- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Retina Nedir? Görevi, Tabakaları ve Hastalıkları
Retina Nedir? Görevi, Tabakaları ve Hastalıkları
{{cerrah}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{cerrahın unvanı ve uzmanlık alanı}}, {{inceleme tarihi}}. Son güncelleme: {{güncelleme tarihi}}.
Retina (isim, Türkçede "ağ tabaka" olarak da geçer): gözün arka iç duvarını kaplayan, ışığa duyarlı ince sinir dokusudur. Bir fotoğraf makinesinin sensörü gibi çalışır: çubuk ve koni denen ışık algılayan hücreler, kornea ile merceğin odakladığı görüntüyü elektrik sinyallerine çevirir; görme siniri bu sinyalleri beyne taşır ve beyin onları gördüğünüz görüntüye dönüştürür. Retina dekolmanı, sarı nokta (makula) hastalıkları ve şeker hastalığına bağlı retinopati gibi hastalıklar zamanında bulunup tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Retina hastalıkları konusunda uzmanlarımız Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram sorularınızı yanıtlar; tetkiklerinizle ilk adımı atmak için ücretsiz ön değerlendirme isteyebilirsiniz.
Retina: kısa bilgiler
- Yeri
- Gözün arka duvarının iç yüzü; önünde vitreus jölesi, arkasında koroid (retinayı besleyen damar tabakası) bulunur
- Kalınlık
- Yaklaşık 0,5 mm
- Ana hücreleri
- Fotoreseptörler: çubuklar (loş ışık ve yan görme) ve koniler (ayrıntı ve renk); ayrıca bipolar, horizontal ve amakrin hücreler ile ganglion hücreleri
- Keskin görme merkezi
- Makula (sarı nokta); merkezindeki fovea çeyrek milimetreden küçüktür (yaklaşık 200 mikrometre)
- Beyne çıkış
- Görme sinirinin gözden çıktığı optik disk
- Tabakalar
- On tane (pigment epiteli ve iç sınırlayıcı zar dahil)
- Kan akımı
- İki kaynaktan: merkezi retina arteri iç retinayı, koroid fotoreseptörleri besler (gözün kan akımının büyük payını koroid alır)
- Uzman
- Retina uzmanı (göz doktoru); Laser Istanbul Clinic'te Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram
Retina gözün neresinde? Retina, makula ve fovea arasındaki fark
Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin (AAO) tanımıyla retina, gözün arka duvarını içeriden kaplayan, ışığı algılayıp beyne sinyal gönderen hücre tabakasıdır. Kalınlığı yalnızca yaklaşık 0,5 mm'dir; ama görme sisteminin ilk basamaklarını, yani ışığın yakalanmasını, görüntünün ilk işlenmesini ve gözden çıkan sinir liflerini barındırır.
Retina nerede? Göz küresinin en arkasında. Önünde gözün ortasını dolduran berrak jöle olan vitreus (camsı cisim) bulunur. Arkasında retinanın dış kısmını besleyen damar tabakası koroid, onun da arkasında gözün beyaz dış duvarı olan sklera vardır. Işık kornea, göz bebeği ve mercekten geçer, vitreusu aşar ve retinanın kalınlığını da geçerek en arkada, pigment tabakasına yaslanan çubuk ve konilere ulaşır. Retina dışarıdan görülemez; göz doktoru onu göz bebeğinden içeri bakarak ya da OCT çekimiyle inceler.
Retina, makula ve fovea arasındaki fark nedir? Retina, tüm iç kaplamanın adıdır. Makula (sarı nokta), onun küçük merkez bölgesidir; okumak, yüz tanımak ve renkleri görmek için gereken keskin, düz ileri görmeyi sağlar. Fovea, makulanın tam ortasındaki, çeyrek milimetreden küçük çukurcuktur ve koni hücrelerinin en sık dizildiği yerdir. Makulanın dışında kalan her şey periferik (çevre) retinadır; yan görmeyi sağlar ve loş ışıkta görmeye yardım eder.
Retinanın görevi nedir? Retina görmeyi nasıl sağlar?
Retina dört iş yapar ve bunları şu sırayla yapar.
1. Işığı yakalar. Fotoreseptörler ışığı elektrik sinyaline çevirir. İki çeşittir. Çubuklar loş ışıkta çalışır, rodopsin pigmentini taşır ve gece görmesini ve yan görmeyi sağlar. Koniler parlak ışıkta çalışır, keskin ayrıntıyı verir ve renk görmeyi sağlar; insanda normalde üç tipi vardır ve çoğunlukla kırmızı, yeşil ve mavi ışığa duyarlıdır. Retinanın merkezinde koniler, çevresinde çubuklar baskındır.
2. Sinyali işler. Gözden çıkmadan önce bipolar, horizontal ve amakrin hücreler bilgiyi ayıklamaya başlar; örneğin kenarları ve kontrastı seçer.
3. Sonucu beyne gönderir. Çıkış hücreleri olan ganglion hücreleri uzun liflerini retinanın yüzeyinde ilerletir ve optik diskte toplar; lifler burada gözden görme siniri olarak çıkar. Optik diskte ışık algılayan hücre yoktur; bu yüzden herkesin gözünde doğal bir kör nokta bulunur.
4. Özel bir kan akımıyla beslenir. Retina çok enerji harcayan bir dokudur. Webvision retina ders kitabına göre koroid gözün kan akımından en büyük payı (%65-85) alır ve fotoreseptörleri besler; merkezi retina arteri ise iç retinayı %20-30 oranında besler. Şeker hastalığı ya da tıkanmış bir retina toplardamarı gibi damar hastalıklarının önce retinada kendini göstermesi bu yüzdendir. Altındaki koroidden ayrılan, yani beslenmesi kesilen dekole retinanın acil durum sayılması da bu yüzdendir.
Retina tabakaları: retina kaç tabakadan oluşur?
Mikroskopta ve OCT çekiminde retina on tabaka olarak görünür. Gözün arkasından (en dıştan) öne doğru, yani vitreusa bakan en içe doğru sıralaması şöyledir:
| # | Tabaka | Neyi içerir, ne yapar |
|---|---|---|
| 1 | Retina pigment epiteli (RPE) | Çubuk ve konileri destekleyen ve besleyen tek sıra pigmentli hücre |
| 2 | Fotoreseptör tabakası | Çubuk ve konilerin ışık algılayan dış uçları |
| 3 | Dış sınırlayıcı zar | Müller destek hücreleri ile fotoreseptörler arasındaki bağlantılar |
| 4 | Dış nükleer tabaka | Çubuk ve koni hücre gövdeleri |
| 5 | Dış pleksiform tabaka | Fotoreseptörlerle bipolar ve horizontal hücreler arasındaki bağlantılar |
| 6 | İç nükleer tabaka | Bipolar, horizontal ve amakrin hücre gövdeleri |
| 7 | İç pleksiform tabaka | Bipolar hücrelerle ganglion hücreleri arasındaki bağlantılar |
| 8 | Ganglion hücre tabakası | Retinanın çıkış nöronları olan ganglion hücrelerinin gövdeleri |
| 9 | Sinir lifi tabakası | Görme sinirine giden ganglion hücre lifleri |
| 10 | İç sınırlayıcı zar (ILM) | Vitreusa bakan ince zar |
Kesin konuşmak gerekirse RPE, sinir retinasının üzerine oturduğu dış duvardır. Retina dekolmanı, 1. ve 2. tabakalar arasındaki ayrılmadır: sinir retinası, onu besleyen pigment tabakasından kalkar. Makula deliği ameliyatında cerrah, deliğin kapanmasına yardım etmek için çoğu zaman deliğin çevresindeki iç sınırlayıcı zarı soyar.
Retina hastalıkları nelerdir? Retinayı etkileyen yaygın durumlar
Retina yırtığı ve retina dekolmanı
Yaşla birlikte vitreus jölesi büzülür ve retinadan ayrılır (arka vitreus dekolmanı). Bu çok yaygındır ve genellikle zararsızdır; ama bazen jöle retinaya yapışır ve yırtacak kadar sert çeker, yırtıktan geçen sıvı retinanın arkasına dolar ve retina soyulur. AAO'ya göre miyopsanız, katarakt ya da başka bir göz ameliyatı geçirdiyseniz, ciddi bir göz yaralanması yaşadıysanız ya da ailenizde dekolman öyküsü varsa riskiniz daha yüksektir. AAO'nun EyeWiki kaynağı insidansı yaklaşık 10.000 kişide 1 olarak bildirir. Retina dekolmanı acil bir durumdur; tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD)
YBMD makulayı bozar ve yan görme korunurken merkezi görmeyi bulanıklaştırır. ABD Ulusal Göz Enstitüsü'ne (NEI) göre ABD'de yaklaşık 11 milyon kişide vardır. Kuru tip daha sık görülür: makula yıllar içinde yavaşça incelir ve ileri evre kuru YBMD için bir tedavi yoktur. Yaş tip daha az görülür ama daha hızlı ilerler: makulanın altında anormal damarlar büyüyerek makulaya zarar verir ve anti-VEGF enjeksiyonlarıyla tedavi edilebilir. Risk etkenleri yaş (55 ve üzeri), aile öyküsü ve sigaradır.
Şeker hastalığına bağlı retinopati (diyabetik retinopati)
Yüksek kan şekeri retinadaki minik damarlara zarar verir. İlk evreler çoğunlukla belirti vermez, bu yüzden düzenli göz dibi taraması önemlidir; sonraki evrelerde damarlar sızdırır ya da kırılgan yeni damarlar oluşur ve bulanık görme, uçuşan cisimler ve göz içi kanama ortaya çıkar. NEI, tip 1, tip 2 ve gebelik şekeri olan herkesin risk altında olduğunu, şeker hastalarının yaklaşık 15'te 1'inde diyabetik makula ödemi (makulada şişlik) geliştiğini belirtir. İngiltere sağlık sistemi NHS, 12 yaş ve üzerindeki şeker hastalarını 1-2 yılda bir göz taramasına çağırır.
Retina ven tıkanıklığı
Merkezi retina toplardamarında ya da dallarından birinde oluşan tıkanıklık retinada kanama ve şişlik yapar; çoğunlukla tek gözde ani görme kaybıyla gelir. EyeWiki'ye göre başlıca risk etkenleri yüksek tansiyon, şeker hastalığı, glokom (göz tansiyonu) ve kalp-damar hastalıklarıdır.
Makula deliği ve epiretinal membran (makula buruşması)
Makula deliği, makulada oluşan küçük bir yırtıktır ve merkezi görmede bulanıklık ya da çarpılma yapar. Epiretinal membran ise makulanın üzerinde oluşan, yara dokusuna benzeyen ince bir zardır ve makulayı buruşturur. İkisi de çoğunlukla vitrektomi ameliyatıyla tedavi edilir.
Retinitis pigmentosa ve kalıtsal retina hastalıkları
Retinitis pigmentosa, retina hücrelerinin zamanla bozulduğu, nadir görülen kalıtsal bir hastalık grubudur. Genellikle çocuklukta önce gece görmesi kaybolur, ardından yan görme daralır ("tünel görme"). NEI'ye göre retinitis pigmentosa için bir tedavi yoktur; görme yardımcıları, düzenli izlem ve genetik danışmanlık işe yarar.
Diğer durumlar
Santral seröz koryoretinopati, sitomegalovirüs retiniti, prematüre retinopatisi, retinoblastom (çocuklarda görülen nadir bir göz kanseri) ve Usher sendromu da AAO'nun retina hastalıkları arasında saydığı durumlardandır.
Retina hasarı belirtileri: bilmeniz gereken uyarı işaretleri
Birçok retina hastalığı ağrı yapmaz; erken diyabetik retinopati ve erken YBMD ise hiç belirti vermez. Şu işaretlere dikkat edin:
| Belirti | Neye işaret edebilir |
|---|---|
| Yeni uçuşan cisimler (nokta, çizgi, örümcek ağı), özellikle birdenbire "yağmur gibi" gelenler | Arka vitreus dekolmanı, retina yırtığı ya da dekolmanı, kanama |
| Işık çakmaları | Vitreusun retinayı çekmesi; yırtık ya da dekolman |
| Görüşün bir yanında yayılan koyu perde, gölge ya da gri alan | Retina dekolmanı: acil durum |
| Merkezi görmede bulanıklık ya da çarpılma; düz çizgilerin dalgalı görünmesi | Makula hastalığı: YBMD, makula deliği, epiretinal membran, makula ödemi |
| Tek gözde ani, ağrısız görme kaybı | Retina ven ya da arter tıkanıklığı, kanama, dekolman: acil durum |
| Geceleri görmekte zorlanma, yan görmenin daralması | Retinitis pigmentosa ve diğer kalıtsal hastalıklar |
| Uzun süredir şeker hastalığı olanlarda görmenin kötüleşmesi | Diyabetik retinopati ya da makula ödemi |
NHS ve AAO ilk üç satır için aynı öneriyi verir: yeni ışık çakmaları, uçuşan cisimler ya da gölge varsa gözünüzün hemen muayene edilmesi gerekir.
Retina nasıl muayene edilir? Göz dibi muayenesi ve görüntüleme
Göz doktoru muayeneleri ve çekimleri birlikte kullanır; çoğu hızlıdır ve ağrısızdır:
- Göz dibi muayenesi (genişletilmiş retina muayenesi). Damlalar göz bebeğini genişletir; doktor parlak bir ışık ve özel bir mercekle retinanın tamamını, uzak kenarı dahil, görür. NEI bunu birçok göz hastalığını erken yakalamanın tek yolu olarak tanımlar. Muayeneden sonra birkaç saat görme bulanık ve ışığa duyarlı kalır; bu yüzden hemen ardından araç kullanmayı planlamayın.
- Retina fotoğrafı. Gözün arka yüzünün fotoğrafı, zaman içinde karşılaştırma için bir kayıt sağlar. NHS'in diyabetik göz taraması da göz dibi fotoğraflarını kullanır.
- Optik koherens tomografi (OCT). Ultrasonun ışıkla çalışan benzeri bir çekimdir; retina tabakalarının kesitini gösterir. Makula deliği, epiretinal membran, makula ödemi ve YBMD için temel tetkiktir.
- Ultrason. Kan ya da yoğun bir katarakt görüşü engelliyorsa ultrason retinanın ayrılıp ayrılmadığını gösterebilir.
- Elektriksel ve genetik testler. NEI, retinitis pigmentosa için elektroretinografi (ERG) ve genetik testi kullanılan tetkikler arasında sayar.
Fotoğraf ve OCT değerlidir, ama yırtık ya da dekolman şüphesinde genişletilmiş göz dibi muayenesinin yerini tutmaz. Laser Istanbul Clinic'te retina değerlendirmesi, cerrahınızın yaptığı göz dibi muayenesini ve gerekli çekimleri içerir; elinizde çekimler varsa cerrahınız bunları gelmeden önce de inceleyebilir.
Retina tedavisi nedir? Retina hastalıkları nasıl tedavi edilir?
| Tedavi | Ne yapar | Genellikle ne için kullanılır |
|---|---|---|
| Gözlem ve izlem | Düzenli muayene ve çekimler | Erken diyabetik retinopati, erken kuru YBMD, zararsız uçuşan cisimler, görmeyi tehdit etmeyen küçük lezyonlar |
| Lazer (retina fotokoagülasyonu) ya da dondurma (kriyoterapi) | Yırtığın çevresinde retinayı mühürler; sızdıran ve anormal damarları tedavi eder | Retina yırtıkları, diyabetik retinopati |
| Anti-VEGF enjeksiyonları | Göze enjekte edilen ilaç, anormal damar büyümesini durdurur ve makuladaki şişliği azaltır | Yaş YBMD, diyabetik makula ödemi, retina ven tıkanıklığı |
| Steroid implantları ya da enjeksiyonları | Şişliği ve iltihabı azaltır | Anti-VEGF'e yanıt vermeyen makula ödemi |
| Pnömatik retinopeksi | Gaz kabarcığı retinayı yerine iter | Seçilmiş retina dekolmanları |
| Skleral çökertme (buckle) | Gözün dışına dikilen bir bant, göz duvarını içeri doğru iter | Retina dekolmanı |
| Vitrektomi | Vitreus jölesi alınır ve cerrah retinayı doğrudan onarır; göz gaz, hava ya da silikon yağıyla doldurulur | Retina dekolmanı, makula deliği, makula buruşması, göz içi kanama, ileri şeker hastalığı |
Retina dekolmanı ameliyatı. AAO'nun EyeWiki kaynağı, modern cerrahi tekniklerle anatomik başarının %90'ın üzerinde olduğunu bildirir; AAO ise hastaların yaklaşık 20'de 1'inin ikinci bir ameliyata ihtiyaç duyduğunu belirtir. Görme ameliyattan yaklaşık dört ila altı hafta sonra düzelmeye başlar, ama retina bir yıl ya da daha uzun süre iyileşmeyi sürdürebilir. Gözde gaz kullanılmışsa, gaz çekilene kadar uçağa binmemeli ve yüksek rakıma çıkmamalısınız.
Hasar görmüş retina kendini onarır mı? İnsanda hayır. Zebra balığı gibi bazı balıklar retina sinir hücrelerini yeniden üretebilir; ama insan retinası üretemez ve AAO, göz hastalıkları için FDA onaylı bir kök hücre tedavisi bulunmadığını belirtir. Tedavinin amacı hasarın ilerlemesini durdurmak ve onarılabilecek olanı onarmaktır. Erken tanının bu kadar önemli olmasının nedeni de budur.
Bizdeki retina tedavisi: Laser Istanbul Clinic'te retina bakımına, retina hastalıkları, üveit ve göz tümörleri konusunda çalışan Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ile retina hastalıklarına bakan ve İngilizce konuşan Op. Dr. Aysan Bayram önderlik eder. Zaten bir retina tanınız varsa ve ikinci görüş ya da planlı ameliyat istiyorsanız tetkiklerinizi bize gönderebilirsiniz. Ameliyatlar İstanbul'da, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı, tam donanımlı bir ameliyathanede yapılır.
Retinaya ne zaman doktora gitmeli?
Aynı gün, en yakın göz acil servisinde muayene olun:
- ani ışık çakmaları ya da birdenbire gelen bir "yağmur" gibi yeni uçuşan cisimler
- görüşünüzde ilerleyen koyu bir gölge ya da "perde"
- tek gözde ani görme düşmesi ya da kaybı
- göz ağrısıyla birlikte yeni bulanıklık ya da bu belirtilerden herhangi biri, bir göz ameliyatından ya da göz yaralanmasından sonra ortaya çıkarsa
Bu durumlarda bir başka şehre ya da ülkeye gidip tedavi olmayı beklemeyin; bulunduğunuz yerdeki en yakın göz acil servisine gidin. Planlı ameliyat, ikinci görüş ve sonraki aşama tedaviler için İstanbul'a daha sonra gelebilirsiniz.
Randevu alın:
- düz çizgilerin dalgalı göründüğünü ya da görüşünüzün ortasında bulanık bir leke olduğunu fark ediyorsanız
- yan görmeniz yavaş yavaş azalıyor ya da geceleri görmekte zorlanıyorsanız
- uzun süredir şeker hastalığınız var ve yakın zamanda göz dibi taramanız yoksa ya da görmenizde herhangi bir değişiklik olduysa
- ailenizde retina dekolmanı ya da kalıtsal retina hastalığı öyküsü varsa
Miyopsanız, şeker hastalığınız varsa, 55 yaşın üzerindeyseniz ya da göz ameliyatı geçirdiyseniz, retinaya da bakılan düzenli göz muayeneleri özellikle değerlidir.
Sık sorulan sorular
Retina, gözün arka duvarını kaplayan ince, ışığa duyarlı doku tabakasıdır. Işığı elektrik sinyallerine çevirir; sinyaller görme siniriyle beyne gider.
Kornea ve merceğin oluşturduğu görüntüyü yakalar, çubuk ve konilerle ışığı sinyale çevirir, ilk işlemeyi yapar ve sonucu beyne gönderir. Koniler keskin merkezi görmeyi ve renkleri, çubuklar gece ve yan görmeyi sağlar.
On tabakadan: gözün arkasından öne doğru retina pigment epiteli, fotoreseptör tabakası, dış sınırlayıcı zar, dış nükleer tabaka, dış pleksiform tabaka, iç nükleer tabaka, iç pleksiform tabaka, ganglion hücre tabakası, sinir lifi tabakası ve iç sınırlayıcı zar.
Retina, gözün arkasındaki ışığa duyarlı kaplamanın tamamıdır. Makula (sarı nokta), onun keskin ve ayrıntılı görme sağlayan küçük merkez bölgesidir; fovea ise tam ortasındaki minik çukurdur.
Yeni uçuşan cisimler, ışık çakmaları, görüşün önünde koyu bir perde, bulanık ya da dalgalı merkezi görme ve ani görme kaybı retina sorunlarına işaret edebilir. Erken diyabetik retinopati ve erken YBMD dahil bazı hastalıklar hiç belirti vermez; bu yüzden düzenli muayene önemlidir.
İnsanda hayır. Retina kaybolan sinir hücrelerini yeniden üretemez; tedavi, daha fazla hasarı önlemeyi ve onarılabilecek olanı onarmayı hedefler. Özellikle dekole olmuş retinanın ameliyat edilmesi gerekir ve ne kadar erken tedavi edilirse görmeyi kurtarma şansı o kadar yüksektir.
Ameliyatla: gaz kabarcığı (pnömatik retinopeksi), skleral çökertme ya da vitrektomi ile; retinayı yerinde tutmak için bazen lazer ya da dondurma da kullanılır. Seçim, yırtığın yeri ve dekolmanın türüne bağlıdır.
Hayır. Damlalar kısa süre batabilir. Birkaç saat boyunca görmeniz bulanık ve ışığa duyarlı olur; geçene kadar araç kullanmayın.
Kısmen. Kan şekerini, tansiyonu ve kolesterolü kontrol altında tutmak ve sigara içmemek diyabetik retinopati riskini azaltır; taramalara gitmek de tedavinin erken başlamasını sağlar. Retina yırtıkları ve dekolmanı genellikle önlenemez; bu yüzden uyarı işaretlerini bilmek en iyi korunmadır.
İlgili terimler
Makula ve fovea
retinanın keskin ayrıntı merkezi.
Görme siniri (optik sinir)
retinadaki sinyalleri beyne taşıyan kablo.
Vitreus
retinanın önündeki berrak jöle.
Koroid
retinanın arkasındaki damar tabakası.
Çubuklar ve koniler
ışığı algılayan iki hücre tipi.
Retina pigment epiteli (RPE)
fotoreseptörlerin altındaki destek tabakası.
Retina dekolmanı
retinanın altındaki tabakadan ayrılması.
Vitrektomi
retinayı onarmak için vitreus jölesinin alındığı ameliyat.
OCT (optik koherens tomografi)
retina tabakalarını görüntüleyen çekim.
Anti-VEGF
anormal retina damarları için göze enjekte edilen ilaç.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- American Academy of Ophthalmology. What Is the Retina? https://www.aao.org/eye-health/anatomy/retina-list
- Kolb H. Simple Anatomy of the Retina. Webvision, University of Pittsburgh. https://www.webvision.pitt.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/
- Webvision. Photoreceptors (rods and cones). https://www.webvision.pitt.edu/book/part-ii-anatomy-and-physiology-of-the-retina/photoreceptors/
- National Eye Institute (NIH). How the eyes work. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/healthy-vision/how-eyes-work
- American Academy of Ophthalmology. Detached or torn retina. https://www.aao.org/eye-health/diseases/detached-torn-retina
- NHS. Detached retina (retinal detachment). https://www.nhs.uk/conditions/detached-retina-retinal-detachment/
- NHS. Floaters and flashes in the eyes. https://www.nhs.uk/conditions/floaters-and-flashes-in-the-eyes/
- EyeWiki (AAO). Retinal Detachment. https://eyewiki.org/Retinal_Detachment
- National Eye Institute (NIH). Age-related macular degeneration. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/age-related-macular-degeneration
- National Eye Institute (NIH). Diabetic retinopathy. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/diabetic-retinopathy
- NHS. Diabetic retinopathy. https://www.nhs.uk/conditions/diabetic-retinopathy/
- EyeWiki (AAO). Retinal Vein Occlusion. https://eyewiki.org/Retinal_Vein_Occlusion
- National Eye Institute (NIH). Retinitis pigmentosa. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/retinitis-pigmentosa
- National Eye Institute (NIH). Get a dilated eye exam. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/healthy-vision/get-dilated-eye-exam
- EyeWiki (AAO). Optical Coherence Tomography (retinal layers on OCT). https://eyewiki.aao.org/Optical_Coherence_Tomography
- American Academy of Ophthalmology. Stem Cell Therapy for Eye Disease: What You Need to Know (4 Jun 2019). https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/stem-cell-therapy-eye-disease
- Campbell LJ, Levendusky JL, Steines SA, Hyde DR. Retinal regeneration requires dynamic Notch signaling. Neural Regen Res 2022 (PMC8643038): zebrafish Müller glia regenerate retinal neurons. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8643038/
Retinanızdan mı endişeleniyorsunuz, ya da retina ameliyatı gerektiği mi söylendi?
Tetkiklerinizi ya da göz raporunuzu bize gönderin. Retina uzmanlarımız Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ya da Op. Dr. Aysan Bayram inceleyip gözleriniz için hangi tedavilerin uygun olabileceğini, hiçbir yükümlülük olmadan size söylesin.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram