- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Diyabetik Retinopati Nedir? Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi
Diyabetik Retinopati Nedir? Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi
{{surgeon}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{surgeon's title and specialty}}, {{review date}}. Son güncelleme: {{date}}.
Diyabetik retinopati (isim): şeker hastalığı olan kişilerde uzun süre yüksek seyreden kan şekerinin, retinanın (ağ tabakanın) yani gözün arka duvarındaki ışığı algılayan tabakanın küçük damarlarına zarar vermesidir. Damarlar sızıntı yapabilir, tıkanabilir ya da yerlerini kolay kanayan kırılgan yeni damarlara bırakabilir; bu da görmeyi bulanıklaştırır ve tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir. Başlangıçta çoğunlukla hiçbir belirti vermez, bu yüzden düzenli göz dibi muayenesi çok önemlidir. Laser Istanbul Clinic'te retina hastalıklarında Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram ilgilenir.
Diyabetik retinopati: kısa bilgiler
- Nedir
- Retinanın damarlarına zarar veren bir şeker hastalığı komplikasyonu
- Kimlerde görülür
- Tip 1, tip 2 ve gebelik diyabeti olan kişilerde; diyabet süresi uzadıkça risk artar
- Ne kadar yaygın
- ABD Ulusal Göz Enstitüsü (NEI), zaman içinde diyabetli kişilerin yarısından fazlasında geliştiğini bildirir
- Ana evreler
- Proliferatif olmayan (erken, sızıntılı damarlar) ve proliferatif (ileri, yeni anormal damarlar)
- Görme için ana tehdit
- Sarı noktanın (makula) şişmesi (diyabetik makula ödemi) ile ileri evrede kanama ve skar dokusu
- Erken belirtiler
- Genellikle yok
- Tanı
- Göz bebeği genişletilerek göz dibi muayenesi ya da retina fotoğrafı, çoğunlukla OCT taraması ile birlikte
- Tedavi
- Kan şekeri ve tansiyon kontrolü, anti-VEGF göz içi enjeksiyonları, lazer, steroid tedavisi, ileri evrede vitrektomi ameliyatı
- Hangi doktor
- Retina uzmanı göz hekimi; Laser Istanbul Clinic'te Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ya da Op. Dr. Aysan Bayram
Diyabetik retinopatinin nedenleri nelerdir?
Neden, uzun süre yüksek seyreden kan şekerinin retinanın küçük damarlarına zarar vermesidir. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), bu damarların şişebildiğini, sızıntı yapabildiğini, tıkanabildiğini ya da yerlerini anormal yeni damarlara bırakabildiğini ve bunların her birinin görme kaybına yol açabildiğini açıklar.
Retina sürekli bir kan akışına ihtiyaç duyar. Damarlar sızdırdığında retinada sıvı birikir. Damarlar tıkandığında retinanın bazı bölgeleri oksijensiz kalır ve retina buna yeni damarlar üreterek karşılık verir. Bu yeni damarlar kırılgandır, kolay kanar ve skar dokusu oluşturur; ileri evre hastalığın bu kadar zarar verici olmasının nedeni budur.
Diyabetik retinopati riski kimlerde yüksektir?
Şeker hastalığı olan herkeste gelişebilir. NHS ve NEI'nin belirttiği başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Uzun süredir diyabet olması. Risk, diyabetli geçen her yılla artar. EyeWiki'ye (AAO) göre 20 yıllık diyabetten sonra tip 1 diyabetlilerin yaklaşık %99'unda, tip 2 diyabetlilerin yaklaşık %60'ında bir miktar retinopati bulunur.
- İyi kontrol edilmeyen yüksek kan şekeri.
- Yüksek tansiyon.
- Yüksek kolesterol.
- Gebelik. NEI, diyabeti olan kadınların hamile kaldığında retinopati açısından yüksek risk altında olduğunu, bu yüzden daha sık göz kontrolü gerektiğini belirtir.
- Sigara. NHS, sigarayı bırakmayı ya da hiç başlamamayı görmenizi korumanın bir parçası olarak sayar.
Diyabet yaygındır ve artmaktadır: Dünya Sağlık Örgütü (WHO), diyabetle yaşayan kişi sayısının 1990'da 200 milyondan 2022'de 830 milyona çıktığını bildirir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), diyabetik retinopatiyi çalışma çağındaki erişkinlerde körlüğün önde gelen nedeni olarak tanımlar.
Diyabetik retinopati evreleri nelerdir?
Diyabetik retinopatinin iki ana evresi vardır; doktorlar erken evreyi ayrıca derecelendirir.
| Evre | Retinada ne olur | Tipik belirtiler | Genel yaklaşım |
|---|---|---|---|
| Proliferatif olmayan diyabetik retinopati (NPDR): hafif ve orta | Küçük damarlar sızdırır; mikroanevrizma denen minik baloncuklar, küçük kanamalar ve sıvı görülür | Çoğunlukla yok | İzlem, kan şekeri ve tansiyonun daha sıkı kontrolü; NHS, arka plan ya da proliferatif öncesi retinopatinin tedavi gerektirmediğini, yalnızca düzenli izlem istediğini belirtir |
| Ağır NPDR | Çok daha fazla damar tıkanır, retinanın geniş alanları oksijensiz kalır. Doktorlar "4-2-1 kuralı" kullanır (EyeWiki): retinanın 4 kadranının hepsinde kanama, 2 ya da daha fazla kadranda damarlarda boncuklanma ya da 1 ya da daha fazla kadranda anormal damar kıvrımları (IRMA) | Çoğunlukla yok | Retina uzmanı tarafından yakın izlem; tedavi düşünülebilir |
| Proliferatif diyabetik retinopati (PDR) | Retina yeni, kırılgan damarlar üretir; bunlar camsı cisme kanar ya da skar dokusu oluşturur | Uçuşan cisimler, karanlık lekeler, ani bulanıklaşma; bazen ani görme kaybı | Lazer, anti-VEGF enjeksiyonları; ağır kanama ya da skar varsa ameliyat |
| Diyabetik makula ödemi (DME) | Sarı noktada, yani okuma ve yüz tanıma için kullanılan merkezi retinada sıvı birikir. Herhangi bir evrede olabilir | Bulanık ya da çarpık merkezi görme, okumada zorluk | Anti-VEGF enjeksiyonları, steroid tedavisi ya da lazer |
AAO, şeker hastalığı olanlarda görme kaybının en sık nedeninin makula şişmesi olduğunu söyler. NEI'ye göre diyabetli her 15 kişiden yaklaşık 1'inde zaman içinde diyabetik makula ödemi gelişir.
Proliferatif hastalıkta skar dokusu retinayı çekerek traksiyonel retina dekolmanına (retinanın yerinden ayrılmasına) yol açabilir; camsı cisme kanama ise görmeyi tamamen engelleyebilir.
Diyabetik retinopati belirtileri nelerdir?
Erken evrelerde diyabetik retinopati çoğunlukla hiçbir belirti vermez. NHS, NEI ve CDC'nin üçü de aynı şeyi söyler: hastalığınız olabilir ve yine de normal görebilirsiniz. Bu nedenle çoğu kişiye tanı belirtilerle değil, düzenli göz dibi taramalarıyla konur.
Hastalık ilerledikçe AAO, NHS ve CDC şu belirtileri sayar:
| Belirti | Ne anlama gelebilir |
|---|---|
| Bulanık görme ya da odağın gelip gitmesi | Makula şişmesi (DME) ya da kanama |
| Yeni uçuşan cisimler: görüşte süzülen noktalar, çizgiler ya da koyu şekiller | Camsı jelin içine kanama (PDR) |
| Görüşte boş ya da karanlık alanlar | Kanama ya da retinanın hasarlı bölgeleri |
| Gece ya da loş ışıkta görme güçlüğü | Yaygın retina hasarı |
| Renklerin solması | Makulanın etkilenmesi |
| Ani ya da ağır görme kaybı | Yoğun kanama ya da retina dekolmanı: acildir |
Belirtiler çoğunlukla iki gözde de görülür, ancak bir göz diğerinden daha kötü olabilir.
Diyabetik retinopati nasıl teşhis edilir?
Retina uzmanı ya da tarama hizmeti, göz bebeğiniz damlalarla genişletildikten sonra gözün arka kısmına bakar. Sık kullanılan testler şunlardır:
Genişletilmiş göz dibi muayenesi ya da retina fotoğrafı
Damlalar göz bebeğini genişletir; böylece doktor ya da özel bir kamera retinayı görebilir. İngiltere'deki NHS diyabetik göz tarama programında randevu yaklaşık 30 dakika sürer; harf tablosu, genişletici damlalar ve fotoğraf çekimini içerir. Görmeniz sonrasında birkaç saat bulanık kalabilir, bu yüzden araba kullanmayın.
Optik koherens tomografi (OCT)
Ultrasona benzeyen ama ışık kullanan bu tarama, retinanın kalınlığını kesit olarak gösterir. Makula şişmesini saptamak ve ölçmek için temel testtir.
Floresein anjiyografi ya da OCT anjiyografi
Koldaki bir toplardamara verilen sarı boya (floresein), retinadan geçerken sızdıran, tıkalı ya da anormal damarları gösterir. OCT anjiyografi damarları boyasız gösterebilir, ancak daha az ayrıntı verir. NEI, ağır retinopati ya da DME'den şüphelenildiğinde doktorun anjiyografi kullanabileceğini belirtir.
Laser Istanbul Clinic'te herhangi bir tedaviden önce cerrahınız retinayı muayene eder, OCT ve retina fotoğraflarınızı inceler. Mevcut tetkiklerinizi İstanbul'a gelmeden önce de gönderebilirsiniz.
Diyabetik retinopati tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi, evreye ve makulanın etkilenip etkilenmediğine bağlıdır. Hafif hastalık izlem ve iyi diyabet kontrolü ister; ileri hastalık gözün içinde yapılan tedavi gerektirir. NHS, diyabetik retinopatinin zaten yol açtığı görme kaybının geri döndürülemediğini belirtir; erken yakalamak ve erken tedavi etmek bu yüzden önemlidir.
| Tedavi | Ne yapar | Tipik olarak ne için kullanılır |
|---|---|---|
| Kan şekeri, tansiyon ve kolesterol kontrolü | Retina damarlarındaki hasarı yavaşlatır; AAO, iyi şeker kontrolünün bazı durumlarda görmenin bir kısmını geri getirebildiğini belirtir | Her evre |
| Anti-VEGF enjeksiyonları (örneğin Avastin, Eylea, Lucentis) | Göze enjekte edilen ilaç, damarların sızmasına ve çoğalmasına yol açan büyüme faktörünü engeller; NEI, diyabetik retinopatiyi yavaşlatabildiğini ya da geri döndürebildiğini söyler | Diyabetik makula ödemi ve proliferatif hastalık |
| Lazer tedavisi (odaklı lazer ya da pan-retinal fotokoagülasyon, PRP) | Sızdıran damarları kapatır ya da retinanın dış kısmını tedavi ederek anormal yeni damarların küçülmesini sağlar; çoğunlukla birkaç seansta yapılır | Proliferatif hastalık; bazı makula ödemleri |
| Steroid tedavisi (enjeksiyon ya da yavaş salınımlı implant) | Makuladaki şişmeyi azaltır | Diğer tedavilere iyi yanıt vermeyen makula ödemi |
| Vitrektomi | Anahtar deliği (kapalı) ameliyatla kan ve camsı jel alınır, retinayı çeken skar dokusu temizlenir | Yoğun camsı cisim kanaması, traksiyonel retina dekolmanı |
Diyabetik retinopati göz damlasıyla geçer mi?
Hayır. Yukarıdaki tedavi tablosunda göz damlası yoktur: retinopatinin tedavisi kan şekeri, tansiyon ve kolesterol kontrolü, göz içi enjeksiyonlar, lazer ve gerekirse ameliyattır. Damlalar bu tedavide yalnızca muayene sırasında göz bebeğini genişletmek gibi yardımcı amaçlarla kullanılır. Hastalığı geçireceğini vaat eden damla ya da takviyelere güvenmeyin; hangi ilacı kullanacağınıza göz ve diyabet doktorunuz karar versin.
Anti-VEGF enjeksiyonu mu, lazer mi?
Makula ödeminde ilk seçenek anti-VEGF enjeksiyonlarıdır (EyeWiki). DRCR Protocol S çalışmasında anti-VEGF ilacı ranibizumab, proliferatif hastalıkta PRP'den daha kötü olmadığı (non-inferior) için enjeksiyon da lazer de seçenek olabilir. AAO'nun 2024 Tercih Edilen Uygulama Modeli (Preferred Practice Pattern) belgesi, PRP'nin proliferatif hastalıkta hâlâ önemli bir tedavi olduğunu; makula etkilenmiş ama görme hâlâ iyiyse tedavinin görme 20/30 ya da daha kötüye düşene kadar ertelenmesinin makul olabileceğini söyler. Seçim gözünüze, tekrarlayan enjeksiyonlara düzenli gelebilmenize ve doktorunuzun önerisine bağlıdır. Enjeksiyonlar göz uyuşturulup povidon iyotla temizlendikten sonra yapılır; AAO bunu enfeksiyon riskini azaltmak için önerir.
Diyabetik retinopati ameliyatı (vitrektomi) ne zaman gerekir?
Vitrektomi ileri proliferatif hastalıkta kullanılır. EyeWiki, lazer tedavisini engelleyen yoğun camsı cisim kanamasını ve makulayı tehdit eden traksiyonel retina dekolmanını başlıca endikasyonlar olarak sayar. Cerrah kanla dolu jeli ve skar dokusunu alır, ameliyat sırasında lazer de ekleyebilir. Ameliyattan önce cerrahınız enfeksiyon, kanama, retina dekolmanı ve katarakt dahil riskleri anlatır.
Bizde tedavi: retina ve diyabetik göz hastalıkları; retina, üveit ve katarakt tedavi eden Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ile katarakt, lazer ve retina hastalıklarına bakan Op. Dr. Aysan Bayram tarafından yürütülür. Ameliyat, İstanbul'da Sağlık Bakanlığı ruhsatlı, tam donanımlı bir ameliyathanede yapılır. Ani görme kaybı gibi acil durumlarda önce bulunduğunuz yerdeki göz acil servisine gitmelisiniz; İstanbul planlı tedavi, ikinci görüş ya da devam ameliyatı için uygundur.
Retina ameliyatı: vitrektomi ve retina dekolmanıDiyabetik retinopati geçer mi, tamamen iyileşir mi?
Tamamen değil. Olmuş hasar geri alınamaz ve NHS, diyabetik retinopatiden kaynaklanan görme kaybının tedavi edilemediğini söyler. Ancak tedavi kötüleşmeyi durdurabilir; NEI da anti-VEGF ilaçların diyabetik retinopatiyi yavaşlatabildiğini ya da geri döndürebildiğini belirtir. Daha iyi şeker kontrolü bazı kişilerde görmenin bir kısmının geri gelmesine yardım edebilir. Kan şekerinin çok hızlı düşürülmesi bazı kişilerde retinopatiyi geçici olarak kötüleştirebildiği için (EyeWiki), diyabet tedavisindeki değişiklikler diyabet doktorunuz ve göz doktorunuz haberdar olacak şekilde yapılmalıdır.
Diyabette göz dibi muayenesi ne sıklıkla yapılmalı?
Şeker hastalığı olan herkesin, görmesi mükemmel olsa bile düzenli retina kontrolüne ihtiyacı vardır. Kontrol aralığını diyabet doktorunuz ve göz hekiminiz birlikte belirler; aşağıdaki tablo uluslararası kılavuzlardan örneklerdir, kendi hekiminizin önerisi önceliklidir.
| Durum | Önerilen kontroller |
|---|---|
| İngiltere (NHS England diyabetik göz tarama programı) | 12 yaşından itibaren sunulur; ilk tarama tanı sırasında, sonra her 1-2 yılda bir (önceki testlerde değişiklik yoksa iki yılda bir olabilir). Küçük değişiklikler: 1 yıl içinde yeniden tarama. Yönlendirme gerektiren değişiklikler: uzmana sevk |
| Tip 1 diyabet (AAO kılavuzu, ABD) | Tanıdan 5 yıl sonra başlayarak yıllık muayene (CDC de tanıdan sonraki 5 yıl içinde muayene önerir) |
| Tip 2 diyabet (AAO ve CDC, ABD) | Tanı anında muayene, sonra en az yılda bir |
| Mevcut diyabetle gebelik (AAO) | Erken muayene ve gebelik boyunca yakın izlem. AAO kılavuzuna göre yalnızca gebelik diyabeti için göz muayenesi gerekmez, ancak NEI riski artırdığını belirtir |
| Bilinen diyabetik retinopati (NEI) | Bazı kişilerde 2-4 ayda bir genişletilmiş göz muayenesi gerekebilir |
Diyabetik retinopati nasıl önlenir ya da yavaşlatılır?
Önlemeyi garanti edemezsiniz, ama riskinizi azaltabilir ve erken yakalayabilirsiniz. NHS, NEI ve CDC şunları önerir:
- Kan şekerinizi diyabet ekibinizle belirlediğiniz aralıkta tutun ve HbA1c'nizi düzenli kontrol ettirin. İngiltere Prospektif Diyabet Çalışması'na (UKPDS) göre HbA1c'deki her %1'lik düşüş, retinopati gibi mikrovasküler komplikasyonları yaklaşık %37 azaltmıştır (EyeWiki'nin aktardığı şekilde).
- Tansiyon ve kolesterolü kontrol altında tutun.
- Sigara içmeyin.
- Fiziksel olarak aktif kalın ve sağlıklı beslenin.
- Görmeniz iyi olsa bile tüm kontrol randevularına gidin.
- Görmenizde değişiklik olursa göz doktorunuza hemen haber verin.
Diyabetik retinopati için ne zaman doktora gidilmeli?
Aşağıdakilerden biri varsa bugün acil bakım alın (göz acil servisi, en yakın hastane acili ya da 112):
- bir ya da iki gözde ani görme kaybı ya da görmenin ani kötüleşmesi
- aniden çok sayıda yeni uçuşan cisim, koyu şekil ya da görüşün üstüne inen perde
- yeni uçuşan cisimlerle birlikte ışık çakmaları
Yakın zamanda göz randevusu alın:
- yavaş yavaş artan bulanıklık ya da okumada zorluk
- karanlıkta ya da loş ışıkta görme güçlüğü
- renklerin solması
- görmenizde başka herhangi bir değişiklik
Belirti olmasa bile, şeker hastalığınız varsa ve son 12 ayda retina kontrolü yaptırmadıysanız doktora gidin. Zaten makula ödemi ya da proliferatif retinopati gibi bir tanınız varsa ve enjeksiyon, lazer ya da vitrektomi konusunda ikinci görüş istiyorsanız, İstanbul'a gelmeden önce tetkiklerinizi değerlendirmemiz için gönderebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Diyabetik retinopati, şeker hastalığı olan kişilerde yüksek kan şekerinin retinanın küçük damarlarına zarar vermesidir. Damarlar sızdırır, tıkanır ya da yerlerini kolay kanayan kırılgan yeni damarlara bırakır. Bulunup tedavi edilmezse görme kaybına yol açabilir ve başlangıçta çoğunlukla belirti vermez.
İki ana evre vardır: proliferatif olmayan (erken, sızıntılı damarlarla; hafif, orta ve ağır olarak derecelendirilir) ve proliferatif (ileri, yeni anormal damarlar, kanama ve skar ile). Merkezi retinanın şişmesi olan diyabetik makula ödemi herhangi bir evrede görülebilir.
Başlangıçta çoğunlukla hiç yoktur. Sonraki belirtiler arasında bulanık ya da dalgalanan görme, uçuşan cisimler ya da koyu lekeler, görüşte boş alanlar, gece görme güçlüğü ve soluk renkler vardır. Ani görme kaybı acil bakım gerektirir.
Mevcut hasar tamamen geri döndürülemez ve NHS görme kaybının tedavi edilemediğini belirtir. Tedavi ilerlemeyi durdurabilir; anti-VEGF enjeksiyonları ve daha iyi şeker kontrolü, özellikle neden makula şişmesiyse, bazı kişilerde görmeyi iyileştirebilir.
Evet. CDC, çalışma çağındaki erişkinlerde körlüğün önde gelen nedeni olarak tanımlar. Ancak düzenli tarama ve zamanında tedaviyle ağır görme kaybı çoğunlukla önlenebilir; tarama bu nedenle her diyabetliye önerilir.
Kan şekeri ve tansiyon kontrolüyle; ileri hastalıkta ayrıca anti-VEGF enjeksiyonları, lazer, steroid tedavisi ya da vitrektomi ameliyatıyla. Hafif hastalık yalnızca izlenir. Retina uzmanınız evrenize ve makulanın etkilenip etkilenmediğine göre seçer.
Yalnızca ileri durumlarda, örneğin camsı cisme yoğun kanama ya da traksiyonel retina dekolmanında. Çoğu kişi bunun yerine enjeksiyon ya da lazerle tedavi edilir.
Uluslararası kılavuzlara göre tip 2 diyabette tanı anında ve sonra en az yılda bir, tip 1 diyabette tanıdan yaklaşık 5 yıl sonra başlayarak yılda bir; İngiltere'de 12 yaşından itibaren her 1-2 yılda bir. Retinopatisi olanlar ya da gebeler daha sık kontrol gerektirebilir; kendi aralığınızı diyabet ve göz doktorunuz belirler.
Hayır. Ağrı ya da kızarıklık yapmaz; fark edilmemesinin nedenlerinden biri de budur. Kırmızı gözle birlikte ağrı başka bir sorunun işaretidir ve mutlaka muayene edilmelidir.
Evet. Tip 1, tip 2 ve gebelik diyabetinin hepsi neden olabilir. Tip 2 diyabetlilerde tanı konduğunda retinopati zaten bulunabilir; bu yüzden tanı anında göz muayenesi önerilir.
{{SGK ve özel sağlık sigortası bilgisi}}. Kendi tedavi planınız ve kapsam için cerrahınız ya da hasta koordinatörünüz size yazılı bilgi verir.
İlgili terimler
Retina (ağ tabaka)
gözün arka duvarında ışığa duyarlı, görüntüleri beyne ileten tabaka.
Makula (sarı nokta)
okuma, araba kullanma ve yüz tanıma için kullanılan merkezi retina bölümü.
Diyabetik makula ödemi (DME)
sızdıran damarların makulada yaptığı sıvı şişmesi.
Camsı cisim (vitreus)
gözün ortasını dolduran saydam jel; proliferatif hastalıkta kanla dolabilir.
Mikroanevrizma
retina damar duvarında küçük bir baloncuk; retinopatinin çoğunlukla ilk işaretidir.
Neovaskülarizasyon
yeni, anormal damarların oluşması.
Anti-VEGF
göze enjekte edilen, damar büyümesini ve sızıntıyı engelleyen ilaç.
Pan-retinal fotokoagülasyon (PRP)
retinanın dış kısmına uygulanan yaygın lazer.
Vitrektomi
camsı jeli, kanı ve skar dokusunu almak için yapılan kapalı göz ameliyatı.
Göz felci (retina arter tıkanıklığı)
retinayı besleyen bir atardamarın aniden tıkanması; retinanın kan dolaşımıyla ilgili ayrı bir acil durumdur.
Göz migreni
titreyen ya da zikzak çizgiler gibi geçici görme bozuklukları; nedeni farklıdır. Şeker hastalığınız varsa yeni bir görme belirtisini migren sanmak yerine mutlaka kontrol ettirin.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- NHS. Diabetic retinopathy. https://www.nhs.uk/conditions/diabetic-retinopathy/
- NHS. Diabetic retinopathy: treatment. https://www.nhs.uk/conditions/diabetic-retinopathy/treatment/
- NHS. Diabetic eye screening. https://www.nhs.uk/conditions/diabetic-eye-screening/
- National Eye Institute (NEI). Diabetic retinopathy. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/diabetic-retinopathy
- American Academy of Ophthalmology. What Is Diabetic Retinopathy? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-diabetic-retinopathy
- American Academy of Ophthalmology. Diabetic Retinopathy Preferred Practice Pattern (2024). https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/diabetic-retinopathy-ppp
- EyeWiki (AAO). Diabetic Retinopathy. https://eyewiki.org/Diabetic_Retinopathy
- EyeWiki (AAO). Diabetic Macular Edema. https://eyewiki.org/Diabetic_Macular_Edema
- CDC. Diabetes and vision loss. https://www.cdc.gov/diabetes/diabetes-complications/diabetes-and-vision-loss.html
- World Health Organization. Diabetes fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
Şeker hastalığınız var ve retinanız için endişeleniyor musunuz?
Göz raporunuzu, OCT taramanızı ya da retina fotoğraflarınızı bize gönderin. Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ya da Op. Dr. Aysan Bayram inceleyip gözünüze hangi tedavilerin uygun olabileceğini, herhangi bir yükümlülük olmadan size bildirir.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram