- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Retina ve glokom rehberleri
- Kök hücre, makula dejenerasyonu ve göz siniri
Makula Dejenerasyonu Kök Hücre Tedavisi ve Göz Siniri Hasarı: 2026'da Çalışmalar Nerede?
Makula dejenerasyonu kök hücre tedavisi (sarı nokta hastalığı için kök hücre) 2026'da onaylı bir tedavi değildir; küçük, erken evre araştırmalarda laboratuvarda üretilen retina hücreleri retinanın altına yerleştirilmektedir. Ameliyatın yapılabildiği görülüyor, ancak görmeye faydası kanıtlanmadı. Göz siniri hasarı ve glokom için kanıt daha da zayıftır. Retina cerrahlarımız Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram, bugün kanıtlanmış seçenekleri anlatır.
Makula dejenerasyonu için onaylı bir kök hücre tedavisi var mı?
Hayır. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) göz hastalıkları için onayladığı hiçbir kök hücre ürünü olmadığını belirtir ve kök hücre tedavisi isteyen herkesin bir klinik araştırma aramasını, bunu da göz doktoruyla konuşmasını önerir. FDA'nın onaylı hücre ve gen tedavileri listesinde (17 Eylül 2026'da güncellendi) gözle ilgili iki ürün vardır: kalıtsal bir retina hastalığı için gen tedavisi olan Luxturna ve Mart 2025'te makula telenjiektazisi tip 2 için onaylanan, sinir koruyucu bir protein salgılayan kapsüllenmiş hücre implantı Encelto. İkisi de yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) için bir kök hücre tedavisi değildir.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de benzer bir tablo çizer: kuru tip YBMD için şu anda bir tedavi yoktur, yeni tedavilere yönelik araştırmalar sürmektedir ve uzmanınız katılabileceğiniz çalışmalar hakkında bilgi verebilir.
"Kök hücre" göz hekimliğinde her yerde aynı anlama gelmez. Gözde yerleşmiş tek kök hücre tedavisi, yanmış ya da hasar görmüş kornea yüzeyini yeniden kurmak için yapılan limbal kök hücre naklidir. Bu bir kornea ameliyatıdır, retina tedavisi değildir ve kendi sayfası vardır (rehberin sonundaki bağlantı). Aşağıda anlatılan her şey retina ve görme siniri ile ilgilidir; orada kök hücre tedavisi hâlâ deneyseldir.
| Soru | 2026'da yanıt |
|---|---|
| YBMD için onaylı bir kök hücre ürünü var mı? | Hayır (AAO; FDA onaylı hücre ve gen tedavileri listesi, 17 Eylül 2026) |
| Klinik araştırma dışında alınabilir mi? | Kanıtlanmış bir tedavi olarak hayır. Ücret karşılığı sunan bir merkez, kanıtın dışında bir şey sunuyordur |
| Yaş tip sarı nokta hastalığında kanıtlanmış tedavi nedir? | Göz içine anti-VEGF iğneleri, bazı durumlarda ışık tedavisi (NHS) |
| Kuru tip sarı nokta hastalığında ne var? | NHS bir tedavi listelemez. ABD'de coğrafi atrofi için 2023'te iki göz içi ilaç onaylandı; Avrupa İlaç Ajansı bunlardan birini 2024'te reddetti |
Sarı nokta hastalığı için kök hücre tedavisi nasıl çalışır?
Fikir, YBMD'de ilk bozulan hücrelerin yerine yenisini koymaktır. Makulanın altında, retina pigment epiteli (RPE) denen tek katlı bir hücre tabakası bulunur; üstündeki ışığı algılayan fotoreseptörleri besler ve temizler. İleri kuru tipte (coğrafi atrofi) RPE hücreleri bölge bölge ölür, üstlerindeki fotoreseptörler de onları izler ve merkezi görme kaybolur. Sağlıklı RPE hücreleri yerine konabilirse, kalan fotoreseptörlerin yaşaması ve çalışması umulur.
Hücreler çok hassas olduğundan ameliyat da zordur. Retina cerrahı retinada çok küçük bir açıklık oluşturur ve hücreleri retina altı boşluğuna (subretinal alan) yerleştirir; ya sıvı bir süspansiyon olarak ya da ultra ince bir taşıyıcı zar üzerinde büyütülmüş tek katlı bir "yama" olarak. Hücrelerin kaynağı değişir:
- Embriyonik kök hücreler: laboratuvarda RPE'ye dönüştürülür (aşağıdaki Londra ve ABD yama çalışmaları)
- İndüklenmiş pluripotent kök hücreler (iPS): deri gibi yetişkin hücreleri kök hücreye geri programlayıp sonra RPE'ye dönüştürmek; bazen hastanın kendi hücrelerinden (Japonya ve ABD Ulusal Göz Enstitüsü çalışmaları)
- Yetişkin RPE kök hücreleri: bağışlanan gözlerden ayrılıp RPE hücresi olarak çoğaltılır (2025'te sonuçları bildirilen bir ABD çalışması)
Bu yüzden tedavi bir iğneden çok bir retina naklini andırır ve retina ameliyatının risklerini taşır; bunlara aşağıda değiniyoruz. Retina ameliyatlarının genel olarak nasıl yapıldığını retina ameliyatı: vitrektomi ve retina dekolmanı rehberimizde okuyabilirsiniz.
Makula dejenerasyonu kök hücre tedavisi çalışmaları ne gösteriyor?
Yayımlanan sonuçlar güvenlik ve uygulanabilirlik açısından cesaret vericidir; ancak tedavinin görmeyi geri getirdiğini henüz gösteremez. Tablo, yayımlanmış başlıca çalışmaları ve hâlâ süren kayıtlı araştırmaları, kayıt sitelerindeki 7 Ekim 2026 tarihli durumlarıyla listeler.
| Çalışma | Hücreler ve hastalık | Büyüklük ve şimdiye dek sonuç | Durum |
|---|---|---|---|
| Londra faz 1 (2018'de yayımlandı) | Sentetik zar üzerinde embriyonik kök hücre RPE yaması; ağır yaş tip YBMD | 2 hasta. 12. ayda 29 ve 21 harf görme kazancı; uzun dönemde yalnızca yerel bağışıklık baskılama | Yayımlandı; yazarlar uygulanabilirlik ve güvenliği desteklediği sonucuna varıyor |
| Japonya, ilk iPS hastası (2017'de yayımlandı; 4 yıllık takip 2019) | Hastanın kendi deri hücrelerinden üretilen RPE tabakası; yaş tip YBMD | 1 hasta. 1. yılda tabaka yerindeydi; görme ne iyileşti ne kötüleşti, makulada şişlik vardı. 4. yılda tabaka yaşıyordu ve görme sabitti | Yayımlandı |
| ABD iskele (scaffold) implantı, faz 1/2a (uzun dönem takip 2024'te yayımlandı) | İskele üzerinde embriyonik kök hücre RPE; coğrafi atrofi, tedavi edilen gözde yasal körlük | 16 kayıt, 15 implant, yaş 69–85, ortanca takip 3 yıl. Beklenmeyen ciddi, implanta bağlı yan etki yok; implant edilen gözlerin 5 harften fazla kazanma olasılığı tedavi edilmeyen diğer gözlerden yüksekti | Yayımlandı; yazarlar daha fazla klinik değerlendirmeyi hak ettiğini söylüyor |
| ABD yetişkin RPE kök hücre çalışması, NCT04627428 (düşük doz sonuçları 2025) | Yetişkin RPE kök hücrelerinden üretilen RPE; kuru tip YBMD | 50.000 hücre verilen 6 hasta. Belirgin iltihap, tümör ya da ürüne bağlı ciddi yan etki yok. Daha kötü gören 3 hasta 12. ayda ortalama 21,7 harf, daha iyi gören 3 hasta 6. ayda 3,0 harf kazandı | Katılımcı alıyor; yaklaşık 18 katılımcı planlı; birincil tamamlanma tahmini Aralık 2026 |
| Genentech OpRegen "GAlette", NCT05626114 | Embriyonik kök hücre kökenli RPE; coğrafi atrofi | Faz 2, yaklaşık 60 katılımcı planlı, ABD ve İsrail merkezleri | Katılımcı alıyor; birincil tamamlanma tahmini Mart 2031 |
| Ulusal Göz Enstitüsü iPS-RPE, NCT04339764 | Hastanın kendi iPS kökenli RPE'si; coğrafi atrofi | Faz 1/2, yaklaşık 20 katılımcı planlı; 55 yaş ve üzeri; çalışılan gözünde daha önce yaş tip YBMD olanlar dışlanıyor | Katılımcı alıyor; birincil tamamlanma tahmini Mayıs 2029 |
| BlueRock OpCT-001 "CLARICO", NCT06789445 | Kök hücre kökenli fotoreseptör hücreleri; retinitis pigmentoza gibi kalıtsal fotoreseptör hastalıkları (YBMD değil) | Faz 1/2a, yaklaşık 54 katılımcı planlı, ABD merkezleri | Katılımcı alıyor; birincil tamamlanma tahmini Ekim 2029 |
Harf kazançları göz tablosunda okunur: 5 harf yaklaşık bir sıradır. Bunlar araştırmaya katılan kişilerin sonuçlarıdır, sizin için bir öngörü değildir.
Bu sonuçlar nasıl okunmalı? Yukarıdaki her çalışma küçüktür ve açık etiketlidir (herkes tedavi aldığını bilir). Tedavi edilmeyen gözü karşılaştırma olarak kullanan ABD raporu dışında hiçbirinde kontrol grubu yoktur. İki hastada 21 ya da 29 harflik kazanç göz alıcıdır, ama iki hasta bir tedaviyi kanıtlayamaz. Daha sağlam sonuç, 2024'teki ABD yazarlarının vardığıdır: implant ortanca üç yılda güvenli ve iyi tolere edildi; bu da daha büyük çalışmaları haklı kılar. Uygun karşılaştırma gruplu bu büyük çalışmaların sonuçları yıllar alacaktır; kayıtlı tahminler 2029 ve 2031'e uzanıyor.
Makula dejenerasyonu kök hücre tedavisi neden hâlâ bir tedavi değil?
Dört sorun sürüyor ve her biri, kanıtlanmamış bir enjeksiyon için yola çıkmak yerine araştırma sonuçlarını beklemek için bir nedendir.
Faydanın kanıtı
RPE hücrelerini yenilemenin görmeyi tedavi almamaya göre iyileştirdiğini gösteren, rastgele atanmış bir çalışma bulamadık.
Bağışıklık reddi
Bir vericiden ya da embriyonik hücre hattından gelen hücreler vücudunuza yabancıdır. 2025'te yayımlanan bir derleme, bağışıklık reddini ve hücre hatları arasındaki farkları başlıca engeller arasında sayar. 2018'deki Londra çalışması bağışıklığı baskılayan tedavi kullandı; uzun dönemde yalnızca yerel bağışıklık baskılama uygulandı.
Tümör riski
Tam olgunlaşmamış kök hücreler tümör oluşturabilir; bu nedenle sıkı laboratuvar protokolleri ve uzun süreli takip gerekir. Yukarıdaki 2025 ABD çalışmasında tümör bildirilmedi.
Cerrahi risk
Hücreleri retinanın altına yerleştirmek hassas bir ameliyattır. 2024'teki ABD çalışmasında ameliyat sırasında ya da sonrasında hafif, geçici retina kanaması her hastada beklenen bir durumdu; ekip ikinci hasta grubunda ağır biçimini azaltmanın bir yolunu buldu. 2025 tarihli bir derleme, hücrelerin uzun süre yaşaması ve retinaya entegre olmasının hâlâ bir zorluk olduğunu ekler.
Araştırma ilerliyor: aynı 2025 derlemesi daha iyi uygulama araçlarını, iskeleleri ve kişiye özel hücreleri anlatıyor. Sizin için pratik anlamı basittir: makula dejenerasyonu kök hücre tedavisi umut verici bir araştırma alanıdır; satılabilecek bir hizmet değildir.
Kök hücre göz sinirini onarır mı, glokomu tedavi eder mi?
Henüz hayır, ve kanıt retina için olandan daha zayıftır. Görme siniri, retinadaki ganglion hücrelerinden beyne sinyal taşıyan kablodur. Glokomda bu hücreler kaybolunca geri gelmez. Göz tansiyonunu düşürmek kalanları korur; ancak 2024 tarihli bir derleme bunun kaybolan hücreleri geri getirmediğine dikkat çeker. Onları yenilemek RPE'yi yenilemekten çok daha zordur, çünkü yeni bir ganglion hücresinin beynin doğru yerine kadar bir lif uzatması ve orada bağlantı kurması gerekir. 2026 tarihli bir derleme yeni hücrelerin entegrasyonunu, güvenliği, ganglion hücre tiplerinin çeşitliliğini ve büyük ölçekte üretimi çözülmemiş başlıca sorunlar olarak sayar.
2025 tarihli bir derleme üç araştırma yolu anlatır: ganglion hücrelerini yenilemek, kök hücrelerin salgıladığı maddelerle var olan hücreleri korumak (nöroproteksiyon) ve gözün drenaj dokusunu onararak basıncı kontrol etmek. Bu çalışmaların çoğu hâlâ laboratuvar aşamasındadır.
| Durum | İnsanlarda ne denendi? | Kanıt ne gösteriyor? | Durum |
|---|---|---|---|
| Optik nöropatiler (çeşitli nedenlerle görme siniri hasarı) | Mezenkimal kök hücreler (bir yetişkin kök hücre türü), çoğunlukla gözün yakınına enjeksiyonla | 7 çalışma ve 66 gözü kapsayan 2024 meta-analizi görmenin ortalamada iyileştiğini (logMAR 0,90'dan 0,65'e) ama taramalarda sinir lifi tabakası kalınlığının anlamlı değişmediğini buldu | Küçük çalışmalar; kanıtlanmış tedavi değil |
| NAION (görme siniri kan akımının ani kaybı) | Göbek kordonu kaynaklı mezenkimal kök hücreler, damar içi ve gözün dış tabakasının altına | Faz 1 güvenlik çalışması NCT05147701, yaklaşık 20 katılımcı; yayımlanmış sonuç bulamadık | Kayıt "katılımcı alıyor" gösteriyor; kayıt son olarak Nisan 2025'te güncellendi |
| Glokom | Ganglion hücre yenileme ve nöroproteksiyon | Derlemeler laboratuvar ve erken dönem çalışmaları anlatır, büyük engelleri sayar | Onaylı kök hücre tedavisi yok |
Meta-analiz dikkatle okunmalıdır. Çalışmalar küçüktü ve görmedeki kazanç, sinir lifi tabakasında ölçülebilir bir değişiklikle örtüşmedi; bu da hücrelerin bir şey yapıp yapmadığını, yaptıysa ne yaptığını söylemeyi zorlaştırır. Bu nedenle görme siniri için kök hücre tedavisi uygulamıyoruz ve kayıtlı bir araştırma dışında aramanızı önermiyoruz.
Glokom için kök hücre tedavisi var mı?
Onaylı olanı yok. Glokomda kanıtlanmış yaklaşım göz tansiyonunu düşürmektir. NHS'ye göre glokomun kesin tedavisi yoktur, ancak göz damlaları, lazer ve ameliyat hasarı yavaşlatabilir ve görmenin kötüleşmesini durdurmaya yardımcı olabilir. Glokom hastalarımızla Prof. Dr. Ahmet Satıcı ilgilenir.
Kanıtsız kök hücre enjeksiyonları ters giderse ne olur?
Kör edebilir. 2017'de New England Journal of Medicine, ABD'de bir klinikte sarı nokta hastalığı için gözlerine yağ dokusundan elde edilen "kök hücreler" enjekte edilen ve iki gözünde de görme kaybı yaşayan üç kadını anlattı. Enjeksiyondan önce görmeleri 20/30 ile 20/200 arasındaydı; bir yıl sonra 20/200 ile ışık hissi olmaması arasındaydı. Komplikasyonlar arasında göz içi basınç yükselmesi, retinada ve gözün jel kısmında kanama, retina dekolmanı ve yerinden çıkmış bir mercek vardı.
FDA'nın onaysız rejeneratif ürünlere ilişkin hasta bilgilendirmesi, bildirilen zararlar arasında körlüğü, tümör oluşumunu ve enfeksiyonu sayar. AAO da bu tür ürünlerin tümör büyümesi dahil ciddi riskler taşıyabileceğini ve bir kliniğin sizden kanıtlanmamış bir tedavi için binlerce dolar beklememesi gerektiğini ekler.
Gerçek bir araştırmayı kanıtsız bir kök hücre kliniğinden nasıl ayırırsınız?
Gerçek bir araştırma kayıtlıdır, adı belli bir sponsoru ve araştırma merkezleri vardır ve deneysel tedavi için sizden binlerce lira ya da dolar istemez. Herhangi bir şeye evet demeden önce AAO'nun önerdiği üç soruyu sorun:
- Tedavi resmî makamlarca onaylı mı?
- Onaylı bir klinik araştırmanın parçası mı?
- Sağlık sigortanız karşılıyor mu?
Üçünün yanıtı da hayırsa uzaklaşın. Sonra şu uyarı işaretlerine bakın:
- klinik sarı nokta hastalığı, glokom, optik atrofi ve "tüm göz hastalıkları" için aynı anda kök hücre sunuyor
- hücreler kendi yağınızdan, kemik iliğinizden ya da kanınızdan alınıp göze enjekte ediliyor
- bir "çalışma" ya da "protokol" için sizden ödeme isteniyor
- kayıt numarası yok ya da numara var ama sponsor ve merkezler belirtilmemiş
- sonuçlar yayımlanmış makaleler yerine hasta yorumlarıyla gösteriliyor
- iki göz aynı seansta tedavi ediliyor
Tek başına bir kayıt numarası kanıt değildir. FDA, hastaların bazen sunulan ürünün kurallara uygun olduğunu düşündürmek için ClinicalTrials.gov'a yönlendirildiğini belirtir; bu yüzden kaydı kendiniz açıp sponsora, araştırma merkezlerine, katılım ölçütlerine ve son güncelleme tarihine bakın.
Sosyal medyada ya da bir haberde "kök hücre ile görme geri geldi" cümlesini gördüğünüzde de aynı sorular geçerlidir: çalışma yayımlanmış mı, kaç hastada yapılmış, kontrol grubu var mı, sonuç ne kadar süre izlenmiş? Bir hastanın hikâyesi, bir tedavinin kanıtı değildir.
Kayıtlı bir kök hücre araştırmasını nasıl bulursunuz?
Önce retina uzmanınıza sorun
NHS, uzmanınızın katılabileceğiniz çalışmaları bilebileceğini belirtir. Araştırmalar genellikle sevk ve ayrıntılı retina taramaları ister.
Kayıt sitesinde arayın
ClinicalTrials.gov'da "stem cell" ile "geographic atrophy" ya da "macular degeneration" arayın ve "recruiting" (katılımcı alıyor) filtresini seçin. Ülke filtresiyle "Turkey" seçerek Türkiye'deki merkezlerde kayıtlı bir çalışma olup olmadığına kendiniz bakabilirsiniz.
Katılım ölçütlerini okuyun
Araştırmalar yaş, hastalık evresi ve görme düzeyi için sıkı sınırlar koyar. Örneğin yukarıdaki Ulusal Göz Enstitüsü çalışması 55 yaş ve üzeri, coğrafi atrofili kişileri kabul eder; çalışılan gözünde daha önce yaş tip YBMD geçirenleri dışlar.
Merkezlerin nerede olduğuna bakın
Tabloda listelenen, katılımcı alan çalışmalar ABD ve İsrail'deki araştırma merkezlerinde yürütülmektedir; başka çalışmalar Çin'de kayıtlıdır, ama bazı kayıtlar yıllardır güncellenmemiştir. Birine katılmak genellikle seyahat demektir ve uygun bulunacağınızın ya da hücreleri alacağınızın garantisi yoktur.
Kök hücre araştırması yürütmüyoruz ve araştırmaya katılımcı toplamıyoruz. Taramalarınızı gönderirseniz retina ekibimiz bugün hangi tedavinin değerli olduğunu ve gözünüzün bir araştırmanın ölçütlerine uyup uymayacağını söyleyebilir.
Araştırmalar sürerken görmenizi ne korur?
Çoğu YBMD hastası için en iyi korunma, erken tanı ve sahip olduğunuz tipe uygun kanıtlanmış tedavidir.
| Hastalık | Kanıtlanmış olan | Notlar |
|---|---|---|
| Yaş tip sarı nokta hastalığı | Göz içine anti-VEGF iğneleri; bazı durumlarda ışık tedavisi | Erken başlanır ve genellikle zaman içinde tekrarlanır (NHS) |
| Kuru tip sarı nokta hastalığı | NHS bir tedavi listelemez; destek, az görenlere yardım ve yaşam tarzı önerileri sunar | Yaş, sigara, yüksek tansiyon, fazla kilo ve aile öyküsü YBMD ile ilişkilidir (NHS). ABD'de coğrafi atrofi için iki ilaç lezyon büyümesini yavaşlatır; 2025 tarihli bir derleme yaş tipe dönüşüm gibi güvenlik kaygılarına dikkat çeker |
| Glokom | Göz tansiyonunu düşürmek için damla, lazer veya ameliyat | Kesin tedavisi yok; her kontrole gidin (NHS) |
| Retina dekolmanı, makula deliği, diyabetik kanama | Retina ameliyatı | Retina ameliyatı rehberimize bakın |
Görüşünüzün ortasında bulanık ya da eğri bir alan fark ederseniz ya da düz çizgiler dalgalı görünüyorsa vakit kaybetmeden göz muayenesine gidin. Görmeniz aniden kötüleşirse ya da görüşünüzün üzerine koyu bir perde iniyorsa acil yardım alın (NHS). Ameliyattan sonra görmeniz bulanıksa retina ameliyatı sonrası bulanık görme: ne normal? yazımızı okuyun. Diyabetiniz varsa diyabetik retinopati: tedavi ve korunma rehberine bakın.
Sık sorulan sorular
Hayır. YBMD için onaylı bir kök hücre tedavisi ya da kesin bir tedavi yoktur. Laboratuvarda üretilen retina hücrelerinin retinanın altına yerleştirildiği küçük çalışmalar, ameliyatın bazı hastalarda güvenle yapılabildiğini gösteriyor; ancak faydası kanıtlanmadı. NHS, kuru tip YBMD için şu anda tedavi olmadığını ve araştırmaların sürdüğünü söyler.
Bulabildiğimiz hiçbir yerde kuru tip YBMD ya da coğrafi atrofi için onaylı bir kök hücre tedavisi yok. AAO, FDA'nın göz hastalıkları için onayladığı hiçbir kök hücre ürünü bulunmadığını belirtir. Coğrafi atrofi araştırmaları katılımcı alıyor; en büyük faz 2 çalışmasının kayıtlı tahmini 2031'e uzanıyor.
Kök hücrelerden üretilen, destekleyici bir zar üzerinde büyütülen ve retinanın altına yerleştirilen ince bir retina pigment epiteli hücre tabakasıdır. 2018'deki Londra faz 1 çalışmasında ağır yaş tip YBMD'li iki hasta 12 ayda 29 ve 21 harf kazandı. Bir ABD ekibi, coğrafi atrofili 15 hastada benzer bir iskele implantını bildirdi; ortanca 3 yılda güvenlik sicili iyiydi. Yama hâlâ deneyseldir.
İnsanlarda, henüz değil. Kaybolan retina ganglion hücreleri geri gelmez ve onları yenilemek beyne uzanan yeni bir lif büyütmek demektir. Optik nöropatide küçük çalışmaları birleştiren 2024 meta-analizi görmenin ortalamada iyileştiğini, ancak taramalardaki sinir lifi tabakasının değişmediğini buldu. 2025 ve 2026 derlemeleri, görme siniri ve glokom için kök hücre tedavisini büyük çözülmemiş sorunları olan bir alan olarak tanımlıyor.
Onaylı olanı yok. Kanıtlanmış glokom tedavisi damla, lazer ya da ameliyatla göz tansiyonunu düşürür ve kaybolmuş sinir hücrelerini geri getiremez. Glokom için kök hücre yaklaşımları çoğunlukla laboratuvarda ve erken araştırma aşamasında inceleniyor.
Araştırma dışında değil. 2017'de bir rapor, sarı nokta hastalığı için yağ kökenli "kök hücre" enjeksiyonlarından sonra iki gözünde görme kaybı yaşayan üç kadını anlattı. FDA, onaysız ürünlerden bildirilen zararlar arasında körlüğü, tümör oluşumunu ve enfeksiyonu sayar. Herhangi bir teklifi düşünmeden önce kayıt numarasını, sponsoru ve onay durumunu isteyin.
Sıkı ölçütleri karşılıyorsanız belki. Retina uzmanınıza sorun, ClinicalTrials.gov'da katılımcı alan araştırmaları arayın ve katılım ölçütlerini okuyun. Yukarıda listelenen, katılımcı alan çalışmalar ABD ve İsrail'deki araştırma merkezlerinde yürütülüyor; bu yüzden katılmak genellikle seyahat gerektirir.
Yaş tip YBMD'de anti-VEGF ilacının göz içine enjeksiyonu kanıtlanmış tedavidir. Kuru tipte NHS yalnızca destek ve yaşam tarzı önlemleri listeler. Erken tanı görmeyi en çok korur; bu yüzden düzenli göz muayenesi yaptırın ve merkezî görmede yeni bir eğrilik fark ederseniz bildirin.
Retinanız ya da göz sinirinizle ilgili net bir görüş mü istiyorsunuz?
Son taramalarınızı ve raporlarınızı gönderin. Laser Istanbul Clinic retina ekibi, Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram, gözünüze hangi kanıtlanmış tedavilerin uyduğunu ve kendi uzmanınızla bir kayıtlı araştırmayı konuşmanın anlamlı olup olmadığını söyler; glokom soruları Prof. Dr. Ahmet Satıcı'ya yönlendirilir. Retina ya da görme siniri için kök hücre tedavisi uygulamıyoruz ve bunu açıkça söylüyoruz.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- All 26 sources are those of the English master content/en/art-38.md, opened and checked on 7 Oct 2026 (Europe PMC abstracts for the papers; ClinicalTrials.gov API for registry records; page text for AAO, FDA, NHS and EMA). No new sources were needed for the Turkish page.
- American Academy of Ophthalmology. Stem Cell Therapy for Eye Disease: What You Need to Know (4 Jun 2019). https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/stem-cell-therapy-eye-disease-facts
- US Food and Drug Administration. Important Patient and Consumer Information About Regenerative Medicine Therapies (content current 8 Apr 2024). https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/consumers-biologics/important-patient-and-consumer-information-about-regenerative-medicine-therapies
- US FDA. Approved Cellular and Gene Therapy Products (content current 17 Sep 2026). https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/cellular-gene-therapy-products/approved-cellular-and-gene-therapy-products
- Hoy SM. Revakinagene Taroretcel: First Approval. Molecular Diagnosis & Therapy 2025;29:553–561. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12343658/
- NHS. Age-related macular degeneration (AMD): overview and treatments (page last reviewed 22 Jan 2025). https://www.nhs.uk/conditions/age-related-macular-degeneration-amd/ and https://www.nhs.uk/conditions/age-related-macular-degeneration-amd/treatment/
- NHS. Glaucoma. https://www.nhs.uk/conditions/glaucoma/
- da Cruz L, Fynes K, Georgiadis O, et al. Phase 1 clinical study of an embryonic stem cell-derived retinal pigment epithelium patch in age-related macular degeneration. Nature Biotechnology 2018;36:328–337. https://doi.org/10.1038/nbt.4114
- Mandai M, Watanabe A, Kurimoto Y, et al. Autologous Induced Stem-Cell-Derived Retinal Cells for Macular Degeneration. New England Journal of Medicine 2017;376:1038–1046. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1608368
- Takagi S, Mandai M, Gocho K, et al. Evaluation of Transplanted Autologous Induced Pluripotent Stem Cell-Derived Retinal Pigment Epithelium in Exudative Age-Related Macular Degeneration. Ophthalmology Retina 2019. https://doi.org/10.1016/j.oret.2019.04.021
- Humayun MS, Clegg DO, Dayan MS, et al. Long-term Follow-up of a Phase 1/2a Clinical Trial of a Stem Cell-Derived Bioengineered Retinal Pigment Epithelium Implant for Geographic Atrophy. Ophthalmology 2024;131:682–691. https://doi.org/10.1016/j.ophtha.2023.12.028
- Rao RC, Arduini BL, Borden S, et al. Safety and tolerability of RPESC-RPE transplantation in patients with dry age-related macular degeneration: Low-dose clinical outcomes. Cell Stem Cell 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12533590/
- Kuriyan AE, Albini TA, Townsend JH, et al. Vision Loss after Intravitreal Injection of Autologous "Stem Cells" for AMD. New England Journal of Medicine 2017;376:1047–1053. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5551890/
- Chaibakhsh S, Azimi F, Shoae-Hassani A, et al. Evaluating the impact of mesenchymal stem cell therapy on visual acuity and retinal nerve fiber layer thickness in optic neuropathy patients: a systematic review and meta-analysis. BMC Ophthalmology 2024;24:316. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11287858/
- Kosior-Jarecka E, Grzybowski A. Retinal Ganglion Cell Replacement in Glaucoma Therapy: A Narrative Review. Journal of Clinical Medicine 2024;13:7204. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11642712/
- Chen TY, Meng M, Wu N, Rong D, Sun X. Stem Cell-Based Interventions for Retinal Ganglion Cell Protection and Regeneration in Glaucoma: A Review of Current Evidence and Future Directions. Ophthalmic Research 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13446879/
- Yang X, Guo H, Wang S, et al. Stem cell-based approaches for glaucoma treatment: a mini review. Open Life Sciences 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13011604/
- Zeppieri M, Visalli F, Musa M, et al. Novel developments in retinal regeneration: Advances and future outlooks in stem cell therapy. World Journal of Stem Cells 2025;17. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12754452/
- Xia L, Qin J, Ye S. Addressing the challenges of immunogenicity, heterogeneity and tumorigenicity in the clinical translation of human embryonic stem cells. Stem Cell Research & Therapy 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12751827/
- Nissen AHK, Torp TL, Vergmann AS. Clinical Outcomes of Treatment of Geographic Atrophy: A Narrative Review. Ophthalmology and Therapy 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12069194/
- European Medicines Agency. Syfovre: refusal of marketing authorisation (final opinion 19 Sep 2024). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/syfovre
- ClinicalTrials.gov, NCT05626114 (GAlette, OpRegen, Genentech; record updated 15 Sep 2026). https://clinicaltrials.gov/study/NCT05626114
- ClinicalTrials.gov, NCT04339764 (autologous iPSC-RPE for geographic atrophy, National Eye Institute; record updated 29 Sep 2026). https://clinicaltrials.gov/study/NCT04339764
- ClinicalTrials.gov, NCT04627428 (RPESC-RPE for dry AMD; record updated 15 Oct 2025). https://clinicaltrials.gov/study/NCT04627428
- ClinicalTrials.gov, NCT06789445 (OpCT-001 CLARICO, BlueRock Therapeutics; record updated 19 Aug 2026). https://clinicaltrials.gov/study/NCT06789445
- ClinicalTrials.gov, NCT05147701 (umbilical-cord mesenchymal stem cells for NAION; record updated 17 Apr 2025). https://clinicaltrials.gov/study/NCT05147701
- ClinicalTrials.gov, NCT05445063 (autologous iPSC-RPE, registered in China; listed as recruiting but record last updated July 2022; example of a trial registered in China). https://clinicaltrials.gov/study/NCT05445063