- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Lens ve katarakt rehberleri
- Katarakt Nedir? Belirtileri, Evreleri ve Ameliyat Zamanı
Katarakt Nedir? Belirtileri, Evreleri ve Ameliyat Zamanı
Katarakt nedir? Gözün odaklanmasını sağlayan saydam merceğin zamanla bulanıklaşmasıdır; halk arasında "ak su" ya da "perde inmesi" denir. En sık nedeni yaşlanmadır. Belirtileri bulanık görme, ışık kamaşması, ışıkların çevresinde halka, soluk renkler ve zayıf gece görüşüdür. Kataraktı ortadan kaldıran tek tedavi ameliyattır ve zamanı günlük yaşam zorlaştığında gelir. Prof. Dr. Ahmet Satıcı, Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram İstanbul'da katarakt ameliyatı yapar.
Katarakt nedir ve ne demek?
Katarakt, gözün içindeki doğal merceğin (göz merceği, kristalin lens) bulanıklaşmasıdır. Mercek, ışığı retinaya odaklayan saydam kısımdır. Merceğin içindeki proteinler zamanla bozulup kümelendiğinde ışık temiz geçemez, dağılır ve görüntü puslanır. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) kataraktı, merceğin bulanıklaşıp görmenin bulanık hâle gelmesi olarak tanımlar. Günlük dilde "katarakt ne demek?" diye soranlara en kısa yanıt budur: gözün içindeki camın buğulanması gibi düşünebilirsiniz, ama bu buğu dışarıdan silinemez.
Katarakt çok yaygındır. Amerikan Ulusal Göz Enstitüsü'ne (NEI) göre 80 yaşına gelindiğinde çoğu insan ya katarakt sahibidir ya da katarakt ameliyatı olmuştur. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), kataraktların çoğunun 40 yaşından sonra başladığını, 60 yaşın üzerindeki insanların genellikle merceklerinde bir miktar bulanıklık taşıdığını ama görme sorunlarının yıllarca belli olmayabileceğini belirtir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Şubat 2026'da, tedavi edilmemiş katarakt nedeniyle görme bozukluğu yaşayan 94 milyon kişi olduğunu bildirdi.
Katarakt neden ve nasıl oluşur?
Kataraktın en sık nedeni yaşlanmadır. NEI'ye göre yaklaşık 40 yaşından sonra merceğin proteinleri bozulup kümelenmeye başlar ve bu küme merceğin bulanık bir bölgesini oluşturur. Bu yavaş süreç yıllar alır; bu yüzden "katarakt nasıl olur?" sorusunun yanıtı çoğu kişi için "sinsice, ağrısız ve yavaş yavaş" olur.
Yaş dışında NHS, NEI ve AAO şu risk etkenlerini sayar:
- 60 yaşın üzerinde olmak ve ailede katarakt öyküsü
- sigara; NEI'nin listesinde ayrıca aşırı alkol
- diyabet ve yüksek tansiyon
- uzun süreli kortizon (steroid) kullanımı
- geçirilmiş göz yaralanması, göz ameliyatı ya da göz içi iltihap (üveit)
- radyasyona maruz kalma (NEI)
- gözü korumadan uzun süre güneşe maruz kalmak
Senil katarakt ne demek? H25 ne anlama gelir?
Senil katarakt, yaşa bağlı kataraktın tıptaki adıdır; "senil" burada "yaşlanmaya bağlı" demektir, hastalığın ağır olduğu anlamına gelmez. Sağlık kayıtlarında ve raporlarda rastlayabileceğiniz H25 kodu, ICD-10 sınıflandırmasında bu yaşa bağlı (senil) katarakt grubunu gösterir. Raporunuzda H25 yazması, kataraktınızın ileri olduğunu değil, türünün yaşa bağlı olduğunu söyler.
Kataraktın nedene göre türleri
| Tür | Ne demek? | Not |
|---|---|---|
| Yaşa bağlı (senil) | Normal yaşlanmayla gelişir | En yaygın türdür (NEI) |
| İkincil | Göz yaralanması ya da başka bir göz sorunu için yapılan ameliyattan (örneğin glokom) sonra gelişir | NEI |
| İlaca bağlı | Uzun süreli kortizon kullanımıyla ilişkilidir | NHS, AAO |
| Konjenital | Doğumda var olan katarakt | Aşağıda ayrı bölümde |
Katarakt tipleri: nükleer katarakt nedir?
Mercekte bulanıklığın nerede başladığına göre üç ana tip ayrılır. AAO'nun klinik ansiklopedisi EyeWiki'ye göre aynı evrede bile belirtiler tipe göre değişir.
| Tip | Mercekte nerede oluşur? | Tipik etki |
|---|---|---|
| Nükleer | Merceğin merkezinde; merkez sararır ve sertleşir | Uzağı görme bulanıklaşır, yakın miyopi artabilir, karanlıkta görme ve renkler zayıflar |
| Kortikal | Merceğin dış tabakasında, çıkıntılı çizgiler hâlinde | Işık kamaşması, ışıkların çevresinde halka ya da çizgiler; özellikle gece araç kullanırken |
| Arka subkapsüler | Merceğin arka yüzeyinde | Daha hızlı ilerler; yakın görmeyi uzak görmeden daha çok etkiler |
Nükleer katarakt nedir? Merceğin çekirdeğinin sertleşip sararmasıdır ve yaşa bağlı kataraktın en sık görülen tiplerinden biridir. Çekirdek sertleştikçe merceğin kırma gücü artar. EyeWiki'ye göre bu yüzden bazı hastalar, daha önce okumak için gözlüğe ihtiyaç duyarken katarakt başlayınca gözlüksüz okuyabilir; bunun adı "ikinci görme" (second sight) olayıdır. Bu bir iyileşme değil, kataraktın işaretidir ve kalıcı değildir.
Katarakt belirtileri nelerdir?
NHS, NEI ve AAO aynı temel belirtileri sayar:
| Belirti | Nasıl hissedilir? | Kaynak |
|---|---|---|
| Bulanık, puslu görme | Okumak ya da televizyon izlemek zorlaşır | NHS, NEI, AAO |
| Işık kamaşması ve ışık hassasiyeti | Karşıdan gelen farlar göz alır, parlak ışık rahatsız eder | NHS, NEI, AAO |
| Işıkların çevresinde halka | Özellikle geceleri lambaların etrafında parlak halkalar | NHS, NEI |
| Zayıf gece görüşü | Daha fazla ışığa ihtiyaç duyarsınız ya da geceleri araç kullanmaktan kaçınırsınız | NHS, NEI, AAO |
| Soluk ya da sararmış renkler | Renkler donuklaşır, özellikle maviler | NHS, NEI, AAO |
| Tek gözde çift ya da hayalet görüntü | Diğer göz kapalıyken bile soluk bir ikinci görüntü | NHS, NEI, AAO |
| Sık gözlük numarası değişimi | Gözlük numaranız tekrar tekrar yetersiz kalır | NHS |
Erken tanımanıza yardımcı olacak üç nokta:
- Erken katarakt çoğunlukla belirti vermez. NEI erken evrelerde belirti olmadığını belirtir.
- Yavaş gelişir ve önce tek gözü etkileyebilir. Gözlerinizi sırayla kapatıp karşılaştırın.
- Ağrı beklemeyin. Katarakt tek başına çoğunlukla ağrı yapmaz; ağrı, kırmızılık ve ani görme kaybı ayrı bir acil durumun işaretidir (aşağıya bakın).
Bu belirtileri fark ederseniz bir göz doktoruna muayene olun. NHS de önce bir optisyene ya da göz hekimine gitmeyi, gerekirse uzmana yönlendirilmeyi önerir.
Katarakt baş ağrısı yapar mı?
Katarakt tek başına genellikle baş ağrısı yapmaz. Baş ağrısı NHS, NEI ya da AAO'nun katarakt belirtileri listesinde yer almaz. Sık baş ağrınız varsa neden çoğunlukla kataraktan başka bir şeydir; göz muayenesi gözlerinizin işin içinde olup olmadığını ayırt etmenizi sağlar.
Önemli bir istisna var: şişmiş, ileri bir katarakt. Katarakt olgunlaştıkça mercek şişerek irisi öne itebilir. Bu, gözün sıvı drenaj açısını daraltır, sıvı akışı tıkanır ve göz içi basınç aniden yükselir. Buna fakomorfik glokom denir ve akut açı kapanması glokomunun bir türüdür. Clinical Interventions in Aging dergisindeki bir derlemeye göre bu tablo göz ağrısı, baş ağrısı, bulanık görme, ışıkların çevresinde halka, bulantı ve kusma ile gelir; belirtiler çoğu zaman gözbebeği geceleri genişlediği için gece başlar. NHS de akut açı kapanması glokomu için aynı tabloyu verir: çok şiddetli göz ağrısı, kırmızı göz, ışıkların çevresinde gökkuşağı renkli halkalar, bulanık görme, bulantı ve baş ağrısı.
| Durum | Ne yapmalı? |
|---|---|
| Yavaş yavaş artan bulanıklık, kamaşma, halka ya da zayıf gece görüşü | Göz muayenesi için randevu alın |
| Ani, şiddetli göz ağrısı ile birlikte kırmızı göz, baş ağrısı, bulantı ya da kusma, halkalar veya ani görme kaybı | Acildir. 112'yi arayın ya da en yakın göz acil servisine gidin; kendiniz araç kullanmayın |
Malaysian Family Physician dergisindeki bir makale, ihmal edilmiş kataraktan gelişen bu tür bir atağı derhal tedavi edilmesi gereken tıbbi acil durum olarak niteler. Tedavi önce damla ve tabletlerle göz içi basıncını düşürür; asıl çözüm, nedeni olan şişmiş merceği çıkarmaktır. Makaledeki üç olgunun sonucu kötü olmuş, optik sinirde ve gözbebeğinde kalıcı hasar kalmıştır. Yoğun bir kataraktı yıllarca tedavisiz bırakmamak için güçlü bir nedendir.
Katarakt evreleri nelerdir?
Resmî bir dört evreli ölçek yoktur, ama katarakt pratikte dört basamakla anlatılır: erken, immatür (olgunlaşmamış), matür (olgun) ve hipermatür (aşırı olgun). "Katarakt evreleri" diye arayanlar genellikle bu ilerlemeyi merak eder. Aşağıdaki tablo NHS, NEI, AAO ve yayımlanmış klinik literatürün her basamak için söylediklerini bir araya getirir. Göz hekimleri ameliyatı planlamak için Lens Opacities Classification System (LOCS) gibi ölçeklerle derecelendirme de yapar; ama ne zaman hekime gideceğinizi bilmek için derece bilmeniz gerekmez.
| Evre | Mercekte ne oluyor? | Ne fark edebilirsiniz? | Olağan plan |
|---|---|---|---|
| 1. Erken | Küçük bulanık alanlar oluşmaya başlar | Çoğunlukla hiçbir şey; NEI erken evrelerde belirti olmadığını söyler | Düzenli göz kontrolü. AAO'ya göre yeni gözlük numarası ve okurken daha parlak ışık yeterli olabilir |
| 2. İmmatür | Merceğin bir kısmı bulanıktır ve bulanıklık artar | Bulanıklık, kamaşma, halka, zayıf gece görüşü, soluk renkler, sık gözlük değişimi | Günlük yaşam etkilenmeye başlayınca ameliyat makul bir seçenek olur |
| 3. Matür | Mercek baştan sona bulanıktır ve şişebilir (intümesan) | Belirgin görme kaybı | Ameliyat önerilir. Şişmiş mercek açı kapanması glokomunu tetikleyebilir |
| 4. Hipermatür | Mercek aşırı olgunlaşmıştır; proteinler dışarı sızabilir, mercek gevşeyebilir | Çok zayıf görme | Ameliyat önerilir. Sızıntı fakolitik glokoma, gevşeyen mercek iltihaba ve glokoma yol açabilir |
3. ve 4. evre ayrıntıları: Papaconstantinou ve ark., 2009 (mercek kaynaklı glokom); Azhany ve ark., 2013 (ihmal edilmiş katarakt). Yoğun matür kataraktlar ameliyat öncesi değerlendirmede de daha zordur (Pujari ve Sharma, 2021).
Üçüncü ya da dördüncü evreyi beklemeniz gerekmez. NEI ve AAO, kataraktın günlük etkinlikleri engellemeye başladığı anda ameliyatın önerildiğini söyler; çoğu kişide bu, mercek tamamen bulanıklaşmadan çok önce olur.
Katarakt nasıl önlenir? Güneş kataraktı artırır mı?
Kataraktı kesin olarak önleyen bir yöntem yoktur, ama riski azaltabilirsiniz. Yaş en önemli etkendir ve değiştirilemez. NEI dört koruyucu adım sayar: güneş gözlüğü ve geniş kenarlı şapkayla UV'den korunmak, göz yaralanmalarına karşı riskli işlerde koruyucu gözlük kullanmak, sigarayı bırakmak ve meyve, sebze, yeşil yapraklılar, kuruyemiş ve tam tahıl içeren beslenmek.
Güneş de bir etkendir. Morötesi (UV) ışık kataraktı artırabilir. NHS gözü korumadan güneşe çıkmayı risk etkeni olarak listeler; AAO güneşten korunmayı kataraktı önlemeye yardımcı en iyi yol olarak anar. DSÖ, katarakt olgularının yaklaşık %10'unun UV'ye bağlanabileceğini tahmin eder; yani güneş birçok nedenden yalnızca biridir.
UV'den korunmak için:
- UVA ve UVB ışınlarının %99–100'ünü engelleyen, mümkünse yanları kapalı (sarmalayıcı) güneş gözlüğü takın (DSÖ, AAO)
- geniş kenarlı bir şapka ekleyin (DSÖ, NEI, AAO)
- UV indeksi 3 ve üzerindeyken daha dikkatli olun (DSÖ)
- sigarayı bırakın
Güneş gözlüğü gelecekteki hasara karşı korur; oluşmuş bir kataraktı temizlemez.
Afrika'da katarakt neden daha fazla görülüyor?
DSÖ'nün verilerine göre asıl fark, kataraktın ortaya çıkışından çok ameliyata erişimdeki farktır. DSÖ, ameliyat edilmemiş kataraktın görme bozukluğundaki payının düşük ve orta gelirli ülkelerde yüksek gelirli ülkelere göre daha büyük olduğunu belirtir. Dünya genelinde katarakt ameliyatına ihtiyacı olan her iki kişiden birinin bu ameliyata ulaşamadığını da bildirir. Katarakt ameliyatı DSÖ'ye göre sağlık hizmetleri arasında en maliyet etkili girişimlerden biridir; buna rağmen erişimin kısıtlı olduğu yerlerde katarakt yıllarca ameliyatsız kalır ve görme kaybına yol açar.
Güneş ışığı da risk etkenidir (DSÖ: olguların yaklaşık %10'u), ama açtığımız kaynaklar Afrika'ya özgü tek bir neden göstermez. Bu yüzden "Afrika'da neden fazla?" sorusuna dürüst yanıt şudur: yaşlanma her yerde katarakt yapar; tedaviye erişimin zor olduğu yerlerde ise kataraktlar ameliyat edilmeden kalır ve sayıları artar.
Konjenital katarakt nedir?
Konjenital katarakt, bebeğin doğumda taşıdığı kataraktır. EyeWiki'ye göre tek gözde ya da iki gözde olabilir; kendi başına ya da başka bir sistemik hastalıkla birlikte görülebilir. Aynı kaynağa göre Amerika Birleşik Devletleri'nde her 250 çocuktan yaklaşık biri konjenital katarakt ile doğar, ama bunların çoğu klinik olarak belirti vermez. Nedenlerin yaklaşık üçte biri sistemik bir hastalıkla ilişkilidir, üçte biri kalıtsaldır, üçte birinin nedeni bilinmez.
Çocuklardaki katarakt, yaşlılardaki kataraktan farklı bir uzmanlık ve zamanlama gerektirir. Bebeğinizin gözbebeğinde beyazlık ya da bakışında bir sorun fark ederseniz çocuk göz hekimine başvurun. Bu sayfa yetişkin kataraktını anlatır; çocuk katarakt değerlendirmesi için önce çocuğunuzun hekimiyle görüşün.
Katarakt tedavisi nedir?
Kataraktı ortadan kaldıran tek tedavi ameliyattır. NHS ve NEI bunu aynı biçimde söyler. Erken dönemde yeni bir gözlük ya da kontakt lens numarası ve okurken daha parlak ışık yeterli olabilir (AAO); NHS de kataraktların çoğunlukla hemen tedavi edilmesi gerekmediğini belirtir. Zamanla ise katarakt ilerler.
Ameliyat nasıl yapılır (fakoemülsifikasyon, "fako")? AAO standart ameliyatı şöyle anlatır: cerrah korneanın kenarına çok küçük kesiler yapar, ultrason ucu bulanık merceği parçalayıp emer ve aynı yere yapay bir göz içi mercek yerleştirilir. Kesiler genellikle kendiliğinden kapandığı için dikiş çoğunlukla gerekmez. NHS ameliyatın lokal anestezi altında yapıldığını, göz başına yaklaşık 20–45 dakika sürdüğünü ve genellikle aynı gün eve gidildiğini belirtir. Ardından yaklaşık 4 hafta göz damlası kullanılır.
Ne kadar işe yarar, ne kadar güvenlidir? NEI'ye göre katarakt ameliyatı olanların 10'da 9'u ameliyattan sonra daha iyi görür. Britanya Kraliyet Oftalmologlar Koleji'nin Ulusal Katarakt Denetimi'nde (2025 raporu; Nisan 2023–Mart 2024 arasında Birleşik Krallık'ta yapılan 550.519 ameliyat) şu sonuçlar bildirildi:
- gözlerin %93,0'ı 6/12 ve üzeri görmeye ulaştı (araç kullanmak için gereken düzey); başka göz hastalığı olmayan gözlerde bu oran %96,4 idi
- ameliyat sırasında mercek kapsülünde yırtılma ameliyatların %0,69'unda görüldü
- göz içi ciddi enfeksiyon yaklaşık %0,02, retina dekolmanı yaklaşık %0,05 oranındaydı (denetim bunların tahmin olduğunu belirtir)
Makula dejenerasyonu, diyabetik göz hastalığı ya da glokom gibi başka bir göz hastalığınız varsa sonuç o hastalıkla sınırlı kalabilir: bu gözlerin %86,6'sı 6/12 ve üzerine ulaştı. Aylar ya da yıllar sonra yeni mercek yerleştirilen ince kese de bulanıklaşıp görmeyi yeniden bulandırabilir; bu durum kısa bir lazerle tedavi edilir. → Link: Katarakt ameliyatı sonrası bulanık görme (arka kapsül opasifikasyonu / YAG lazer)
Katarakt ameliyatı ne zaman gerekir?
Katarakt, yapmak istediğiniz ya da yapmanız gereken şeyleri engellemeye başladığında ameliyat zamanı gelmiştir. AAO, kataraktın araç kullanmak, okumak ya da geceleri iyi görmek gibi günlük işleri engellemesi hâlinde ameliyatı önerir. NEI de aynı görüştedir: acele etmeye gerek yoktur, günlük etkinlikler etkileniyorsa ameliyat uygundur. Karar tek başına bir görme puanına değil, kataraktın yaşamınızı nasıl etkilediğine ve sizin ne istediğinize dayanmalıdır.
Cerrahla konuşma zamanının işaretleri:
- geceleri araç kullanmaktan kaçınıyorsunuz ya da farların kamaşması sizi tedirgin ediyor
- okumak, ekrana bakmak ya da yüzleri tanımak zorlaştı
- gözlük numaranız sürekli değişiyor ama görmeniz yine de iyi değil
- renkler birkaç yıl öncesine göre soluk ya da sarı görünüyor
- göz ağrısı, kırmızı göz ve halkalardan oluşan bir atak yaşadınız (yukarıdaki acil durum bölümüne bakın)
Tıbbi nedenler ameliyatı öne çekebilir. Drenaj açısını daraltan şişmiş mercek bunlardan biridir: kataraktı çıkarmak nedeni ortadan kaldırır (Papaconstantinou ve ark.). Sizin durumunuzdaki diğer tıbbi nedenleri cerrahınız açıklar.
Beklerken ne yapmalı? Düzenli göz kontrollerinizi sürdürün; görmeniz kötüleşirse ya da yukarıdaki acil belirtilerden biri çıkarsa beklemeden hekime başvurun. SGK ve özel sağlık sigortasının katarakt ameliyatını ne ölçüde karşıladığı: {{SGK ve özel sağlık sigortası bilgisi: akıllı lens ve katarakt ameliyatı için}}.
Katarakt ameliyatında en iyi mercek hangisi?
Herkes için en iyi tek bir mercek yoktur; yalnızca sizin gözünüze ve yaşam tarzınıza en uygun mercek vardır. Katarakt ameliyatının iki parçası vardır: bulanık merceği çıkarmak ve yenisini seçmek. AAO başlıca mercek türlerini şöyle sıralar:
| Mercek | Ne yapar? | Dikkat edilecekler |
|---|---|---|
| Monofokal | Tek net odak, genellikle uzak için; en yaygın mercek | Yakın işlerde okuma gözlüğü gerekir; gece yan etkileri en azdır |
| Torik | Astigmatı da düzeltir | Ameliyat öncesi çok hassas ölçüm ister |
| EDOF (uzatılmış odak derinliği) | Odağı uzaktan bilgisayar mesafesine kadar genişletir | Küçük yazı için çoğunlukla hafif okuma gözlüğü gerekir |
| Multifokal / trifokal ("akıllı lens") | Yakın, orta ve uzak için birden çok odak bölgesi | Birçok kişi çoğu işi gözlüksüz yapar, ama ışıklarda kamaşma ve halka daha olasıdır |
"En yeni mercek" diyenler çoğunlukla alt satırlardaki premium tasarımları kastediyor; ama yeni olan, sizin gözünüz için daha iyi demek değildir. 20 çalışma ve 2.230 kişiyi kapsayan bir Cochrane derlemesi, multifokal merceklerin gözlük ihtiyacını azalttığını ama monofokal merceklere göre daha fazla kamaşma ve halka yaptığını bulmuş ve seçimi büyük olasılıkla gözlükten ne kadar kurtulmak istediğinizin belirleyeceği sonucuna varmıştır. Gece araç kullanımınıza, işinize ve hobilerinize hangi merceğin uyduğunu, başka bir göz hastalığınızın premium merceği uygunsuz kılıp kılmadığını sorun.
Henüz katarakt yok ama okuma gözlüğünden bıktıysanız aynı ameliyat lens değişimi olarak da yapılabilir. → Link: Akıllı lens ameliyatı: yakın, orta ve uzak görmeyi gözlüksüz hâle getiren lens değişimi (RLE)
İstanbul'da katarakt ameliyatı
Ameliyata karar verirseniz Laser Istanbul Clinic'te üç cerrahın hepsi katarakt ameliyatı yapar. Prof. Dr. Ahmet Satıcı katarakt ve premium lenslerde (trifokal, EDOF, torik) çalışır; Doç. Dr. Muhammet Derda Özer kornea, retina ya da iltihabi hastalığı olan gözlerdeki kataraktı üstlenir; Op. Dr. Aysan Bayram ise katarakt ve retina hastalıklarında hekimdir (kadın cerrahtır). Ameliyat İstanbul'da, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı, tam donanımlı bir ameliyathanede yapılır.
Fiyat, monofokal mercekle göz başına {{₺ katarakt ameliyatı fiyatı}}'den başlar ve şunları içerir: ameliyat öncesi muayene ve tetkikler, adı belirtilen cerrahın ameliyatı, ilaçlar, İstanbul'daki kontrol muayeneleri, kişisel tercüman, hasta koordinatörü ve uzaktan takip. Otel ve havalimanı transferi fiyata dahil değildir; başka şehirden gelenler için istek üzerine ayrıca ücretle ayarlanır. Uçuş ya da ulaşım masrafı da dahil değildir.
→ Link: Katarakt ameliyatı: yöntemler, mercekler, iyileşme ve riskler ayrıntılı olarak.
Sık sorulan sorular
Katarakt, gözün içindeki doğal merceğin bulanıklaşmasıdır; halk arasında ak su ya da perde inmesi denir. En sık nedeni yaşlanmadır. Bulanık görme, kamaşma, halka görme ve zayıf gece görüşü yapar; kesin tedavisi ameliyattır.
Katarakt "merceğin bulanıklaşması" demektir. Tedavi edilmezse görme giderek kötüleşebilir; DSÖ'ye göre dünyada 94 milyon kişi ameliyat edilmemiş kataraktın yol açtığı görme bozukluğuyla yaşıyor. Ameliyatla çoğu hastada görme düzelir; NEI'ye göre ameliyat olanların 10'da 9'u daha iyi görür.
Genellikle yapmaz. Baş ağrısı NHS, NEI ya da AAO'nun katarakt belirtileri listesinde yoktur. İstisna, şişmiş ileri bir kataraktın tetiklediği akut açı kapanması glokomudur; şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, bulantı ve halkalar getirir ve acil müdahale ister.
En sık neden yaşlanmadır; sigara, diyabet, kortizon, göz yaralanması ve güneş de riski artırır. Kesin bir önleme yöntemi yok, ama UV'yi %99–100 engelleyen güneş gözlüğü ve şapka, sigarayı bırakmak, koruyucu gözlük ve meyve-sebze ağırlıklı beslenme riski azaltır (NEI, DSÖ).
Yaşa bağlı kataraktın tıptaki adıdır. Normal yaşlanmayla oluşur ve en yaygın türdür; raporlarda H25 koduyla yazılabilir. "Senil" kelimesi hastalığın ağır olduğunu değil, yaşa bağlı olduğunu anlatır.
Merceğin merkezinin sertleşip sararmasıdır. Uzak görme bulanıklaşır, renkler soluklaşır, karanlıkta görme kötüleşir. Bazı hastalar kısa bir süre gözlüksüz okuyabilir (ikinci görme); bu geçicidir ve kataraktın işaretidir.
Katarakt araç kullanma, okuma ya da gece görme gibi günlük yaşamı engellediğinde. Sabit bir görme puanı yoktur ve NEI acele etmeye gerek olmadığını söyler. Şiddetli göz ağrısı, kırmızı göz ve baş ağrısı varsa hemen acile başvurun.
Katarakt geri gelmez, çünkü doğal mercek çıkarılmıştır. Yeni merceği tutan ince kese aylar ya da yıllar sonra bulanıklaşıp görmeyi yeniden bulandırabilir (arka kapsül opasifikasyonu); kısa bir lazer işlemi bunu temizler.
Doğumda var olan kataraktır. EyeWiki'ye göre nedenlerin yaklaşık üçte biri sistemik hastalık, üçte biri kalıtsaldır, üçte birinin nedeni bilinmez. Çocuklarda tanı ve tedavi bir çocuk göz hekimiyle planlanır.
Tek bir en iyi mercek yoktur. Monofokal standarttır, torik astigmatı düzeltir, EDOF ve trifokal merceklerle gözlük ihtiyacı azalır ama kamaşma ve halka artabilir. Cerrahınız gözlerinizi ölçüp yaşam tarzınızı konuştuktan sonra öneri yapar.
Ameliyat zamanının gelip gelmediğini mi merak ediyorsunuz?
Güncel reçetenizi ve tetkiklerinizi gönderin; Laser Istanbul Clinic'te bir cerrah kataraktınızın nasıl göründüğünü ve ameliyatın şimdi mantıklı olup olmadığını size dürüstçe söylesin. Katarakt ameliyatlarını Prof. Dr. Ahmet Satıcı, Doç. Dr. Muhammet Derda Özer ve Op. Dr. Aysan Bayram yapar.
→ Link: Katarakt ameliyatı: İstanbul'da yöntemler, mercekler ve iyileşme
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- Taken over from the English master content/en/art-22.md (opened and checked there on 7 Oct 2026; UK-only items such as NHS England waiting times, GOV.UK/DVLA and NICE are not used on this page):
- NHS. Cataracts in adults. https://www.nhs.uk/conditions/cataracts/ (definition, risk factors, no need to treat straight away; re-opened 7 Oct 2026)
- NHS. Cataract surgery. https://www.nhs.uk/conditions/cataract-surgery/ (surgery is the only way to remove cataracts; 20–45 minutes, local anaesthetic, drops about 4 weeks)
- NHS. Glaucoma (acute angle closure symptoms). https://www.nhs.uk/conditions/glaucoma/
- National Eye Institute (NIH). Cataracts. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts (re-opened 7 Oct 2026 for the Turkish page: age-related and secondary types, proteins break down from about age 40, four prevention steps, 80-year statement)
- National Eye Institute (NIH). Glaucoma. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/glaucoma
- American Academy of Ophthalmology. What are cataracts? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-are-cataracts (re-opened 7 Oct 2026)
- American Academy of Ophthalmology. Cataract symptoms. https://www.aao.org/eye-health/diseases/cataracts-symptoms
- American Academy of Ophthalmology. Cataract treatment. https://www.aao.org/eye-health/diseases/cataracts-treatment
- American Academy of Ophthalmology. What is cataract surgery? https://www.aao.org/eye-health/treatments/what-is-cataract-surgery
- EyeWiki (AAO). Cataract. https://eyewiki.org/Cataract (types; second-sight phenomenon; re-opened 7 Oct 2026 for the congenital figures: about 1 in 250 children in the US born with a congenital cataract; about one third systemic disease, one third inherited, one third undetermined)
- World Health Organization. Blindness and visual impairment (fact sheet). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment (94 million; re-opened 7 Oct 2026 for: unoperated-cataract share of impairment higher in low- and middle-income countries; 1 in 2 people who need cataract surgery lack access; cataract surgery among the most cost-effective health interventions)
- World Health Organization. Ultraviolet radiation. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ultraviolet-radiation (about 10% of cataract cases attributable to UV; sunglasses; hats; UV index 3)
- Papaconstantinou D, et al. Lens-induced glaucoma in the elderly. Clinical Interventions in Aging 2009;4:331–336. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2722872/
- Azhany Y, et al. Sequelae of neglected senile cataract. Malaysian Family Physician 2013;8(1):33–37. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4170465/
- Pujari A, Sharma N. The Emerging Role of Anterior Segment Optical Coherence Tomography in Cataract Surgery. Clinical Ophthalmology 2021. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7869024/
- The Royal College of Ophthalmologists, National Ophthalmology Database. Eighth Annual Report of the National Cataract Audit (2025; April 2023 to March 2024). https://nodaudit.org.uk/sites/default/files/2025-07/NOD%20Cataract%20Audit%208th%20Annual%20Report%202025%20Final.pdf (British data, labelled as such on the page)
- de Silva SR, et al. Multifocal versus monofocal intraocular lenses after cataract extraction. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, CD003169.pub4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6463930/
- New for the Turkish page:
- World Health Organization. ICD-10 (2019), chapter VII, H25 Senile cataract. https://icd.who.int/browse10/2019/en#/H25 (the interactive browser did not return the code text to the automated fetch on 7 Oct 2026; the label "H25 = senile cataract" is the standard ICD-10 entry and is flagged in "Facts needed" for a quick manual check)