- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Optik Nörit Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tedavisi ve İyileşme Süresi
Optik Nörit Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tedavisi ve İyileşme Süresi
{{cerrah}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{cerrahın unvanı ve uzmanlık alanı}}, {{inceleme tarihi}}. Son güncelleme: {{güncelleme tarihi}}.
Optik nörit (isim; halk arasında "görme siniri iltihabı"): gözün gördüğü her şeyi beyne taşıyan görme sinirinin (optik sinirin) iltihaplanmasıdır. Çoğunlukla tek gözü etkiler, en sık 20-45 yaş arasındaki yetişkinlerde görülür; bulanık ya da silik görme, renklerin soluk görünmesi ve göz hareket ettirilirken ağrı yapar. Çoğu kişi görmesinin büyük bölümünü haftalar ya da aylar içinde geri kazanır; ancak optik nörit multipl skleroz (MS) hastalığının ilk belirtisi de olabileceği için acil göz muayenesi gerekir.
Kısaca: Bir gözde ani bulanıklık ve göz hareketinde ağrı varsa, bulunduğunuz yerde aynı gün bir göz doktoruna ya da göz acil servisine başvurun. İlk atak tedavi edildikten sonra iyileşmenizin değerlendirilmesi, tetkiklerinizin yorumlanması ve sonraki adımlar için İstanbul'daki göz cerrahlarımız, özellikle iltihabi ve retina kaynaklı görme kayıplarına bakan Doç. Dr. Muhammet Derda Özer, size yardımcı olabilir.
Optik nörit: kısa bilgiler
- Nedir
- Görme sinirinin iltihabı; çoğunlukla bağışıklık sisteminin sinirin koruyucu miyelin kılıfına saldırısı
- Kimlerde görülür
- Çoğunlukla 20-45 yaş arası yetişkinler; kadınlarda erkeklerden yaklaşık 3'e 2 oranında daha sık
- Ne kadar sık
- Coğrafyaya ve etnik kökene göre yılda 100.000 kişide yaklaşık 1-5
- Başlıca belirtiler
- Bulanık ya da silik görme, soluk renkler (özellikle kırmızı), gözün arkasında göz hareketiyle artan ağrı, görüntünün ortasında kör nokta
- Başlangıç
- Bir gözde saatler ya da günler içinde
- Göz hareketinde ağrı
- Hastaların yaklaşık %87'sinde (EyeWiki, AAO)
- İyileşme
- İlerlemenin çoğu ilk 1-3 ayda; altı ay ya da daha uzun sürebilir
- MS ile ilişki
- Uzun dönem Optik Nörit Tedavi Çalışması'nda (ONTT) hastaların %50'si 15 yıl içinde MS geliştirdi
- Tedavi
- Tipik olgularda yüksek doz kortizon iyileşmeyi hızlandırır; atipik olgular farklı tedavi gerektirir
- Uzman
- Göz doktoru, çoğu zaman bir nörolog ile birlikte; bizde Doç. Dr. Muhammet Derda Özer iltihabi ve retina kaynaklı nedenleri değerlendirir
Optik nörit nedir, görme siniri nasıl iltihaplanır?
Görme siniri (optik sinir), her gözün arkasından çıkıp sinyalleri beyne taşıyan, bir milyondan fazla sinir lifinden oluşan bir demettir. Her lif, sinyalin hızlı ilerlemesini sağlayan yalıtıcı bir kılıfla, yani miyelinle sarılıdır. Optik nöritte bağışıklık sistemi bu kılıfa saldırır; sinir iltihaplanıp şişer ve sinyal zayıflar. Göz dışarıdan normal görünse de görmenin bu kadar silikleşmesinin nedeni budur.
Bu bağışıklık saldırısından kaynaklanan tabloya demiyelinizan (miyelin hasarlı) optik nörit denir. Doktorlar ayrıca tipik optik nörit (tek göz, hareketle ağrı, düzenli iyileşme, çoğu zaman MS ile ilişkili) ile atipik optik nöriti (iki göz, ağrısız, çok ağır kayıp ya da iyileşmeme) ayırır. Atipik olgularda daha fazla tetkik ve farklı tedavi gerekir.
Optik nörit belirtileri nelerdir?
Tipik optik nöritte bir gözde saatler ya da günler içinde gelişen bulanık ya da silik görme vardır ve çoğunlukla göz hareket ettirilirken ağrı eşlik eder. Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Bir gözde bulanık, silik ya da "sisli" görme; hafiften çok ağıra kadar değişir
- Gözün arkasında ağrı, göz hareketiyle artar. EyeWiki bunu hastaların %87'sinde, göz ya da kaş çevresi ağrısını ise toplamda %62-92'sinde bildirir
- Renklerin soluk görünmesi, özellikle kırmızının
- Kör nokta ya da eksik bir bölge, çoğunlukla görüntünün ortasında
- Sıcakta kötüleşen görme, örneğin sıcak duşta ya da spor yaparken (Uhthoff fenomeni)
- Bazen çakan ışıklar
Çoğu olguda iltihap gözün arkasında olduğu için doktor göze baktığında görme siniri normal görünür. EyeWiki, optik diskin (sinirin görünen başlangıcının) hastaların %35'ine kadarında şiş olduğunu belirtir. Etkilenen gözdeki göz bebeği ışığa genellikle diğerinden daha zayıf tepki verir; bu bulguya rölatif afferent pupilla defekti (RAPD) denir.
Optik nörit nedenleri nelerdir?
Optik nörit, bağışıklık sisteminin görme sinirinin miyelin kılıfına saldırmasıyla ortaya çıkar ve birçok kişide belirgin bir tetikleyici bulunmaz. NHS hasta bilgilendirmesine göre tetikleyici çoğu zaman bilinmez; bazen öncesinde viral bir enfeksiyon geçirilmiş olabilir. Optik nörit ile ilişkili durumlar şunlardır:
- Multipl skleroz (MS). Optik nörit MS'in ilk belirtisi olabilir.
- Nöromiyelit optika spektrum bozukluğu (NMOSD), akuaporin-4 (AQP4) antikorlarıyla ilişkilidir
- MOG antikor hastalığı (MOGAD), miyelin oligodendrosit glikoprotein antikorlarıyla ilişkilidir
- Sarkoidoz ve lupus gibi diğer otoimmün hastalıklar
- Enfeksiyonlar: NHS hasta bilgilendirmesinde kızamık, kabakulak, suçiçeği, sifiliz, tüberküloz ve Lyme hastalığı sayılır
Optik nörit MS demek midir?
Hayır, ama ikisi birbiriyle bağlantılıdır. ONTT'nin uzun dönem takibinde hastaların %50'si 15 yıl içinde MS geliştirdi. Sonuç, başlangıçtaki beyin MR'ına bağlıydı:
| Optik nörit sırasındaki beyin MR'ı | 15 yıl içinde MS gelişen hastalar |
|---|---|
| Beyinde lezyon yok | %25 |
| Bir ya da daha fazla beyin lezyonu var | %72 |
Bu yüzden MR çekimi standart tetkikin bir parçasıdır ve ilk atağın ardından genellikle bir nörolog devreye girer. Kendi riskinizi sizin MR'ınız ve nörolog değerlendirmesi gösterir.
Optik nörit nasıl teşhis edilir?
Göz doktoru tanıyı esas olarak hikâyenizden ve dikkatli bir muayeneden koyar, ardından nedeni araştırmak için görüntüleme yapar. Olağan basamaklar şunlardır:
- Görme ve renk testleri
Görme keskinliği (ne kadar net gördüğünüz) ve renk görme ölçülür.
- Göz bebeği testi
Her göze sırayla ışık tutularak bir göz bebeğinin zayıf tepki verip vermediğine bakılır.
- Görme alanı testi
Kör noktaları ve görme kaybı olan bölgeleri haritalar.
- Göz muayenesi
Doktor optik diske bakar; disk yalnızca bazı hastalarda şiştir.
- Beyin ve göz çukurunun kontrastlı MR'ı
EyeWiki, görme kaybından sonraki 20 gün içinde çekilen MR'larda olguların %94'ünde optik sinirde kontrast tutulumu bildirir; beyindeki lezyonlar ise ileride MS gelişme riskini gösterir.
- OCT (optik koherens tomografi)
Sinir lifi tabakasının kalınlığını ölçer; EyeWiki, incelmenin ataktan 6-8 hafta sonra ortaya çıkabildiğini ve atağı kalıcı olarak kaydettiğini belirtir.
- Kan testleri
Tablo atipikse AQP4 ve MOG antikorlarına bakılır.
EyeWiki, şu bulguları atipik optik nörit işareti olarak sayar; bunlar antikor testini ve diğer nedenlere daha yakından bakmayı gerektirir:
- iki gözün birden etkilenmesi
- başlangıçta belirgin görme kaybı
- görmenin kötüleşmeye devam etmesi ya da düzelmeye başlamaması
- ağrının olmaması
- kanamayla birlikte ağır disk şişliği
- nüks ya da 2 ay içinde iyileşme olmaması
Optik nörit tedavisi nasıl yapılır, serum kortizon verilir mi?
Tipik optik nöritte yüksek doz kortizon atağı kısaltır, ancak sonuçtaki görmeyi değiştirmez. 1988-1991 yılları arasında 15 merkezde 457 hastayı kapsayan ONTT üç grubu karşılaştırdı:
| ONTT grubu | Sonuç |
|---|---|
| Damar yoluyla metilprednizolon (3 gün boyunca günde 1.000 mg), ardından ağızdan prednizon | Görme, özellikle ilk 2 haftada daha hızlı düzeldi; 6. ayda sonuç plaseboyla aynıydı |
| Yalnızca ağızdan prednizon (14 gün boyunca kilo başına günde 1 mg) | Plaseboya göre yarar yok; yeni optik nörit atakları daha sıktı (%27; damardan kortizonda %13, plaseboda %15) |
| Plasebo | Çoğu kişi yine de iyi düzeldi |
NHS hasta bilgilendirmesi de bunu izler: kortizon, genellikle üç gün damardan, bazen ağızdan verilir ve görme kaybı ağırsa, iki göz birden etkilenmişse ya da diğer göz zaten kötü görüyorsa önerilir. Hafif kayıplı birçok kişi tedavi gerektirmez. Kortizonun yan etkileri vardır; doktorunuz bunları sizinle birlikte tartar.
Atipik optik nörit farklı tedavi edilir. EyeWiki'ye göre NMOSD'nin yol açtığı optik nörit daha ağır seyreder, daha sık iki gözü tutar ve MS'e bağlı optik nöritten daha kötü iyileşir. Akut ataklar damardan metilprednizolonla, kortizon işe yaramazsa plazma değişimi (antikorları kandan süzme) ya da damardan immünoglobulinle tedavi edilir; ardından yeni atakları önlemek için uzun süreli bağışıklık tedavisi başlanır. Çocuklara yönelik NHS hasta bilgilendirmesi de kortizon yetersiz kaldığında immünoglobulin ve plazma değişimini seçenek olarak sayar. Bu hastalıklar bir nörolog ile birlikte yönetilir.
Optik nörit ne kadar sürer, görme geri gelir mi?
Tipik optik nöritte çoğu kişi birkaç hafta içinde daha iyi görmeye başlar ve iyileşmenin büyük bölümü ilk 1-3 ayda olur. Düzelme altı ay boyunca sürebilir; EyeWiki 12 aya kadar uzayabildiğini belirtir. ONTT'de hastaların %94'ünün görmesi 5. yılda 20/40 (yaklaşık 0,5) ya da daha iyiydi; yalnızca %3'ünün görmesi 20/200'den (0,1) kötüydü.
İyi bir iyileşmeden sonra bile birçok kişi renklerin biraz soluk göründüğünü, kontrastın azaldığını ya da loş ışıkta görmenin diğer göz kadar iyi olmadığını fark eder. Görme sıcakta ya da egzersizden sonra yine bulanıklaşabilir.
-
İlk günler
Görme saatler ya da günler içinde kötüleşir
-
2-4. hafta
Görme genellikle düzelmeye başlar
-
1-3 ay
İyileşmenin büyük bölümü bu dönemde olur
-
6-8. haftadan itibaren
OCT'de sinir lifi tabakasında incelme görülebilir
-
6-12 ay
Bazı kişilerde yavaş kazanımlar sürebilir
Optik nörit mi, başka bir hastalık mı? Karıştırılan durumlar
Ani görme kaybının her nedeni optik nörit değildir. En önemli benzeri, sinirin kan akışını yitirdiği iskemik optik nöropatidir.
| Optik nörit | Arteritik olmayan iskemik optik nöropati (NAION) | |
|---|---|---|
| Tipik yaş | 20-45 | 50 üzeri (ortalama 57-65) |
| Ağrı | Sık, göz hareketiyle artar | Genellikle ağrısız (%8-12'sinde baş ya da göz ağrısı) |
| Optik disk | Çoğunlukla normal görünür | Şiş ve kırmızımsı; yaklaşık dörtte üçünde kanama |
| Tedavi | Kortizon iyileşmeyi hızlandırabilir | Kanıtlanmış etkili tedavi yok |
Dev hücreli arterit (temporal arterit) acil bir durumdur. 50 yaşın üzerindeyseniz ve ani görme kaybına yeni başlayan baş ağrısı, saçlı deride hassasiyet ya da çiğnerken çenede ağrı eşlik ediyorsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun. EyeWiki'ye göre görme kaybı günler içinde ikinci göze de geçebilir; acilen başlanan yüksek doz kortizon bunu çoğu zaman önler.
Kızarıklık ve ışığa duyarlılıkla birlikte göz ağrısı, siniri değil gözün içini iltihaplandıran Behçet göz hastalığı gibi farklı bir grup sorunu düşündürür. Gece ve yan görüşün yavaş yavaş kaybı ise retinitis pigmentosa gibi bir retina hastalığına işaret eder. Bunları birbirinden göz muayenesi ayırır.
Optik nöritte doktora ne zaman gidilmeli?
Şu durumlarda aynı gün bir göz doktoruna ya da göz acil servisine başvurun:
- bir ya da iki gözde ani bulanık, silik ya da eksik görme
- göz hareket ettirirken ağrıyla birlikte görme ya da renklerde değişiklik
- 50 yaşından sonra ani görme kaybı, özellikle baş ağrısı, çene ağrısı ya da saçlı deride hassasiyetle birlikteyse
- daha önce optik nörit geçirdiyseniz yeni bir görme kaybı atağı
Şu durumlarda kısa sürede randevu alın:
- bir atağın üzerinden aylar geçmesine rağmen renkler ya da kontrast soluk kalıyorsa
- bulanıklık sıcakta ya da egzersizle geri geliyorsa
- optik nörit geçirdiğiniz söylendiyse ve iyileşmenizin, OCT'nizin ve görme alanınızın gözden geçirilmesini istiyorsanız
- tanı ya da tedavi planı için ikinci görüş istiyorsanız
Ücretsiz online değerlendirmemiz planlama ve ikinci görüş içindir, yeni acil durumlar için değildir. Yeni ve ani görme kaybı önce bulunduğunuz yerde muayene edilmelidir.
Optik nörit sonrası değerlendirme: Laser Istanbul Clinic
İlk atak tedavi edildikten sonra sinirin ne kadar iyileştiğini gözden geçirtmek ya da nedene ilişkin ikinci görüş almak isteyebilirsiniz. Doç. Dr. Muhammet Derda Özer (Oftalmoloji Doçenti; üveit, retina ve göz iltihapları), Prof. Dr. Ahmet Satıcı (uzun süreli görme siniri hasarının sık nedeni olan glokom) ve Op. Dr. Aysan Bayram (açıklanamayan görme kaybında dışlanması gereken retina hastalıkları) raporlarınızı, OCT'nizi, görme alanı testlerinizi ve MR sonuçlarınızı inceleyip bulguları size anlatabilir. Hasar görmüş bir görme sinirini onaran bir ameliyat yoktur; amaç doğru tanı, nedenin tedavisi ve net bir takip planıdır.
Sık sorulan sorular
Optik nörit, görme sinirinin iltihabıdır; görme siniri gözden beyne görme sinyallerini taşır. Tipik olarak bir gözde bulanık ya da silik görmeye, soluk renklere ve göz hareketinde ağrıya yol açar ve en sık 20-45 yaş arası yetişkinleri etkiler.
İlk belirtiler genellikle bir gözde bulanık ya da silik görme ve gözün arkasında, hareketle artan ağrıdır. Renkler, özellikle kırmızı, soluk görünür ve görüntünün ortasında eksik bir bölge olabilir. Belirtiler saatler ya da günler içinde gelişir.
Genellikle bağışıklık sisteminin görme sinirinin miyelin kılıfına saldırmasıdır. Multipl skleroz, NMOSD, MOG antikor hastalığı, lupus ya da sarkoidoz gibi otoimmün hastalıklar veya enfeksiyonlarla ilişkili olabilir; ancak birçok kişide neden bulunmaz.
Zorunlu olarak değil. Optik Nörit Tedavi Çalışması'nda hastaların %50'si 15 yıl içinde MS geliştirdi: beyin MR'ı normal olanların %25'i, bir ya da daha fazla beyin lezyonu olanların %72'si. Kendi riskinizi MR çekimi ve nörolog değerlendirmesi gösterir.
Görme genellikle birkaç hafta içinde düzelmeye başlar ve iyileşmenin büyük bölümü ilk 1-3 ayda olur. Kazanımlar altı ay ya da daha uzun sürebilir. ONTT'de hastaların %94'ünün görmesi beş yıl sonra 20/40 (yaklaşık 0,5) ya da daha iyiydi.
Tipik olgularda genellikle üç gün damardan verilen yüksek doz kortizon iyileşmeyi hızlandırır ama sonuçtaki görmeyi değiştirmez. Hafif olgular tedavi gerektirmeyebilir. NMOSD gibi atipik olgular kortizon, plazma değişimi ya da immünoglobulinle ve uzun süreli bağışıklık tedavisiyle acilen tedavi edilir.
Evet; ani görme kaybı aynı gün göz muayenesi gerektirir. Doktorların, 50 yaşın üzerindekilerde dev hücreli arterit dahil tehlikeli benzer durumları dışlaması, kortizon ve MR konusunda hızlı karar vermesi gerekir.
Evet. ONTT'de 6 ila 24 ay arasındaki takipte yeni optik nörit atakları damardan kortizon grubunun %13'ünde, ağızdan prednizon grubunun %27'sinde ve plasebo grubunun %15'inde görüldü. Tekrarlayan atak ya da diğer gözde atak, MS, NMOSD ya da MOGAD'ın araştırılması için bir nedendir.
Evet; akut atak bulunduğunuz yerde tedavi edildikten sonra olabilir. Önce raporlarınızı ve tetkiklerinizi gönderin; göz cerrahlarımız hangi testlerin, varsa, yüz yüze tekrarlanmaya değer olduğunu size söyler.
İlgili terimler
Optik sinir (görme siniri)
retinadan beyne görmeyi taşıyan, bir milyondan fazla liften oluşan sinir.
Miyelin
sinir liflerini saran yalıtıcı kılıf; optik nörit ona zarar verir.
Optik disk
görme sinirinin gözün arkasındaki görünen başlangıcı.
Rölatif afferent pupilla defekti (RAPD)
etkilenen gözde göz bebeğinin ışığa daha zayıf tepki vermesi.
Uhthoff fenomeni
sıcakta ya da egzersizle ortaya çıkan ya da artan bulanık görme.
Multipl skleroz (MS)
optik nöritin habercisi olabilen, beyin ve omuriliğin bağışıklık kaynaklı hastalığı.
NMOSD ve MOGAD
ağır ya da atipik optik nörite yol açabilen, antikorlarla ilişkili iltihabi hastalıklar.
OCT
sinir lifi tabakasının kalınlığını ölçen tarama.
Görme alanı testi
kör noktaları ve kaybolan bölgeleri haritalayan test.
Retinitis pigmentosa
görme siniri değil, retinanın kalıtsal bir hastalığı.
Behçet göz hastalığı
Behçet hastalığı ile birlikte görülen göz iltihabı.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Demyelinating Optic Neuritis. https://eyewiki.org/Demyelinating_Optic_Neuritis
- EyeWiki (AAO). Clinical Trials in Neuro-Ophthalmology (Optic Neuritis Treatment Trial). https://eyewiki.org/Clinical_Trials_in_Neuro-Ophthalmology
- Optic Neuritis Study Group. Multiple sclerosis risk after optic neuritis: final Optic Neuritis Treatment Trial follow-up. Arch Neurol 2008;65(6):727-32. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18541792/
- American Academy of Ophthalmology. What Is Optic Neuritis? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-optic-neuritis
- NHS patient information (children's hospital service). Optic neuritis. https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/optic-neuritis/
- NHS patient leaflet (hospital eye department). Optic neuritis. https://www.hey.nhs.uk/patient-leaflet/optic-neuritis/
- EyeWiki (AAO). Neuromyelitis Optica. https://eyewiki.org/Neuromyelitis_Optica
- EyeWiki (AAO). Non-Arteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy (NAION). https://eyewiki.org/Non-Arteritic_Anterior_Ischemic_Optic_Neuropathy_(NAION)
- EyeWiki (AAO). Arteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy (AAION) and Giant Cell Arteritis. https://eyewiki.org/Arteritic_Anterior_Ischemic_Optic_Neuropathy
- ClinicalTrials.gov. Optic Neuritis Treatment Trial (ONTT), NCT00000146. https://clinicaltrials.gov/study/NCT00000146
Optik nörit geçirdiniz mi ya da görme sinirinizin etkilendiği mi söylendi?
Göz raporunuzu, OCT'nizi ve MR sonuçlarınızı bize gönderin. Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ya da diğer göz cerrahlarımızdan biri inceleyip neyi gösterdiklerini ve hangi kontrollerin mantıklı olduğunu, hiçbir yükümlülük olmadan size söylesin.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram