- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Lazer göz ameliyatı rehberleri
- Göz lazeri iki kez yapılır mı?
Göz Lazeri İki Kez Yapılır mı? Rötuş, Sınırlar ve Alternatifler
Göz lazeri iki kez yapılır mı? Çoğu zaman evet. LASIK, SMILE veya PRK sonrasında numaranız kayarsa ya da küçük bir kırma kusuru kalırsa, gözünüz yaklaşık üç ay boyunca sabit kaldıktan sonra ikinci bir lazerle (rötuş) numara inceltilebilir. Karar cerraha aittir; kornea kalınlığına, şekline ve kararlılığına bağlıdır ve herkes için mümkün olmaz. Laser Istanbul Clinic'te lazer ameliyatlarına Prof. Dr. Ahmet Satıcı ve Op. Dr. Aysan Bayram liderlik eder.
Göz lazeri iki kez yapılır mı?
Aynı göze birçok durumda ikinci kez lazer yapılabilir; ancak bunun tek şartı, cerrahınızın korneanızın bunu güvenle kaldırabileceğini doğrulamasıdır. İkinci ameliyata rötuş, tekrar tedavi ya da İngilizce adıyla enhancement denir. İlk ameliyatın tekrarı değil, geriye kalan numarayı hedefleyen daha küçük ve odaklı bir işlemdir.
Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), LASIK sonrası eksik ya da fazla düzeltilmiş görmenin çoğu zaman gözlük, kontakt lens ya da ek lazer ameliyatıyla iyileştirilebildiğini belirtir. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ise dürüst bir uyarı ekler: ek tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz ve ek tedavi mümkün olmayabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de odağı ince ayarlamak için ikinci bir ameliyata gerek duyulmasını lazer göz ameliyatının olası komplikasyonları arasında sayar.
Yani asıl soru "yasak mı, serbest mi?" değil, "kornea kaldırır mı?" sorusudur. Bunu üç şey belirler:
- Kararlılık. Numaranızın değişmeyi bırakmış olması gerekir.
- Kalınlık. İlk işlemden sonra yeterli miktarda sağlıklı kornea dokusu kalmış olmalıdır.
- Şekil. Kornea hâlâ düzenli ve güçlü olmalı, zayıflama belirtisi taşımamalıdır.
Bu rehberin geri kalanında her birini, ikinci lazerin ne sıklıkla gerektiğini, LASIK, SMILE ve PRK sonrasında nasıl farklılaştığını ve lazer artık bir seçenek değilse neler yapılabileceğini anlatıyoruz.
Neden ikinci bir lazer gerekir?
İkinci lazere ihtiyaç duyan kişilerin çoğu şu dört nedenden birini yaşar.
| Neden | Ne anlama gelir? | İkinci lazer yardımcı olur mu? |
|---|---|---|
| Eksik düzeltme | İyileşmeden sonra biraz miyopi, hipermetropi ya da astigmat kalmıştır | Çoğu zaman evet, numara sabitlendikten sonra |
| Fazla düzeltme | Düzeltme sıfırı biraz aşmıştır; örneğin miyop göz hafif hipermetrop olmuştur | Bazen; gözün nasıl iyileştiğine ve ne kadar doku kaldığına bağlıdır |
| Gerileme (numaranın geri gelmesi) | Numaranız aylar ya da yıllar içinde yavaşça eski değerine doğru kayar | Çoğu zaman evet, kornea hâlâ yeterince kalın ve kararlıysa |
| Optik düzensizlikler | Hafif düzensiz bir uygulamanın yol açtığı halo, parlama ya da hayalet görüntü | Bazen; önce ayrıntılı kornea haritalaması gerekir |
"Lazer sonrası numara geri geldi" diyenlerin yaşadığı şey çoğunlukla bu gerilemedir. Gerçektir ama genellikle yavaştır. AAO'nun klinik ansiklopedisi EyeWiki, LASIK sonrası miyopik gerilemeyi −10 D'ye kadar olan miyopide yılda yaklaşık 0,12 dioptri, daha yüksek miyopide yılda yaklaşık 0,25 dioptri olarak bildirir. Risk etkenleri arasında yüksek başlangıç numarası, genç yaş ve kalan kornea tabanının ince olması sayılır.
Okuma gözlüğü ihtiyacı ikinci lazerin nedeni değildir. Presbiyopi, yani yaşa bağlı yakın görme kaybı, korneada değil gözün doğal merceğindeki bir değişikliktir. AAO, LASIK'in presbiyopiyi düzeltemediğini ve uzağı çok iyi gören hemen herkesin 40 yaş civarından sonra okuma gözlüğüne ihtiyaç duyacağını belirtir. Değişen şey yakın görmenizse lazeri tekrarlamak çözmez; seçenekler rehberin ilerleyen bölümünde.
Lazer ameliyatı kaç kişide ikinci kez gerekir?
Hastaların azınlığı ikinci bir tedaviye ihtiyaç duyar; oran işlem türüne, ilk numaranın büyüklüğüne ve kullanılan teknolojiye göre değişir. Yayımlanan rakamlar birbirinden çok farklı olduğu için bunları söz değil, aralık olarak okuyun.
| İşlem | İkinci tedavinin gerekme sıklığı | Kaynak ve bağlam |
|---|---|---|
| LASIK | İncelenen çalışmalarda miyop hastaların %0,38 ile %16'sı | LASIK, Trans-PRK ve SMILE'ı karşılaştıran 2022 tarihli bir derleme, önceki çalışmalara atıf yapıyor; yazarlar teknoloji ve cerrah deneyimi geliştikçe tekrar tedavi oranlarının düştüğünü not ediyor |
| LASIK (eski veri) | Bir yıl içinde %10,5 | 2.485 gözü kapsayan 2003 tarihli bir çalışma (Hersh ve ark.). Tekrar tedavilerin çoğu 12 ay içinde yapıldı, 3 göz iki kez tedavi gerektirdi. Eski teknolojiyle yapıldığı için kaba bir ölçü olarak okuyun |
| PRK (yüzey lazeri) | Klasik PRK'de %3,8 ile %20,8 | Aynı 2022 derlemesi; LASIK'ten daha yüksek bir aralık |
| SMILE | Yaklaşık %2 ile %4 | 524 gözün %2,7'si (Liu ve ark. 2017); 2019 tarihli bir derlemenin andığı iki başka seride 2.803 gözün %2,3'ü ve 2.643 gözün %4,4'ü |
Bu sayılar farklı hasta gruplarından, farklı numaralardan geldiği için bir yöntemin ötekinden "daha iyi" olduğunu kanıtlamaz. Gösterdikleri şey, ikinci tedavinin kural değil istisna olduğu ve bazı kişilerde diğerlerine göre daha olası olduğudur.
Kimlerde ikinci lazer ihtimali daha yüksektir?
- LASIK sonrası: 2003 çalışması daha yüksek başlangıç düzeltmesini, astigmatı ve ileri yaşı risk etkeni olarak buldu. 2022 derlemesi 40 yaş üzerini, flep kalınlığını ve küçük optik bölgeyi ekler.
- SMILE sonrası: 524 gözlük çalışmada risk etkenleri 35 yaş üzeri, −6 D üzeri miyopi, −3 D üzeri astigmat ve ameliyat sırasında vakum kaybıydı. 2019 derlemesi 35 yaş üzeri için 5,6, −6 D üzeri için 4,8, −3 D üzeri astigmat için 3,1 ve vakum kaybı için 2,1 olasılık oranı verir.
- PRK sonrası: 2022 derlemesi yüksek düzeltmeyi, mitomisin C kullanımını, küçük optik bölgeyi ve kararsız göz tespitini sayar.
Yüksek numaranız ya da astigmatınız varsa yöntemi seçmeden önce bunu bilmeniz değerlidir.
İlk ameliyattan ne kadar sonra lazer tekrar yapılabilir?
Gözünüzün değişmeyi bırakması gerekir; bu da genellikle LASIK'ten yaklaşık üç ay, PRK'den üç ila altı ay sonradır. Erken davranmak, hâlâ oturmakta olan bir numarayı tedavi etme riskini taşır.
- LASIK sonrası: EyeWiki, kararlı refraksiyonun genellikle 3. ayda sağlandığını, yüksek düzeltmelerde daha uzun sürebileceğini söyler. Tekrar tedavi tipik olarak bu sıralarda yapılır.
- PRK sonrası: EyeWiki, düzeltmenin genellikle 3 ila 6. ayda kararlı sayıldığını, o noktada rötuş düşünülebileceğini belirtir.
- SMILE sonrası: 2019'da incelenen serilerde tekrar tedavilerin yaklaşık %71'i ameliyattan sonraki ilk yıl içinde yapılmıştı.
Bundan sonrası için kesin bir son tarih yoktur. 2003 çalışmasında LASIK flepleri ilk ameliyattan üç yıl sonrasına kadar çoğunlukla elle kaldırılabiliyordu ve pratikte daha geç tekrar tedaviler de yapılıyor. Ancak aradan geçen süre uzadıkça cerrahınızın, görmedeki değişikliğin korneadan mı yoksa başka bir şeyden mi kaynaklandığını daha dikkatle doğrulaması gerekir.
Cerrahınız ikinci tedaviye karar vermeden önce şunlara bakar:
- Kararlı numara. Zaman içinde tekrarlanan ölçümler birbiriyle uyuşmalıdır. EyeWiki, tekrar tedavi için belgelenmiş refraktif kararlılık gerektiğini söyler.
- Yeniden tam muayene. Uyum (akomodasyon) sorunları, erken katarakt ve kornea ektazisi gibi numara değişikliğini taklit edebilen durumlar dışlanır.
- Kornea kalınlığı ve şekli. Kornea haritalaması (topografi ya da tomografi) ve kalınlık ölçümleri ne kadar doku kaldığını ve yüzeyin düzenli olup olmadığını gösterir.
- Kalan stromal taban. Tedavi edilen alanın altında dokunulmamış kalan kornea dokusu katmanıdır. EyeWiki, tarama ya da ameliyat sırasındaki ölçümlerle kontrol edilen yaklaşık 250 ila 300 mikrometre (bir mikrometre milimetrenin binde biridir) asgari değerini verir.
- Gözyaşı tabakanız ve şikâyetleriniz. Göz kuruluğu görmeyi bulandırıp numara değişikliğini taklit edebileceği için önce o tedavi edilir.
Bunlardan biri tutmazsa dürüst cevap "lazerle olmaz"dır ve cerrahınız size alternatifleri anlatır.
LASIK iki kez yapılır mı?
LASIK çoğu zaman ikinci kez yapılabilir; ancak nasıl yapılacağı ne kadar kornea dokusunun kaldığına ve ilk flepin ne kadar iyi iyileştiğine bağlıdır. İki yol vardır.
- İlk flebi kaldırmak. Cerrah ilk ameliyatta açılan flebi yeniden kaldırır, alttaki korneaya ek lazer uygular ve flebi yerine yatırır. Flep çoğu zaman yıllar sonra bile kaldırılabildiği için bu yol birçok kişide işe yarar.
- Flebi kaldırmak yerine yüzey lazeri (PRK). Yüzey tedavisinde hiçbir şey kesilmez ya da kaldırılmaz. EyeWiki, epitel içe büyümesi gibi komplikasyon riskinin yüksek olduğu gözlerde flebi yeniden kaldırmak yerine PRK'nin tercih edildiğini söyler.
Her yolun riskleri farklıdır; bunlar ilerleyen bir bölümde anlatılıyor.
SMILE tekrar yapılır mı?
SMILE sonrasında ikinci bir tedavi yapılabilir, ama tekrar SMILE yapılması nadirdir. SMILE, 2–4 mm'lik küçük bir kesiden kornea içinden ince bir doku diski çıkarır, flep oluşturmaz; geriye bıraktığı yapı tekrarın nasıl yapılabileceğini sınırlar. EyeWiki, SMILE sonrası tekrar tedavinin PRK gerektirebileceğini not eder; 2019 tarihli bir derleme dört yol tanımlar.
| Rötuş yolu | Nasıl çalışır? | Derlemede bildirilen sonuç |
|---|---|---|
| Yüzey lazeri (PRK/LASEK) | Yüzey eksimer lazerle tedavi edilir, yüzeyin altında kesi yapılmaz | Gözlerin %80'i 3. ayda hedefin ±0,50 D'si içinde; görme daha geç toparlanır, rahatsızlık daha fazladır |
| Kapağın flebe çevrilmesi (CIRCLE) | Femtosaniye lazer SMILE kapağını kaldırılabilen bir flebe dönüştürür | %90,9'u ±0,50 D içinde; hızlı ve ağrısız iyileşme, ancak flep oluşturur ve korneyi daha çok zayıflatır. EyeWiki, ABD'de onaylı olmadığını, başka yerlerde kullanıldığını not eder |
| İnce flepli LASIK | Yeni, çok ince bir flep açılıp kaldırılır, lazer alttaki dokuyu tedavi eder | 1. yılda %74'ü ±0,50 D içinde; bildirilen çalışmalarda %9 oranında arayüz komplikasyonu |
| Tekrar SMILE | Özgün arayüzden ikinci bir lentikül çıkarılır | Endikasyon dışı ve nadiren yapılır; veri sınırlı, bir çalışmada %78'i 1,0 D içinde |
524 gözlük çalışmada (Liu ve ark. 2017), yüzey lazeriyle rötuş yapılan hastaların %92,9'u daha iyi gördü. Hangi yolun size uyacağı esas olarak SMILE kapağınızın kalınlığına ve ne kadar düzeltme gerektiğine bağlıdır. İnce kapak kapağın flebe çevrilmesine, kalın kapak (160 mikrometre ya da üzeri) ince flepli LASIK'e işaret eder. Bu seçimi cerrahınız taramalarınıza bakarak yapar.
PRK veya Trans-PRK iki kez yapılır mı?
Evet. İlk sonuç oturduktan sonra, genellikle ameliyattan 3 ila 6 ay sonra PRK ile rötuş yapılabilir. PRK'de flep olmadığından, kornea yeterince kalınsa tekrar tedavi yine yüzeyden yapılabilir.
Tekrarlanan yüzey tedavisinin en belirgin riski, yüzey iyileşirken oluşabilen hafif bir bulanıklık olan haze'dir. EyeWiki, PRK sonrası hastaların bu riski azaltmak için genellikle dört aya kadar steroid damla kullandığını; 2022 derlemesi ise mitomisin C kullanımını tekrar tedaviyle ilişkili etkenler arasında saydığını belirtir. Yüzey rötuşundan sonra iyileşme, yüzey hücrelerinin yeniden büyümesi gerektiği için flepli rötuşa göre daha yavaş ve daha rahatsız edicidir.
İkinci lazer ameliyatının riskleri nelerdir?
İkinci tedavi birincinin riskleriyle birlikte, kornea zaten değiştirildiği için birkaç ek risk taşır. Cerrahınız karar vermeden önce bunları size açıklamalıdır.
- İnceleşmiş kornea ve ektazi. Her lazer tedavisi doku alır. Ektazi, ameliyatı izleyebilen korneanın zayıflaması ve öne doğru çıkmasıdır. EyeWiki; 250–300 mikrometreden az kalan stromal tabanı, anormal ameliyat öncesi taramaları, yüksek miyopiyi, ince korneaları ve genç yaşı risk etkenleri olarak sayar. Community Eye Health dergisindeki bir derleme lazer sonrası ektazinin hastaların %0,04 ile %0,5'inde görüldüğünü bildirir. İkinci lazerin reddedilmesinin başlıca nedeni budur.
- Epitel içe büyümesi. Yüzey hücreleri kaldırılmış flebin altına doğru büyüyebilir. EyeWiki bunun flep kaldırılarak yapılan rötuşlardan sonra belirgin biçimde daha sık olduğunu, tarihsel oranların %1 ile %20 arasında değiştiğini ve ilk ameliyat modern femtosaniye LASIK olduğunda oranların epeyce daha düşük olduğunu söyler.
- Haze ve daha yavaş iyileşme. Yüzey rötuşundan sonra, yukarıda anlatıldığı gibi.
- Göz kuruluğu ve gece görüşü şikâyetlerinin yeniden ortaya çıkması. Yeni bir tedavi kornea sinirlerini yeniden etkilediği için kuruluk, halo ve parlama bir süre geri gelebilir. Rehberimiz nedenlerini ve nasıl yönetileceğini anlatıyor.
- Kusursuz olmayan sonuç. İkinci tedavi uygun hastaların çoğunda görmeyi iyileştirir, ancak numaranın her izinin yok olacağını kimse garanti edemez.
İkinci lazer mümkün değilse ne yapılır?
Taramalar çok az doku ya da kararsız bir kornea gösteriyorsa cerrahınız ikinci lazeri önermez ve bu güvenli karardır. Seçenekler sorunun ne olduğuna bağlıdır.
| Durum | Cerrahınızın konuşabileceği seçenekler |
|---|---|
| Küçük bir numara kalmış ama kornea çok ince | Gözlük ya da kontakt lens; örneğin gece sürüşü ya da ekran işi için ince bir gözlük. AAO, eksik ya da fazla düzeltmenin çoğu zaman gözlük ya da kontakt lensle iyileştirilebildiğini belirtir |
| İnce ya da düzensiz kornea üzerinde daha büyük bir numara | Kornea dokusu almayan, gözün içine yerleştirilen bir lens (ICL); tam bir kornea değerlendirmesinden sonra |
| Sorun yakın görme (yaklaşık 40 yaşından sonra) | Okuma gözlüğü ya da bazı kişilerde doğal merceğin çok odaklı bir akıllı lensle değiştirildiği lens ameliyatı |
| Lazerden yıllar sonra katarakt gelişiyor | Katarakt ameliyatı; lens gücü lazer geçirmiş bir göz için hesaplanır (lazer kayıtlarınızı getirin) |
| Kornea zayıflaması belirtileri | Korneanın kendisinin tedavisi; kornea uzmanının değerlendirmesinden sonra |
Orta 40'lı yaşlardan itibaren lens ameliyatı bazı kişilere lazerden daha uygun olur ve cerrahlarımız sizin için daha doğru yol buysa bunu söyler.
Lazerden yıllar sonra numara geri geldi; yeniden lazer olunur mu? Başka merkezde yapılan lazer tekrarlanır mı?
Kayıtlarınız ve taramalarınız güvenli bir değerlendirmeye izin veriyorsa çoğu zaman evet. İlk ameliyatınız beş yıl önce de olsa on beş yıl önce de olsa, LASIK, PRK ya da SMILE de olsa, İstanbul'da ya da başka bir şehirde ya da ülkede yapılmış da olsa, önemli olan ne yapıldığı ve korneadan geriye ne kaldığıdır.
Getirmeniz ya da göndermeniz en yararlı olanlar:
- ameliyat raporunuzdaki lazer tedavisinin türü ve tedavi verileri (programlanan düzeltme, flep ya da kapak ayrıntıları)
- varsa ameliyat öncesi kornea kalınlığı ve topografi haritalarınız
- son numaranız ve yıllar içinde nasıl değiştiğine dair bir not
- varsa önceki rötuşların ayrıntıları
Özgün kayıtlarınız yoksa cerrahınız yeni taramalarla korneanızı yeniden değerlendirebilir; eksik ayrıntılar yalnızca değerlendirmeyi daha dikkatli yapmayı gerektirir. Hiçbir karar vermeden önce reçetenizi ve taramalarınızı yükleyip ücretsiz değerlendirme isteyebilirsiniz.
Laser Istanbul Clinic'te cerrahınız sizi İstanbul'da bizzat muayene eder, tam donanımlı, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı bir İstanbul ameliyathanesinde ameliyat eder ve iyileşmenizi kontrol eder. Başka bir şehirde yaşıyorsanız koordinatörünüz ve cerrahınız iyileşmenizi kararlaştırılan aralıklarla görüntülü görüşmeyle izler; gerekirse şehrinizde yüz yüze bir göz muayenesi ayarlamanıza yardımcı oluruz. Rötuş politikamız: {{rötuş / tekrar tedavi politikası ve kapsadığı süre}}.
Korneada zayıflama kuşkusu varsa değerlendirmeye kornea ve keratokonus konusunda uzman Doç. Dr. Muhammet Derda Özer de katılabilir.
Sık sorulan sorular
Çoğu zaman evet. Rötuş denen ikinci lazer, gözünüz yaklaşık 3 ay sabit kaldıktan sonra kalan ya da geri gelen numarayı inceltebilir. Yalnızca taramalar yeterli sağlıklı kornea dokusu ve kararlı bir şekil gösteriyorsa yapılır; bu yüzden herkes için mümkün değildir.
Çoğu zaman evet. Cerrah ya ilk flebi kaldırıp alttaki dokuyu tedavi eder ya da onun yerine yüzey lazeri (PRK) uygular. 2.485 gözlük bir 2003 çalışmasında gözlerin %10,5'ine bir yıl içinde tekrar tedavi yapıldı ve flepler çoğunlukla ilk ameliyattan üç yıl sonrasına kadar kaldırılabildi. Yeni teknoloji bu oranı düşürmüş olabilir.
SMILE sonrası ikinci tedavi yapılabilir, ama genellikle bir SMILE daha değildir. Olağan yollar yüzey lazeri, SMILE kapağının flebe çevrilmesi ya da ince flepli LASIK'tir. SMILE sonrası rötuş nadirdir; yayımlanan serilerde yaklaşık %2 ile %4 arasındadır.
Numaranız değişmeyi bıraktıktan sonra, genellikle LASIK'ten yaklaşık 3 ay, PRK'den 3 ila 6 ay sonra. SMILE sonrası 2019'da incelenen serilerde tekrar tedavilerin yaklaşık %71'i ilk yıl içinde yapılmıştı. Kornea izin veriyorsa daha geç tekrar tedavi de mümkündür.
Taramalar korneanın yeterince kalın ve kararlı olduğunu gösteriyorsa çoğu zaman evet; her olgu ayrı değerlendirilir. Yıllar sonra tekrar tedaviyi düşündüren en sık neden numaranın yavaş yavaş geri gelmesi ya da astigmatın değişmesidir. Sorun 40 yaşından sonra yakın görmeyse ikinci lazer yardımcı olmaz.
Olabilir, çünkü kornea zaten daha incedir ve sinirleri bir kez etkilenmiştir. Başlıca riskler kornea zayıflaması (ektazi), kaldırılmış flebin altında epitel içe büyümesi, yüzey tedavisinden sonra haze ve kuruluk ya da halonun geri gelmesidir. Dikkatli taramalar ve EyeWiki'ye göre yaklaşık 250 ila 300 mikrometrelik asgari kalan kornea kalınlığı riski mümkün olduğunca düşük tutar.
Cerrah hastayı dikkatle seçtiğinde çoğu zaman iyi sonuç verir, ancak hiçbir sonuç garanti edilemez. Bir çalışmada SMILE sonrası yüzey lazeriyle rötuş yapılan hastaların %92,9'u daha iyi gördü. Bazı işler için yine de gözlüğe ihtiyacınız olabilir; 40 yaş civarından sonra hemen herkesi etkileyen presbiyopi lazerle düzeltilmez.
Bu, seçeneklerinizin tükendiği değil, korneanızın korunması gerektiği anlamına gelir. Yaşınıza ve numaranıza göre gözlük ya da kontakt lens, gözün içine yerleştirilen bir lens ya da lens ameliyatı önerilebilir. Kararın dayandığı taramaları cerrahınızdan göstermesini isteyin.
Değerlendirme için taramalarınız ve kayıtlarınız önce uzaktan incelenebilir. Ancak ikinci lazere karar verecek ve ameliyatı yapacak cerrah gözünüzü İstanbul'da bizzat muayene eder; ameliyattan sonra kontroller İstanbul'da yapılır, sonrasında koordinatörünüz ve cerrahınız iyileşmenizi uzaktan izler.
İkinci bir lazeri ya da ilk lazeri mi düşünüyorsunuz?
Laser Istanbul Clinic'te cerrahınız bir şey önermeden önce korneanızı, kalınlığını ve kararlılığını kontrol eder; ikinci lazer gözünüze uygun değilse bunu size dürüstçe söyler. Lazer ameliyatlarına Prof. Dr. Ahmet Satıcı ve Op. Dr. Aysan Bayram liderlik eder.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- All 12 sources are those of the English master content/en/art-8.md, opened by the English author on 7 Oct 2026; no source was added for the Turkish page.
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). LASIK Complications (retreatment/enhancement, regression, residual stromal bed, epithelial ingrowth, ectasia risk factors). https://eyewiki.org/LASIK_Complications
- EyeWiki (AAO). Photorefractive Keratectomy (stability at 3–6 months, enhancement, steroid drops, haze). https://eyewiki.org/Photorefractive_Keratectomy
- EyeWiki (AAO). Small Incision Lenticule Extraction (SMILE) (retreatment may require PRK; CIRCLE cap-to-flap conversion not approved in the US). https://eyewiki.org/Small_Incision_Lenticule_Extraction_(SMILE)
- Hersh PS, Fry KL, Bishop DS. Incidence and associations of retreatment after LASIK. Ophthalmology 2003;110(4):748–754. PMID 12689897. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12689897/
- Chang JY, Lin PY, Hsu CC, Liu CJ. Comparison of clinical outcomes of LASIK, Trans-PRK, and SMILE for correction of myopia. Journal of the Chinese Medical Association 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12755589/
- Liu YC, Rosman M, Mehta JS. Enhancement after Small-Incision Lenticule Extraction: Incidence, Risk Factors, and Outcomes. Ophthalmology 2017. PMID 28318639. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28318639/
- Siedlecki J, Luft N, Priglinger SG, Dirisamer M. Enhancement Options After Myopic Small-Incision Lenticule Extraction (SMILE): A Review. Asia-Pacific Journal of Ophthalmology 2019;8(5):406–411. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6784780/
- Ang M, Gatinel D, Reinstein DZ, Mertens E, Alió del Barrio JL, Alió JL. Refractive surgery beyond 2020. Eye 2021 (retreatment options after SMILE: surface ablation, cap-to-flap conversion, thin-flap LASIK). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8027012/
- Ying J, Roy A, Garg P, Chen W. Complications in patients who have undergone laser refractive surgery. Community Eye Health 2024;37(123):15–18 (ectasia 0.04–0.5%). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11921254/
- American Academy of Ophthalmology. LASIK — Laser Eye Surgery (presbyopia, reading glasses from about 40, under/over-correction). https://www.aao.org/eye-health/treatments/lasik
- US Food and Drug Administration. LASIK: What are the risks and how can I find the right doctor for me? (additional treatment may be required and may not be possible). https://www.fda.gov/medical-devices/lasik/what-are-risks-and-how-can-i-find-right-doctor-me
- NHS. Laser eye surgery and lens surgery (needing a second operation to fine-tune focus). https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/laser-eye-surgery-and-lens-surgery/