daha bulanık gözü bastırır |
| Çift görme, baş dönmesi, mekânın çarpık algılanması | İki göz farklı boyutta görüntü görür (aniseikonia) |
| Zayıf derinlik algısı (3 boyutlu görme) | Derinliği ölçmek için beyne birbirine benzer iki görüntü gerekir |
| Bir gözü kısma ya da kapatma, başı yana eğme | Bulanık ya da eşit olmayan görüntüden kaçınma yolları |
| Çocuklarda sakarlık, takılıp düşme, top yakalama ve atmada güçlük | Zayıf derinlik algısı; tembel gözün belirtileri arasında NHS de bunları sayar |
Ne kadar fark görmeyi bozar? 2025'te 20-45 yaş arası 20 sağlıklı yetişkinle yapılan bir deneyde, deneme camlarıyla iki göz arasında geçici bir fark oluşturuldu. Küçük farklar bile 3 boyutlu görmeyi bozdu: miyopik anizometropi, uzak mesafe derinlik algısında en erken kaybı yaptı ve ortalama eşik 1,38 D olarak bulundu.
Anizometropi tehlikeli mi? Tembel göz ve aniseikonia
Anizometropi, tek başına gözün sağlığı için tehlikeli değildir; ama çocuklukta gözden kaçarsa geri döndürülmesi zor ya da imkânsız görme kayıplarına yol açabilir. Gerçek riskler iki tanedir.
1. Çocuklarda tembel göz (anizometropik ambliyopi)
Görme gelişirken bir göz beyne çok daha bulanık görüntü gönderirse beyin net olan gözü tercih etmeye başlar; AAPOS'un anlatımıyla bulanık göz "iyi görmeyi öğrenemez". Buna ambliyopi (tembel göz) denir; anizometropiye bağlı olanına anizometropik ambliyopi adı verilir. Zamanında tedavi edilmezse görme kaybı kalıcı olabilir. Rakamlar doktorların neden ciddiye aldığını gösteriyor:
- Ambliyopi çocukların yaklaşık %1,3-3,6'sını (2013 derlemesi) ve dünya nüfusunun yaklaşık %1,75'ini (73 çalışmalık 2018 meta-analizi) etkiliyor.
- Bu meta-analizde ambliyopinin en sık nedeni %61,64 ile anizometropiydi.
- Bir başka derleme, ambliyopisi olanların yaklaşık yarısı ile üçte ikisi arasında bir kısmının anizometropisi olduğunu bildirdi.
- Avustralya okul öncesi çalışmasında ambliyopi olasılığı, 1,0 D ve üzeri miyopik farkta (odds oranı yaklaşık 62), 1,5 D ve üzeri astigmatik farkta (yaklaşık 30) ve 2,0 D'nin üzerindeki hipermetropik farkta (yaklaşık 14) çok daha yüksekti.
2. Yetişkinlerde aniseikonia ve zayıf derinlik algısı
Aniseikonia, iki gözün görüntüyü farklı boyutta görmesidir. EyeWiki yararlı bir kural veriyor: gözlükle düzeltilen her dioptrilik anizometropi yaklaşık %1 görüntü boyutu farkı yaratır; yani 3 D ve üzeri bir gözlük düzeltmesi klinik olarak anlamlı aniseikonia (%3'ün üzerinde) oluşturabilir. Tolerans kişiden kişiye çok değişir. Aniseikonia göz yorgunluğu, baş ağrısı, baş dönmesi ve mekânın çarpık görünmesine yol açabilir, stereo (derinlik) görmeyi azaltabilir.
İyi haber şu: her iki sorun da tedavi edilebilir ve hafif farkı olan çoğu kişide düzeltme yapıldıktan sonra kalıcı bir sorun kalmaz.
Anizometropi nasıl teşhis edilir? Muayene ve testler
Anizometropi, sıradan göz muayenesiyle bulunur; özel bir test gerekmez.
Her gözün ayrı ayrı görme (görme keskinliği) testi
İki göz ayrı test edilir; aradaki fark ilk ipucudur.
Refraksiyon (numara ölçümü)
Göz doktoru ya da optometrist her gözün numarasını ölçer ve fark hesaplanır. Küçük çocuklarda sonucun doğru çıkması için odaklama kasını gevşeten göz damlaları normalde kullanılır. Sayıları nasıl okuyacağınızı göz numarası okuma rehberimiz anlatıyor.
Tembel göz ve göz hizası kontrolü
Kapama testleri ve gözlerin birlikte çalışmasına bakılması, bir gözün bastırılıp bastırılmadığını ya da şaşılık olup olmadığını gösterir.
Gerekirse derinlik algısı (stereo) testleri
Tam göz sağlığı muayenesi
Farkın başka bir nedenden (katarakt ya da kornea hastalığı gibi) kaynaklanmadığından emin olunur. Kornea şüphesinde kornea haritalaması (topografi) eklenir.
Tarama. AAPOS, erken tespit için en uygun yaşın 3-4 olduğunu belirtiyor. Çocuğunuz bu yaşa geldiyse göz muayenesi yaptırmak, belirti olmasa bile yerinde olur.
Anizometropi tedavisi: nasıl tedavi edilir?
Doğru tedavi yaşınıza, farkın büyüklüğüne ve ambliyopi ya da aniseikonia olup olmadığına bağlıdır. Amaç her zaman aynıdır: iki gözde de net ve birbirine yakın bir görüntü.
| Seçenek | Ne yapar? | Genellikle kimlerde kullanılır? |
|---|---|---|
| Gözlük | Her gözü kendi merceğiyle düzeltir; her zaman ilk adımdır | Çocuklar (ambliyopiyi önlemek ya da tedavi etmek için) ve fark küçük-orta olan yetişkinler |
| Kontakt lens | Gözün üzerine oturduğu için görüntü boyutu farkı gözlüğe göre çok daha küçüktür; 2026 derlemesi aniseikonia ve prizma sorunlarını azalttığını belirtiyor | Fark büyükse ya da gözlük rahat gelmiyorsa |
| İzeikonik (eş boyutlu) camlar | İki göz arasındaki görüntü boyutunu dengeleyen özel yapım gözlükler | Kontakt lensle çözülemeyen aniseikonia |
| Kapama, bulanıklaştırıcı damla ya da iyi gözde bulanık cam | Beyni zayıf gözü kullanmaya zorlar | Çocuklarda ambliyopi |
| Lazerle görme düzeltme (LASIK, SMILE, PRK) | Korneayı yeniden şekillendirerek iki gözün daha eşit görmesini sağlar | Numarası sabit, korneası sağlıklı yetişkinler |
| İçi göze takılan lens (ICL) veya mercek değişimi | Gözün içine yerleştirilen mercek | Numarası lazer sınırlarının dışında olan ya da katarakt veya mercek sorunu olan yetişkinler |
Çocuklarda anizometropi tedavisi
Tedavi, AAPOS'un ilk adım olarak andığı düzenli takılan gözlükle başlar. Çocukta ambliyopi varsa doktor güçlü gözün kapatılmasını, bulanıklaştırıcı damla ya da güçlü gözde bulanık cam kullanılmasını ekler; AAO bunun 7-8 yaştan önce başlandığında en iyi sonuç verdiğini, NHS ise ideal olarak 7 yaştan önce başlanması gerektiğini belirtiyor ve tedavi genellikle birkaç ay sürüyor. Yalnızca gözlük bile işe yarayabilir: anizometropik ambliyopisi olan 3-6 yaş arası ABD'li çocukların incelendiği bir çalışmada (PEDIG çalışması, EyeWiki'de özetlenmiştir) çocukların %77'sinde yalnızca gözlükle göz tablosunda en az iki sıra iyileşme görüldü. Yarar 10 yaşa kadar gösterilmiştir; 13-17 yaş arasında kazanımlar daha küçük kalmış ve esas olarak daha önce tedavi görmemiş gençlerde saptanmıştır. Bazı çocuklar büyüdükçe gözlüğe ihtiyaç duymaz, ancak birçoğu ömür boyu kullanır.
Yetişkinlerde anizometropi tedavisi
Yetişkinlerin başlıca üç yolu vardır:
- Gözlük. Küçük farklar için uygundur. Fark büyükse gözlükteki görüntü boyutu farkı rahatsız edici olabilir.
- Kontakt lens. Lens göze oturduğu için büyük farklarda çoğu zaman en rahat yoldur.
- İki gözü eşitleyen ameliyat. Lazer ya da mercek ameliyatı daha yüksek numaralı gözü (veya her iki gözü) tedavi ederek numaraları eşitler. 2023'te, iki göz arasında 2,0 D ve üzeri miyopik fark olan 45 yetişkinle yapılan bir çalışmada SMILE, tedavi edilen gözlerin %85,4'ünü hedefin ±0,5 D'si içine getirdi; iyi stereo görme (200 yay saniyesi ve daha iyi) oranı ameliyattan altı ay sonra %55,6'dan %88,9'a çıktı. Yalnızca tek gözden ameliyat edilen 43 hastada yapılan 2026 tarihli bir çalışma, ameliyat edilmeyen gözde birinci haftada yaklaşık 0,57 D'lik geçici bir kayma olabildiğini, bunun altıncı ayda yaklaşık 0,13 D'ye indiğini ve görme kaybı olmadığını gösterdi.
Ameliyat bir tercihtir, zorunluluk değildir. Yalnızca kornea yeterince kalın ve sağlıklıysa, numara da sabitse uygundur; kuru göz ve ışık çevresinde halkalar gibi riskleri vardır ve cerrahınız bunları eksiksiz anlatmalıdır; hiçbir sonuç garanti edilemez. Yetişkinde birdenbire başlayan anizometropi farklı bir konudur: önce göz muayenesi gerekir, çünkü katarakt, kornea ya da retina sorununun işareti olabilir.
Bizde tedavi: lazerle görme düzeltme (LASIK, SMILE Pro ve PRK), ICL, mercek değişimi ve katarakt ameliyatları Prof. Dr. Ahmet Satıcı tarafından yapılır; lazer ve katarakt ameliyatlarını İngilizce konuşan kadın cerrah Op. Dr. Aysan Bayram da yapar. Farkın arkasında keratokonus gibi bir kornea hastalığı varsa kornea bakımını Doç. Dr. Muhammet Derda Özer yürütür. Ameliyatlar İstanbul'da, tam donanımlı, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı bir ameliyathanede yapılır. Her hastaya ameliyat öncesi muayene ve tetkikler uygulanır; cerrahınız randevu almadan önce mevcut numaranıza ve tetkiklerinize de bakar.
Anizometropi doğal yolla ya da evde geçer mi?
Hayır, doğal bir tedavisi yoktur. Odaklama gücü farkı gözün şeklinden kaynaklanır; bu yüzden beslenmeyle, takviyelerle ya da evde yapılan göz egzersizleriyle ortadan kaldırılamaz. AAPOS, AAO ve NHS'nin anizometropi ve yol açtığı tembel göz için andığı tedaviler gözlük, kontakt lens, kapama ya da bulanıklaştırıcı damla ve uygun yetişkinlerde ameliyattır; ev egzersizleri bunların arasında yoktur.
Evde yapabileceğiniz ve gerçekten önemli olanlar:
- Reçete edilen gözlüğü ya da lensi her gün takın. Çocuk için tedavi budur.
- Doktor kapama ya da damla verdiyse programı tam uygulayın ve bunu bir rutine bağlayın. Çocuklar kapamaya sık direnir; kısa, düzenli seanslar alışkanlık hâline geldiğinde en iyi sonucu verir.
- Kontrol randevularının hiçbirini kaçırmayın. Gözler büyüdükçe numara değişir, tedavi de ona uymalıdır.
- Göz yorgunluğunuz varsa yakın işe ara verin, ama bunun numarayı değiştirmesini beklemeyin.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Rutin göz muayenesi (çocuklarda çocuk göz muayenesi) yaptırın, eğer:
- çocuğunuz gözünü kısıyor, bir gözünü kapatıyor, başını yana eğiyor ya da sakar görünüyorsa
- siz ya da çocuğunuz okuduktan sonra baş ağrısı ve göz yorgunluğu yaşıyor ya da bir gözün diğerinden daha bulanık gördüğünü fark ediyorsa
- gözlüğünüz hiç rahat gelmiyorsa ya da çift görüyorsanız
- çocuğunuz 3-4 yaşına geldiği hâlde hiç göz muayenesi olmadıysa
- iki gözünüzü eşitlemek için lazer ya da mercek ameliyatını düşünüyorsanız
Hemen göz doktoruna gidin, eğer:
- bir gözünüzün görmesi aniden değişirse, örneğin daha önce büyük farkı olmayan bir yetişkindeyseniz; bu katarakt, kornea ya da retina sorununun işareti olabilir
- yeni bir fark göz yaralanması ya da göz ameliyatından sonra ortaya çıktıysa
- göz bebekleriniz aniden farklı boyuta gelirse, özellikle baş ağrısı, göz kapağı düşüklüğü, çift görme, bulanık görme ya da uyuşma ve güçsüzlük eşlik ediyorsa: bu durumda acil servise başvurun
Gözleriniz arasında büyük numara farkı olan bir reçeteniz varsa ve gözlük, kontakt lens ya da ameliyattan hangisinin size daha uygun olduğunu öğrenmek istiyorsanız reçetenizi bize gönderebilirsiniz; cerrahınız inceleyecektir.
Sık sorulan sorular
Anizokori, iki göz bebeğinin çapının farklı olmasıdır. Çoğu zaman zararsızdır (fizyolojik anizokori); ancak aniden başlıyor ve baş ağrısı, göz kapağı düşüklüğü ya da çift görme eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Gözlük numarası farkıyla ilgisi yoktur; o duruma anizometropi denir.
Tıpta anizokori ("anisocoria"), pupillaların, yani göz bebeklerinin eşit olmaması anlamına gelir. Fark 1 mm veya daha azsa ve başka belirti yoksa çoğunlukla fizyolojiktir. Daha büyük ya da yeni başlayan farklar için sinir, göz veya ilaç kaynaklı nedenler araştırılır.
"Anizokoni" yaygın bir tıbbi terim değildir; bu arama büyük olasılıkla anizokori (göz bebeği eşitsizliği) ya da aniseikonia (iki gözün görüntüyü farklı boyutta görmesi) için yapılıyor. Üçü de birbirinden farklı durumlardır, anizometropi de bunlardan ayrıdır.
Neden çoğunlukla zararsızdır: nüfusun yüzde 20'sine kadarında fizyolojik anizokori vardır. Daha az sıklıkla Horner sendromu, Adie göz bebeği, üçüncü kafa çifti felci, göz yaralanması, uveit, glokom ya da ilaç etkisi görülür. Ayrım yalnızca göz muayenesiyle yapılır.
Fizyolojik anizokori tehlikeli değildir ve tedavi gerektirmez. İlaç ya da damla kaynaklıysa etki geçince düzelir. Ani başlayan, baş ağrısı, göz kapağı düşüklüğü, çift görme ya da güçsüzlükle gelen anizokori ise acil bir durumdur ve en kısa sürede acil serviste değerlendirilmelidir.
Anizometropi, iki gözün farklı gözlük numarasına ihtiyaç duyması, yani bir gözün diğerinden daha az net odaklanmasıdır. Genellikle iki göz arasında 1,00 dioptri veya daha fazla fark olarak tanımlanır; hafif biçimleri yaygındır.
Başlıca türler basit (bir gözde kusur var, diğerinde yok), bileşik (iki gözde de kusur var ama farklı miktarda), antimetropi (bir göz miyop, öbürü hipermetrop) ve astigmatik (silindir farkı) anizometropidir. Her biri miyopik ya da hipermetropik olabilir.
İki gözün kornea eğriliği, mercek gücü ya da göz küresi uzunluğu farklı olduğunda ortaya çıkar. Çoğunlukla çocuklukta eşitsiz gelişimden kaynaklanır; yetişkinlerde katarakt, göz ameliyatı ya da keratokonus gibi kornea hastalığı da neden olabilir.
Çoğu zaman hiç belirti yoktur, özellikle çocuklarda. Belirti varsa baş ağrısı, göz yorgunluğu, bulanık ya da çift görme, zayıf derinlik algısı ve bir gözü kapatma görülür. Çocuk sakar olabilir ya da sık takılıp düşebilir.
Gözün kendisine zarar vermez, ancak çocuklarda tembel gözün (anizometropik ambliyopi) önde gelen nedenlerinden biridir ve zamanında tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir. Yetişkinlerde büyük bir fark göz yorgunluğuna ve gözlükle görüntü boyutu sorunlarına neden olabilir.
Birinci basamak gözlüktür; fark büyükse kontakt lens daha rahat olabilir. Çocuklarda tembel göz varsa kapama ya da bulanıklaştırıcı damla eklenir. Uygun yetişkinlerde lazer (LASIK, SMILE, PRK) veya mercek ameliyatı iki gözün numarasını eşitleyebilir; uygunluğa tetkiklerle karar verilir ve sonuç garanti edilemez.
Hayır. Egzersiz, beslenme ve takviyeler gözün odaklama gücünü değiştirmez. Etkili tedaviler gözlük, kontakt lens, çocuklarda kapama ya da damla ve uygun yetişkinlerde ameliyattır. Evde en önemli şey, reçete edilen düzeltmeyi her gün kullanmaktır.
Uygun yetişkinlerde evet. Korneaları sağlıklı ve yeterince kalınsa, numarası da sabitse LASIK, SMILE ya da PRK daha yüksek numaralı gözün değerini azaltarak iki gözü eşitleyebilir. İki göz arasında 2,0 D ve üzeri fark olan yetişkinlerde yapılan bir SMILE çalışmasında gözlerin %85,4'ü hedefin 0,5 D'si içinde kaldı. Sonuç garanti edilmez; uygunluğa tetkiklerle karar verilir.
Çoğu zaman evet, özellikle büyük farklarda. Gözlükte her dioptri farkı yaklaşık %1 görüntü boyutu farkı yaratır; kontakt lens ise göze oturduğu için bu etkiyi büyük ölçüde azaltır. Lens takamayanlar için ameliyat gündeme gelir.
Evet. Tek gözde katarakt, kornea hastalığı ve göz ameliyatı iki göz arasında fark yaratabilir. Ani bir değişiklik, nedenini bulmak için muayene gerektirir.
Hayır. Astigmat, tek bir gözde korneanın ya da merceğin eşit olmayan eğriliğidir. Anizometropi ise iki gözü birbiriyle karşılaştırır: bir ya da iki gözde astigmat olup anizometropi olmayabilir, astigmat olmadan da anizometropi olabilir.
İlgili terimler
Anizokori (anisocoria)
göz bebeklerinin eşit büyüklükte olmaması.
Anizometropi
iki gözün numarası arasındaki fark.
Dioptri (D)
merceğin ya da gözün odaklama gücünü ölçen birim.
Aks
reçetede astigmatın yönünü derece olarak gösteren açı.
Ambliyopi (tembel göz)
beyin diğer gözü tercih ettiği için, aslında sağlıklı olan bir gözdeki görme azlığı.
Aniseikonia
iki gözün görüntüyü farklı boyutta görmesi.
Sferik eşdeğer
küre değeri artı silindirin yarısı; bir gözün genel numarasını tek sayıyla gösterir.
Miyopi / hipermetropi
uzağı ya da yakını net görememe.
Astigmat
korneanın ya da merceğin eşit olmayan eğriliği; her mesafede bulanıklık yapar.
Stereopsis
iki gözün birlikte çalışmasına bağlı 3 boyutlu görme, yani derinlik algısı.
Presbiyopi
yakın odaklamanın yaşa bağlı kaybı, genellikle 40'lı yaşların ortasından sonra.
Kornea
gözün şeffaf ön penceresi; eğriliği numarayı değiştirir.
Sklera
gözün şeklini koruyan beyaz dış duvarı.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (AAPOS). Anisometropia. https://www.aapos.org/glossary/anisometropia
- Evans BJW, Shah R, Vlasak N. The Changing Natural History of Anisometropia: A Scoping Review. Ophthalmic Physiol Opt 2026. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41784767/
- Barrett BT, Bradley A, Candy TR. The relationship between anisometropia and amblyopia. Prog Retin Eye Res 2013;36:120-158. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23773832/
- Afsari S, Rose KA, Gole GA, et al. Prevalence of anisometropia and its association with refractive error and amblyopia in preschool children. Br J Ophthalmol 2013;97(9):1095-99. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23613508/
- Hashemi H, Pakzad R, Yekta A, et al. Global and regional estimates of prevalence of amblyopia: a systematic review and meta-analysis. Strabismus 2018. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30059649/
- Birch EE. Amblyopia and binocular vision. Prog Retin Eye Res 2013. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23201436/
- Deuchert M, Frings A, Druchkiv V, et al. Prevalence and associations of anisometropia with spherical ametropia, cylindrical power, age, and sex. PLoS One 2025. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39752430/
- Kayıtmazbatır ET, Ünal A, Oflaz AB, Duyan ŞA. Experimentally induced anisometropia thresholds for distance stereoacuity in adults: a psychophysical approach. Ophthalmic Physiol Opt 2025. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40878869/
- Zhang T, Zhu L, Zuo HJ, et al. Effectiveness and the nomogram of small incision lenticule extraction in the correction of myopic anisometropia in adults. Int J Ophthalmol 2023. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38028522/
- Hu Y, Xu R, Tong Y, Yu M. Refractive and visual changes in the fellow eye after unilateral refractive surgery in patients with anisometropia. Front Med (Lausanne) 2026. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42292275/
- EyeWiki (AAO). Aniseikonia. https://eyewiki.org/Aniseikonia
- EyeWiki (AAO). Amblyopia. https://eyewiki.org/Amblyopia
- American Academy of Ophthalmology. Amblyopia (Lazy Eye). https://www.aao.org/eye-health/diseases/amblyopia-lazy-eye
- NHS. Lazy eye. https://www.nhs.uk/conditions/lazy-eye/
- EyeWiki (AAO). Anisocoria. https://eyewiki.org/Anisocoria (new for the Turkish version; opened 7 Oct 2026; used for the anizokori section)
İki gözünüzün numarası çok mu farklı?
Reçetenizi ve varsa tetkiklerinizi bize gönderin. Cerrahınız gözleriniz arasındaki farka bakıp gözlük, kontakt lens, lazer ya da mercek ameliyatından hangisinin size uygun olabileceğini, hiçbir yükümlülük olmadan söylesin.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram