- Ana sayfa: İstanbul'da göz ameliyatı
- Göz sağlığı rehberi
- Göz hastalıkları ve belirtileri A-Z
- 3. kranial sinir felci, göz inmesi ve göz migreni
3. Kranial Sinir Felci Tedavisi, Göz İnmesi ve Göz Migreni: Belirtiler ve Farkları
Aniden bir gözünüzde görme kaybı, çift görme ya da göz kapağında düşme mi başladı? Üç farklı durum birbirine benzeyebilir: göz inmesi (retina arter tıkanıklığı), göz migreni ve 3. kranial sinir felci. Bu rehber 3. kranial sinir felci tedavisini, üçünün belirtilerini ve hangisinde beklemeden acile gitmeniz gerektiğini açıklar. Cerrahi tarafında Laser Istanbul Clinic'te Doç. Dr. Muhammet Derda Özer, Op. Dr. Aysan Bayram ve Prof. Dr. Ahmet Satıcı yanınızdadır.
Bir gözde ani ve ağrısız görme kaybı "göz inmesi" (retina arter tıkanıklığı) olabilir; inme kadar acildir, hemen 112'yi arayın. Göz migreni genellikle bir saatten kısa süren, kendiliğinden geçen bir görme belirtisidir. 3. kranial sinir felci tedavisi nedene göre değişir; çift görme ve düşük göz kapağıyla gelir. Doç. Dr. Özer, Op. Dr. Bayram ve Prof. Dr. Satıcı acil durum sonrasında retina, göz tansiyonu, göz kapağı ve şaşılık tarafını yönetir.
Bunlardan biri varsa beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin
- Bir gözde birkaç saniye içinde başlayan, ağrısız görme kaybı (perde inmiş gibi karartı)
- Görme kaybıyla birlikte yüzde düşme, kolda güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu
- Ani, çok şiddetli baş ağrısı ile birlikte genişlemiş gözbebeği ve bulanık görme
- Baş yaralanmasından sonra çift görme
- 50 yaşın üzerinde şakak ağrısı, çiğneyince çene ağrısı ve görme sorunu
NHS, inme belirtileri kısa süre sonra geçse bile hemen tıbbi yardım alınmasını ve kendiniz araba kullanarak acile gitmemenizi önerir. Bu sayfadaki bilgiler muayenenin yerini tutmaz; acil durumda önce acil servise gidin.
Göz inmesi (göz infarktı) nedir, belirtileri nelerdir?
Göz inmesi, retinaya kan taşıyan arterin tıkanmasıdır (retina arter tıkanıklığı). Retina, gözün arkasındaki ışığa duyarlı tabakadır; kan gelmediğinde sinir hücreleri çok kısa sürede zarar görür. Bu yüzden hekimler merkezi retina arter tıkanıklığına "gözün inmesi" der (Chen ve ark., Eye, 2024).
Belirtisi: AAO'nun klinik ansiklopedisi EyeWiki, tabloyu "saniyeler içinde gelişen, ani ve ağrısız görme kaybı" olarak tanımlar. Tıkanıklık hangi damarı tuttuğuna göre görme alanının bir bölümünü ya da tamamını götürebilir.
Kimlerde görülür? Risk faktörleri beyin inmesindekilerle aynıdır: ileri yaş, erkek cinsiyet, sigara, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve kalp-damar hastalıkları (EyeWiki). Yılda 100.000 kişide ABD'de yaklaşık 1,9, Japonya'da 5,84 kişide görülür (Chen ve ark., 2024).
Zaman neden bu kadar önemlidir? EyeWiki, tam tıkanıklıkta retina sinir hücrelerinde geri dönüşsüz hasarın 12-15 dakika gibi kısa bir sürede başlayabildiğini, 105 dakika sonra ise onarılamaz hasar oluştuğunu belirtir. Aynı kaynağa göre kanıtlanmış bir tedavi yoktur; pıhtı eritici ilaç, göze masaj ve gözün içinden sıvı alma gibi yöntemlerin yararı gösterilememiştir ve ciddi risk taşıyabilir. Chen ve ark. (2024) ise damar içi pıhtı eritici tedavinin en çok 4,5 saatlik bir pencerede tartışıldığını ve bu konudaki çalışmaların sürdüğünü bildirir. Yöntem tartışmalıdır, ama ortak sonuç aynıdır: ne kadar erken bir inme merkezine ulaşırsanız değerlendirme o kadar hızlı yapılır.
Göz inmesi neden aynı zamanda bir beyin inmesi uyarısıdır?
- EyeWiki, hastaların sık sık aynı anda sessiz bir beyin inmesi de geçirdiğini belirtir.
- Chen ve ark. (2024) çalışmalarında hastaların %13'ünde sonradan inme gelişmiş, bunların yarıya yakını ilk 4 hafta içinde olmuştur.
- Aynı çalışmada hastaların %78'inde daha önce bilinmeyen en az bir risk faktörü bulunmuştur.
Hastanede neler yapılır? Yaş 50'nin üzerindeyse sedimentasyon (ESR), CRP ve kan sayımı ile dev hücreli arterit (şakak damarı iltihabı) aranır. Tüm hastalarda inme merkezi değerlendirmesi, kalp incelemesi ve karotis (boyun atardamarı) ultrasonu yapılır; gençlerde pıhtılaşma testleri eklenebilir (EyeWiki; Chen ve ark., 2024).
Göz inmesinden sonra görme geri gelir mi?
Çoğu kişide kalıcı hasar kalır. Chen ve ark. (2024), merkezi retina arter tıkanıklığı hastalarının %61'inde görmenin "parmak sayma" düzeyinde ya da daha kötü kaldığını bildirir. İstisna, retinada ek bir damar (silioretinal arter) bulunan gözlerdir: EyeWiki'ye göre bu gözlerin %80'inden fazlasında görme 20/50 (yaklaşık 0,4) ya da daha iyi düzeye çıkar.
Retina ven tıkanıklığı da "göz inmesi" midir?
Halk arasında bu da göz inmesi diye anılır, ama farklı bir hastalıktır. Merkezi retina ven tıkanıklığı, diyabetik retinopatiden sonra en sık görülen ikinci retina damar hastalığıdır ve ani, tek taraflı bulanık görmeye yol açar (EyeWiki).
| Retina arter tıkanıklığı | Retina ven tıkanıklığı | |
|---|---|---|
| Ne tıkanır? | Retinaya kan getiren arter | Retinadan kan toplayan ven |
| Görme kaybı | Saniyeler içinde, ani, ağrısız, çoğu zaman ağır | Ani bulanıklık; hafif tipte sabah artıp gün içinde azalabilir |
| Ne yapmalı? | Hemen 112 ya da acil | Ani görme değişikliğinde aynı gün göz muayenesi |
| Tedavi | Kanıtlı bir tedavi yok; inme merkezi değerlendirmesi ve risk faktörü araştırması | Göz içine anti-VEGF iğneleri birinci basamak; yetmezse steroid implant |
| Olası sonraki sorunlar | Kalıcı görme kaybı, inme riski | Göz tansiyonunu yükselten yeni damar oluşumu (neovasküler glokom), gözün içine kanama |
Ven tıkanıklığının şiddetli (iskemik) tipinde gözlerin yaklaşık yarısında, genellikle 2-4. aylar arasında irisin üzerinde yeni damarlar gelişir; bu yüzden ilk 6 ay aylık kontrol önemlidir (EyeWiki).
Laser Istanbul Clinic'te bu aşamada ne yapılır? Akut tedavi acildedir. Sonrasında retina muayenesi, ikinci görüş ve göz içi komplikasyonların izlenmesi için Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram retina raporlarınıza bakar; göz tansiyonu yükselirse glokom tarafını Prof. Dr. Ahmet Satıcı yönetir. Arter tıkanıklığının kendisi ameliyatla açılmaz. Gözün içinde ayrıca kanama ya da retina ayrılması gelişirse cerrahi gündeme gelir ve karar muayeneden sonra verilir.
Göz migreni nedir, tehlikeli mi?
"Göz migreni" tek bir hastalık değildir; çoğu kez migrenin görme belirtisini (aurayı), daha nadiren tek gözdeki geçici görme kaybını (retinal migren) anlatır. Hekimler ikisini ayırır.
Aura (görme belirtisi). NHS'e göre aura; zikzak çizgiler, çakan ışıklar, karıncalanma ve konuşma güçlüğü gibi belirtilerle gelir ve bir saatten uzun sürmemelidir. Aura, ana baş ağrısından önce başlar.
Retinal migren. Uluslararası Baş Ağrısı Derneği'nin tanımına göre retinal migren, tipik bir migren atağı sırasında, görme kaybından sonraki 60 dakika içinde migren başlayan, geri dönüşlü tek göz görme kaybıdır (Pula ve ark., Clinical Ophthalmology, 2016).
En önemli nokta, bu tanının kolay konmamasıdır. Aynı makale, retinal migren tanısı konmuş 142 hastayı bildiren 60 yayından yalnızca 16 hastanın uluslararası ölçütlere uyduğunu belirtir. Geri kalanların çoğu damar spazmı (retina damarında geçici daralma) gibi başka nedenlerdir. Migrene bağlı görme kaybı saniyelerden 120 dakikaya kadar sürebilir; karotis darlığına bağlı geçici görme kaybı ise tipik olarak 1-10 dakika sürer.
Göz migreninde ne yapılır?
- İlk kez yaşıyorsanız ya da şikâyetiniz tek gözdeyse bir göz doktoruna görünün; retinal migren, başka nedenler elendikten sonra konan bir tanıdır.
- Bir saati aşan aura için NHS acil bir hekim değerlendirmesi önerir.
- Tetikleyicileri not edin: Pula ve ark. (2016), damar spazmına bağlı geçici görme kaybında duygusal stres, soğuk ve egzersizi tetikleyici olarak sayar.
- Baş ağrısı tedavisi (atak ilacı, önleyici ilaç) için nörolog ya da aile hekiminiz karar verir; bu sayfa ilaç önermez.
Göz migreni mi, göz inmesi mi? Nasıl ayırt edilir?
Ayrımın en güvenli yolu süreye ve belirtinin tek gözde mi, iki gözde mi olduğuna bakmaktır, ama kendi kendinize karar vermeyin. Aşağıdaki tablo hekimlerin sorduğu soruları özetler.
| Migren aurası | Retinal migren | Geçici tek göz körlüğü (amorozis fugaks) | Göz inmesi | |
|---|---|---|---|---|
| Nasıl görünür? | Zikzak çizgiler, çakan ışıklar | Tek gözde geri dönen karartı ya da kayıp | Tek gözde perde inmiş gibi karartı | Tek gözde ani, çoğu zaman kalıcı görme kaybı |
| Süre | Bir saatten kısa | Saniyelerden 120 dakikaya | Karotis darlığında tipik olarak 1-10 dakika | Kendiliğinden geçmeyebilir |
| Ne yapmalı? | Hekime danışın; bir saati aşarsa acil | Göz doktoru muayenesi | Hemen acil: inme uyarısı olabilir | Hemen 112 |
Geçici görme kaybı, merkezi retina arter tıkanıklığı olan hastaların %12,2'sinde tıkanıklıktan önce, dev hücreli arteritli hastaların %32,4'ünde ise hastalık sırasında görülür (Pula ve ark., 2016). Bu yüzden "geçti, önemli değil" demeyin; her geçici, tek gözlü görme kaybı bir hekime gösterilmelidir.
Dev hücreli arterit (şakak damarı iltihabı): NHS'e göre sık ve şiddetli baş ağrısı, şakak ya da saç derisinde hassasiyet, konuşurken ya da çiğnerken çene ağrısı ve görme sorunları görülür; hızlı tedavi edilmezse inmeye ve körlüğe yol açabilir. Tedavi steroid iledir; tanı kan testleri, şakak ultrasonu ya da biyopsiyle konur.
3. kranial sinir felci nedir?
3. kranial sinir (okülomotor sinir), gözün çoğu hareket kasını ve üst göz kapağını kaldıran kası çalıştıran sinirdir. Bu sinir felç olduğunda göz bir yana kayar, kapak düşer ve çift görürsünüz. Göz hareketlerini yöneten üç sinir vardır (3., 4. ve 6. kranial sinirler); 3. sinir felci göz sinir felçlerinin yaklaşık %28'ini oluşturur, en sık görülen ise 6. sinir felcidir (Singh ve ark., Oman Journal of Ophthalmology, 2016).
Sinir felci belirtileri nelerdir? (göz sinir felci belirtileri)
3. kranial sinir felcinin en sık belirtileri çift görme ve göz kapağı düşüklüğüdür. 5.541 hastayı kapsayan 24 çalışmanın birleştirildiği 2026 tarihli bir derlemede (Bolou ve ark., Diagnostics) belirtiler şu sıklıkla bildirildi:
| Belirti | Hastaların yaklaşık oranı |
|---|---|
| Çift görme | %60,6 |
| Göz kapağı düşüklüğü (pitoz) | %54,1 |
| Göz çevresinde ya da başta ağrı | %46,2 |
| Gözbebeği tutulumu (genişleme, ışığa tepkisizlik) | %40,6 |
| Kısmi felç | %34,2 |
| Tam felç | %25,0 |
NHS, iki gözle görülen çift görmenin genellikle göz kası ya da sinir sorunundan kaynaklanan bir şaşılığa işaret ettiğini ve erişkinlerde bunun daha ciddi bir hastalığın belirtisi olabileceğini belirtir. Tek gözle görülen çift görmenin nedeni çoğunlukla gözün kendisidir (kuru göz, astigmat, katarakt, keratokonus gibi).
3. kranial sinir felcinin nedenleri nelerdir?
En sık neden damar kaynaklı küçük damar tıkanıklığıdır; ama anevrizma ve tümör gibi tehlikeli nedenler elenmelidir. Aynı derlemeye göre dağılım şöyledir:
| Neden | Oran |
|---|---|
| Damar kaynaklı (çoğunlukla küçük damar tıkanıklığı; yüksek tansiyon, diyabet, damar sertliği ile ilişkili) | %35,6 |
| Bilinmeyen (idiyopatik) | %16,5 |
| Diğer (beyin ameliyatı sonrası, iltihap, enfeksiyon) | %15,5 |
| Tümör | %12,1 |
| Kafa travması | %11,3 |
| Anevrizma (beyin damarında balonlaşma) | %10,1 |
Gözbebeği neden bu kadar önemlidir? Singh ve ark.'nın (2016) aktardığı verilere göre sinir felçlerinde gözbebeği çoğunlukla korunur (damar kaynaklı felçlerde %69); anevrizma felçlerinin %78,5'inde ise gözbebeği sabit ve geniştir. Bu yüzden gözbebeği genişlemişse ya da şiddetli baş ağrısı varsa durum acildir ve hızlıca beyin damarı görüntülemesi yapılır. NHS de şiddetli baş ağrısı, genişlemiş gözbebeği ve bulanık görmeyi acil durum sayar. Bolou ve ark.'nın (2026) derlediği çalışmaların %66'sında MR kullanılmıştır; anevrizma için MR ya da BT anjiyografi, kanama şüphesinde BT önemlidir.
3. kranial sinir felci tedavisi nasıl yapılır? (göz sinir felci tedavisi)
Tedavi, felcin nedenine yöneliktir; sinirin kendisini "açan" tek bir ilaç ya da ameliyat yoktur. Adımlar şöyledir:
Nedeni bulmak ve acil nedenleri elemek
Anevrizma, tümör ya da kanama hızla ele alınır; damar kaynaklı felçlerde ilişkili risk faktörleri olan yüksek tansiyon ve diyabet kontrol altına alınır (Bolou ve ark., 2026).
Çift görmeyi rahatlatmak
Singh ve ark.'na göre rahatsız edici çift görmede bir gözü yama, opak kontakt lens ya da buğulu gözlük camıyla kapatmak yardımcı olur; kısmi felçte prizma kullanılabilir; seçilmiş vakalarda botulinum toksini enjeksiyonu denenir.
Beklemek
Edinsel (sonradan gelişen) felçlerde ameliyat kararından önce en az 6 ay gözlem önerilir, çünkü sinir kendiliğinden toparlanabilir.
Gerekirse cerrahi
Kalıcı göz kayması için göz kası ameliyatları (örneğin yan kasın geriletilmesi, iç kasın kısaltılması, üst oblik kas transpozisyonu) ve düşük göz kapağı için kapak ameliyatı planlanır. Singh ve ark.'nın aktardığı bir çalışmada, tam olmayan 3. sinir felcinde bir kas ameliyatı tekniğiyle hastaların %82'sinde iyi ya da çok iyi sonuç bildirilmiştir.
3. kranial sinir felci kendiliğinden geçer mi, ne kadar sürer?
Sonuç nedene ve yaşa bağlıdır. 50 hastalık küçük bir çalışmada (Willing ve ark., Arquivos de Neuro-Psiquiatria, 2026) 11 aylık izlemde hastaların %46'sı tam, %28'i kısmi iyileşti, %26'sında düzelme olmadı. Ortalama iyileşme süresi küçük damar hastalığında 2,8 ay, tümörde 4,5 ay, anevrizmada 10 ay, travmada 36 ay bulundu. Yaş arttıkça tam iyileşme olasılığı azaldı ve gözbebeği tutulumu iyileşmeyi belirgin biçimde olumsuz etkiledi. Çalışma küçüktür; bu sayılar sizin için bir söz değil, genel bir fikirdir.
Laser Istanbul Clinic'te kim, hangi konuda yardımcı olur?
Bu hastalıkların acil kısmı nörolog, acil hekimi ve göz doktoru ekibinin işidir. Acil durum geçtikten sonra ya da ikinci görüş istediğinizde, tetkiklerinizi (görme alanı, OCT, MR raporu) inceleyip yazılı bir plan sunarız.
- Doç. Dr. Muhammet Derda Özer: retina hastalıkları, göz içi iltihabı (üveit) ve retina cerrahisi
- Op. Dr. Aysan Bayram: retina hastalıkları ve katarakt; İngilizce konuşur, kadın cerrahtır
- Prof. Dr. Ahmet Satıcı: glokom (göz tansiyonu), göz kapağı ameliyatları ve şaşılık
Ameliyatlar İstanbul'da, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı, tam donanımlı bir ameliyathanede yapılır. Sinir felcine bağlı çift görme ya da düşük göz kapağında ameliyat gerekiyorsa karar, en az 6 aylık gözlem ve yeni bir muayeneden sonra verilir. Başka bir ilde yaşıyorsanız ya da yurt dışındaysanız raporlarınızı önce ücretsiz değerlendirme ile gönderebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Göz inmesi, retinaya kan götüren arterin tıkanmasıdır. Belirtisi, bir gözde saniyeler içinde başlayan ağrısız görme kaybıdır. Retina hücreleri çok kısa sürede zarar gördüğü için hemen 112'yi aramak ya da acile gitmek gerekir.
Beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin; kendiniz araba kullanmayın. Acilde sizi inme belirtileri açısından da değerlendirirler. Evde bekleyerek ya da deneyerek zaman kaybetmeyin.
Aura şeklindeki göz migreni, bir saatten kısa sürüyorsa genellikle zararsızdır. Ancak tek gözde görme kaybı, bir saati aşan belirti ya da ilk kez yaşanan bir tablo mutlaka hekime gösterilmelidir; çünkü retinal migren başka nedenler elendikten sonra konan bir tanıdır.
Migren aurası zikzak ya da çakan ışık gibi görünür ve bir saatten kısa sürer. Göz inmesinde görme ani ve ağrısız kaybolur, çoğu zaman da geri gelmez. Hangisi olduğuna kendiniz karar vermeyin; görme kaybı varsa acil değerlendirme gerekir.
- kranial sinir felcinde en sık çift görme, göz kapağı düşüklüğü, göz çevresinde ağrı ve gözbebeği değişikliği görülür. Göz yana ya da aşağıya kayabilir. Başka sinirlerde (6. sinir gibi) belirtiler farklı olabilir; hangi sinirin tutulduğu muayenede göz hareketlerinden anlaşılır.
Çift görme ve göz kapağı düşüklüğü aniden başladıysa, özellikle şiddetli baş ağrısı ya da genişlemiş gözbebeği varsa acile gidin. Bu tablo bir beyin damarı sorununu (anevrizma) gösterebilir ve görüntüleme gerektirir. Belirtiler yavaşsa bile en kısa sürede göz doktoruna görünün.
Tedavi nedene göredir: anevrizma ve tümör gibi nedenler acil ele alınır, tansiyon ve diyabet kontrol edilir. Çift görme için gözü kapatma, prizma ya da botulinum enjeksiyonu kullanılabilir. Ameliyat kararı için genellikle en az 6 ay beklenir.
Her zaman değil. Damar kaynaklı felçlerin önemli kısmı aylar içinde toparlanabilir. Çift görme ya da göz kapağı düşüklüğü kalıcıysa göz kası ya da kapak ameliyatı düşünülür. Bu alanda şaşılık ve göz kapağı cerrahisi Prof. Dr. Satıcı'nın çalışma alanlarındandır.
Bazen olur. 50 hastalık bir çalışmada 11 ayda hastaların %46'sı tam iyileşti; gözbebeği tutulumu ve ileri yaş iyileşme olasılığını azaltan etkenlerdi. Sizin için olasılık, nedene ve muayene bulgularına bağlıdır.
Retinanızla ilgili bir sorunuz mu var?
Göz inmesi ve retina damar tıkanıklıklarından sonra ya da retina ayrılması gibi şikâyetlerde retinanızı Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ya da Op. Dr. Aysan Bayram muayene eder, tetkiklerinizi inceler ve size yazılı bir plan sunar.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Retinal Artery Occlusion. https://eyewiki.org/Central_Retinal_Artery_Occlusion
- EyeWiki (AAO). Central Retinal Vein Occlusion. https://eyewiki.org/Central_Retinal_Vein_Occlusion
- Chen C, Singh G, Madike R, Cugati S. Central retinal artery occlusion: a stroke of the eye. Eye 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11306586/
- Pula JH, Kwan K, Yuen CA, Kattah JC. Update on the evaluation of transient vision loss. Clinical Ophthalmology 2016;10:297–303. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4755435/
- Bolou K, Triantafyllou G, Arkoudis NA, et al. Oculomotor Nerve Palsy: Etiologies, Symptoms and Diagnosis, a Systematic Review with Meta-Analysis. Diagnostics 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13164285/
- Willing DL, Lucifero AG, Costa MDSD, et al. Recovery estimates and prognostic factors for oculomotor nerve palsy. Arquivos de Neuro-Psiquiatria 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13472710/
- Singh A, Bahuguna C, Nagpal R, Kumar B. Surgical management of third nerve palsy. Oman Journal of Ophthalmology 2016. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4932800/
- NHS. Migraine: symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/migraine/symptoms/
- NHS. Stroke: symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/
- NHS. Temporal arteritis (giant cell arteritis). https://www.nhs.uk/conditions/giant-cell-arteritis/
- NHS. Double vision. https://www.nhs.uk/conditions/double-vision/