- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz hastalıkları ve belirtileri A-Z
- B12 eksikliği göz belirtileri
B12 Eksikliği Göz Belirtileri: Bulanık Görme, Göz Kuruluğu ve Göz Altı Morluğu
B12 eksikliği göz belirtileri esas olarak optik sinirin hasar görmesiyle ortaya çıkar: iki gözde birden, ağrısız bir bulanıklık ya da loşluk, bakılan noktanın ortasında kör bir leke ve soluk görünen renkler. Erken tedavi edilirse görme çoğu kişide toparlanır; aylarca bekletilirse hasar kalıcı olabilir. Göz kuruluğu ile bağlantı sınırlı kanıta dayanır; uçuşan cisimler ve göz altı morluğu ile yerleşik bir bağlantı bulunamamıştır. B12 eksikliği kan testiyle saptanır ve hekiminiz tarafından tedavi edilir; göz muayenesi optik siniri değerlendirir ve başka nedenleri dışlar.
B12 eksikliği gözü nasıl etkiler?
B12 vitamini (kobalamin) sinirlerin sağlıklı kalmasına ve kırmızı kan hücrelerinin yapımına yardımcı olur. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'ne (NHS) göre vücut B12'yi 2 ila 5 yıl depolayabilir; bu yüzden eksiklik genellikle yavaş gelişir ve ilk belirtiler kolayca gözden kaçabilir. NHS, aşırı yorgunluk, karıncalanma, dil iltihabı, hafıza ve denge sorunlarının yanında "görme sorunlarını" da B12 eksikliği belirtileri arasında sayar.
B12 eksikliğinin göz üzerindeki etkisini üç başlıkta özetlemek mümkündür:
- Optik sinir (iyi belgelenmiş). Optik sinir, görüntüyü gözden beyne taşır. B12 yetersiz olduğunda bu sinir zarar görebilir; buna beslenmeye bağlı optik nöropati denir.
- Gözün yüzeyi (sınırlı kanıt). Birkaç klinik çalışma ve olgu bildirimi, düşük B12 ile kuru ve ağrılı gözleri ilişkilendirir.
- Uçuşan cisimler ve göz altı morluğu (yerleşik bağlantı yok). Uçuşan cisimler gözün içindeki jelden, göz altı morluğu ise göz çevresi cildinden kaynaklanır; sinirden değil.
Annals of Medicine and Surgery dergisinde 2020'de yayımlanan, olgu bildirimlerini inceleyen bir sistematik derleme, B12 eksikliğinin görme belirtileriyle ilk kez ortaya çıkmasının nadir olduğunu belirtir. Yani bulanık görmenin ilk akla gelen nedeni B12 değildir; ama özellikle başka B12 belirtileriniz de varsa, dışlanması gereken önemli ve tedavi edilebilir bir nedendir.
B12 eksikliği göz belirtileri: bulanık görme nasıl hissedilir?
B12 eksikliğine bağlı bulanık görme tipik olarak iki gözde aynı anda, yavaş gelişen ve ağrısız bir netlik kaybıdır. Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin (AAO) klinik ansiklopedisi EyeWiki'ye göre beslenmeye bağlı optik nöropati; iki gözde simetrik, ağrısız görme kaybına, merkezi ya da merkezosekal skotoma (baktığınız noktanın çevresinde kör ya da puslu bir alan), renk görmede ve kontrast duyarlılığında azalmaya yol açar.
Gündelik hayatta şunları fark edebilirsiniz:
- doğru numaralı gözlükle bile yazıların bulanıklaşması ya da loşlaşması, her iki gözde
- baktığınız noktanın ortasında leke ya da boşluk; yan görme normal kalır
- renklerin solgun görünmesi
- haftalar ya da aylar içinde okumanın ve yüzleri tanımanın zorlaşması
| Belirti | Ne anlama gelir? | Neden optik siniri düşündürür? |
|---|---|---|
| İki göz birden etkilenir | Netlik her iki gözde simetrik azalır | Eksiklik iki siniri de etkiler |
| Göz ağrısı yok | Görme ağrısız solar | Beslenmeye bağlı sinir hasarı ağrısızdır |
| Merkezde kör nokta | Ortada eksik ya da puslu bir alan | Merkezi ya da merkezosekal skotoma tipik görme alanı kaydıdır |
| Soluk renkler | Renkler yıkanmış gibi görünür | Renk görmede azalma tipik bir bulgudur |
| Göz normal görünür | Genellikle kızarıklık ya da akıntı olmaz | Sorun gözün yüzeyinde değil, gerisindedir |
Göz doktoru, hasar ilerledikçe optik diskin önce normal ya da hafif şiş göründüğünü, sonra makulaya yakın tarafta soluklaştığını ve taramalarda sinir lifi tabakasının incelediğini saptayabilir. İki göz simetrik etkilendiği için gözler arasında göz bebeği tepkisi farkı (göreceli afferent pupil defekti) tipik olarak yoktur; bu da hızlı bir kontrolde gözden kaçmasına yol açabilir.
Önemli: Bulanık görmenin birçok nedeni vardır: gözlük numarasındaki değişiklik, katarakt, göz kuruluğu, retina ya da makula hastalıkları, diyabet ve migren bunların arasındadır. B12 yalnızca bir olasılıktır; göz muayenesinin önemi de buradan gelir.
B12 eksikliği göz kuruluğu yapar mı?
Bazı kişilerde bir bağlantı olabilir, ancak bu kesin olarak kanıtlanmış değildir. Göz kuruluğu çok yaygındır ve çoğunlukla başka nedenlerden kaynaklanır: ekran kullanımı, yaşlanma, kontakt lens, tıkalı göz kapağı bezleri ya da ilaçlar gibi. B12 ile göz yüzeyi arasındaki ilişkiye dair araştırmalar hâlâ sınırlıdır:
- Graefe's Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology dergisinde 2017'de yayımlanan bir klinik çalışma, şiddetli göz kuruluğu ve nöropatik oküler ağrısı (tahriş olmuş kornea sinirlerinden kaynaklanan ağrı) olan kişilerde B12 eksikliğini değerlendirmiş ve B12 eksikliğinin bu şikâyetlerle ilgili olduğu sonucuna varmıştır.
- Acta Biochimica Polonica dergisinde 2022'de yayımlanan bir literatür derlemesi, B12 takviyesinin duyu sinirlerinin yenilenmesine yardımcı olduğunu ve göz kuruluğu dahil bazı göz hastalıklarında ağrıyı hafifletebileceğini bildirmiştir.
- Journal of Neuro-Ophthalmology dergisinde 2023'te yayımlanan bir olgu bildirimi, çok kısıtlı beslenen bir kişide birden fazla vitamin eksikliğine bağlı hem göz kuruluğunu hem de optik nöropatiyi anlatmıştır.
- Ophthalmic and Physiological Optics dergisinde 2026'da yayımlanan, göz kuruluğunda ağızdan vitamin kullanımını inceleyen sistematik derleme, vitaminlerin göz yüzeyinin sağlığında önemli rol oynadığını belirtir.
Bu sizin için ne anlama geliyor? Sürekli kuru ya da yanan gözleriniz varsa, özellikle karıncalanma, halsizlik ya da dilde yanma gibi başka B12 belirtileriniz de eşlik ediyorsa, bunu hekiminize söyleyin ve B12 kan testini konuşun. Kendi kendinize B12 takviyesi almak, sıradan göz kuruluğu için kanıtlanmış bir tedavi değildir. Göz kuruluğu nedenine göre tedavi edilir; kaşıntı ve kızarıklık da varsa kuruluk ile alerji sık karıştığı için göz alerjisi belirtileri ve tedavisi rehberimize de göz atın.
B12 vitamin eksikliği göz altı morluğu yapar mı?
Bu sayfa için incelenen güvenilir kaynaklarda B12 eksikliği ile göz altı morluğu arasında yerleşik bir bağlantı bulunamadı. NHS'nin B12 eksikliği belirtileri listesinde (7 Ekim 2026'da incelendi) göz altı morluğu yer almaz; liste görme sorunlarını, yorgunluğu, karıncalanmayı, dil iltihabını, hafıza ve denge sorunlarını sayar. NHS'nin demir eksikliği anemisi sayfası ise belirtiler arasında "her zamankinden daha soluk cilt"i sayar; bu da göz çevresinin farklı görünmesine katkıda bulunabilir, ama göz altı morluğunu doğrudan ya da tek başına açıklamaz.
Pratikte şunları söyleyebiliriz:
- Göz altı morluğunu tek başına B12 eksikliğine bağlamak için bir dayanak yoktur; kendi başınıza B12 takviyesi başlatmak bu şikâyeti çözmez.
- Göz altı renk değişikliği tek belirti olarak kalıyorsa, sorunun çoğu zaman gözün kendisiyle değil göz çevresi cildiyle ilgili olduğunu düşünmek gerekir.
- Yorgunluk, solukluk, karıncalanma, dilde yanma ya da görme değişikliği gibi başka belirtiler de varsa, aile hekiminize ya da dahiliye uzmanına giderek B12 ve demir düzeylerini kontrol ettirin.
- Bir tarafta aniden ortaya çıkan, şişlikle ya da göz ağrısıyla birlikte giden veya darbe sonrası gelişen morluk için göz doktoruna başvurun.
Demir eksikliğinin gözlerle ilişkisini ayrı bir konu olarak ele alıyoruz; bu sayfada yalnızca B12 üzerinde duruyoruz.
B12 eksikliği ve uçuşan cisimler: gerçek ne?
Bu sayfa için incelenen kaynaklarda B12 eksikliği ile uçuşan cisimler (sinek uçuşması) arasında yerleşik bir bağlantı bulunamadı. Uçuşan cisimler, görüş alanınızda süzülen nokta, çizgi ya da örümcek ağı görüntüleridir. AAO'ya göre bunlar, gözü dolduran jel olan vitreusun içindeki küçük jel ya da hücre kümeleridir; sizin gördüğünüz, bunların retina üzerine düşen gölgeleridir. Çoğunlukla yaşla birlikte, vitreus koyulaşıp büzüştükçe gelişir; miyoplarda, katarakt ameliyatı geçirmiş olanlarda ve göz iltihabı geçirenlerde daha sık görülür.
Bu önemlidir, çünkü uçuşan cisimler acil bir durumun da işareti olabilir. Şunlardan biri varsa aynı gün göz doktoruna başvurun:
- uçuşan cisimlerde ani artış
- çok sayıda ışık çakması
- yan görüşte gölge
- görüşün bir bölümünü kaplayan gri bir perde
AAO'ya göre bunlar acil tedavi gerektiren retina yırtığı ya da dekolmanı belirtisi olabilir. Yeni başlayan uçuşan cisimleri, retinanızı kontrol ettirmeden vitamin eksikliğine bağlamayın.
B12 tedavisinden sonra görme geri gelir mi?
Tedavi erken başlarsa çoğu zaman evet. EyeWiki'ye göre B12 yerine konduktan sonra önce görme keskinliği, ardından renk görme düzelir. Teşhisten sonra yaklaşık 3 aydan uzun süre tedavi gecikirse ya da görme 20/400 veya daha kötü düzeye inmişse sonuç daha zayıftır. NHS de B12 eksikliğine bağlı sinir sistemi sorunlarının bazen kalıcı olabileceğini, tedavi edilmeyen eksiklikte bazı sorunların geri dönüşsüz olabileceğini belirtir.
Pratik mesaj şu: bulanık görmenin "kendiliğinden geçmesini" beklemeyin. Kan testi hızlıdır ve erken tedavi sinire en iyi şansı verir.
B12 eksikliği neden olur, kimler risk altındadır?
NHS'ye göre, vücudun besinlerdeki B12'yi ememesine yol açan otoimmün bir hastalık olan pernisiyöz anemi, Birleşik Krallık'ta B12 eksikliğinin en sık nedenidir. Diğer nedenler ve risk faktörleri:
- Beslenme: B12 takviyesi ya da B12 ile zenginleştirilmiş gıda kullanmayan vegan beslenme; daha seyrek olarak çok kısıtlı bir beslenme düzeni.
- İlaçlar: proton pompası inhibitörleri (mide asidini azaltan ilaçlar), metformin (diyabet ilacı) ve nitröz oksit ("gülme gazı").
- Mide ya da bağırsak hastalıkları veya ameliyatları: örneğin gastrektomi (mide ameliyatı) ya da Crohn hastalığı.
- Yaş: NHS, B12 ya da folat eksikliğinin 65-74 yaş arasındaki yaklaşık 20 kişiden 1'ini, 75 yaş ve üzerindeki yaklaşık 10 kişiden 1'ini etkilediğini bildirir.
NHS ayrıca, bazı kişilerde B12 kan düzeyi görünürde normal olduğu hâlde vitamin sinirlere gerektiği gibi ulaşmadığı için belirtilerin sürebileceğini belirtir. Şikâyetleriniz devam ediyorsa hekiminize söyleyin.
B12 eksikliği nasıl teşhis ve tedavi edilir?
NHS'ye göre B12 eksikliği çoğu zaman belirtilerinize ve bir kan testine bakılarak teşhis edilebilir. Göz belirtileri için EyeWiki; B12, folat, homosistein ve metilmalonik asit (MMA) ölçülmesini önerir. B12 düşük ya da sınırdaysa yüksek MMA ve homosistein eksikliği doğrulamaya yardımcı olur.
| Adım | Kim yapar? | Ne olur? |
|---|---|---|
| 1. Kan testleri | Aile hekimi ya da dahiliye uzmanı | B12, folat ve ilgili göstergeler |
| 2. Göz muayenesi | Göz doktoru | Görme keskinliği, renk görme, görme alanı, optik sinir görünümü, sinir lifi tabakasının taraması |
| 3. Tedavi | Aile hekimi ya da dahiliye uzmanı | Nedene göre iğne ya da tablet ile B12 yerine koyma |
| 4. Takip | Hekiminiz ve göz doktoru | Görmenin düzeldiğini doğrulamak için tekrar kan testi ve göz kontrolü |
Tedavinin ayrıntıları nedene ve ulusal kılavuza göre değişir. NHS, Birleşik Krallık'ta B12'nin başlangıçta genellikle iğneyle (başta gün aşırı) verildiğini bildirir. Neden beslenmeyle ilgili değilse genellikle ömür boyu 2-3 ayda bir, nörolojik belirti varsa yaklaşık 2 ayda bir iğne gerekir. Beslenmeye bağlı eksiklikte günlük tabletler bir seçenek olabilir. EyeWiki, geri döndürülebilir nedenlerde bir ay boyunca günde 1.000 mikrogram ağızdan, pernisiyöz anemi gibi geri dönüşsüz nedenlerde ömür boyu aylık iğne uygulamasını tarif eder. Dozu asla kendiniz seçmeyin: tedavi şemasını, nedeni bulduktan sonra hekiminiz belirler.
Folat, tiamin (B1), piridoksin (B6) ve bakır gibi diğer beslenme eksiklikleri de optik sinire zarar verebilir; hekimlerin yalnızca B12'ye değil daha fazla teste bakmasının nedeni budur.
Ne zaman hekime başvurmalı, ne zaman acildir?
Birkaç gün içinde hekime başvurun:
- gözlüğünüzle açıklanamayan, iki gözde bulanık ya da loş görme
- soluk renkler ya da merkezde eksik bir görme alanı
- görme değişikliğiyle birlikte karıncalanma, uyuşma, denge sorunu, yorgunluk veya hafıza sorunu
- vegan beslenme, uzun süreli metformin ya da mide asidini azaltan ilaç kullanımı, pernisiyöz anemi veya geçirilmiş mide ameliyatı varsa ve yeni bir görme belirtisi ortaya çıktıysa
Aynı gün acil göz muayenesi isteyin: ani görme kaybı, görüşte perde ya da gölge, ani çok sayıda uçuşan cisim ya da ışık çakması, göz ağrısıyla birlikte görme kaybı. Bunlar B12 eksikliğinin tipik belirtileri değildir ve farklı bir tanı gerektirir.
Laser Istanbul Clinic'te cerrahlarımız gözlerinizi muayene edip optik siniri ve makulayı değerlendirebilir, belirtilerinizin gözün kendisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını söyleyebilir. Retina, kornea ve üveit uzmanlık alanları arasında bulunan Doç. Dr. Muhammet Derda Özer, Prof. Dr. Ahmet Satıcı ve Op. Dr. Aysan Bayram göz belirtileriniz konusunda görüş verebilir; B12 düzeyiniz ve tedaviniz ise kendi hekiminizin konusudur. Elinizde göz taramaları ya da kan tahlili sonuçları varsa ücretsiz değerlendirme için gönderebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Evet, ama ilk belirti olarak nadirdir. B12 eksikliği optik sinire zarar vererek iki gözde ağrısız ve simetrik bir bulanıklığa, çoğu zaman da soluk renklere ve merkezi bir kör noktaya yol açabilir. Bulanık görmenin başka birçok nedeni olduğu için kan testinin yanında göz muayenesi de gerekir.
Başlıca göz belirtileri; iki gözde bulanık ya da loş görme, merkezde kör nokta, soluk renkler ve kontrast kaybıdır. Bazı çalışmalar düşük B12'yi kuru ve ağrılı gözlerle de ilişkilendirir. NHS, görme sorunlarını yorgunluk, karıncalanma ve dil iltihabı gibi genel belirtilerin yanında sayar.
Bazı kişilerde, özellikle sinir kaynaklı göz ağrısında katkıda bulunabilir; ancak kanıt sınırlıdır ve göz kuruluğunun çoğu başka nedenlerden kaynaklanır. Karıncalanma, halsizlik gibi başka B12 belirtileriniz de varsa kan testi isteyin.
Güvenilir kaynaklarda B12 eksikliği ile göz altı morluğu arasında yerleşik bir bağlantı bulunamadı. Morluk tek belirti ise sebep çoğunlukla göz çevresi cildindedir. Yorgunluk, solukluk, karıncalanma ya da görme değişikliği de varsa B12 ve demir düzeyleriniz için hekime başvurun.
Yerleşik bir bağlantı bulunamadı. Uçuşan cisimler çoğunlukla gözün içindeki jelin gölgeleridir ve yaşla birlikte artar. Yeni başlayan ya da aniden artan uçuşan cisimler, ışık çakmaları veya görüşte gölge acildir ve retina kontrolü gerektirir.
Tedavi erken başlarsa çoğu zaman. Önce görme keskinliği, ardından renk görme düzelir. Tedavi yaklaşık 3 ay ya da daha uzun gecikirse veya görme zaten çok düşükse iyileşme ihtimali azalır ve hasar kalıcı olabilir.
Vücut B12'yi 2 ila 5 yıl depolayabildiği için eksiklik genellikle yavaş gelişir. Görme belirtileri optik sinir etkilendiğinde ortaya çıkar; erken test yaptırmanın önemi buradandır.
Kendi başınıza değil. Önce kan testi yaptırın; çünkü eksikliğin nedeni, tablet mi iğne mi gerektiğini belirler. Takviyeler, sıradan göz kuruluğu ya da bulanık görme için kanıtlanmış bir tedavi değildir.
Kan testi ve tedavi için aile hekiminize ya da dahiliye (iç hastalıkları) uzmanına, göz muayenesi için bir göz doktoruna gidin. İkisi de gereklidir: biri eksikliği tedavi eder, diğeri optik siniri kontrol edip izler.
Görmenizdeki değişiklikler sizi endişelendiriyor mu?
Güncel göz taramalarınızı ya da kan tahlili sonuçlarınızı bize gönderin; Laser Istanbul Clinic cerrahlarından biri inceleyip bir sonraki adımın ne olması gerektiğini dürüstçe söylesin.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- NHS. Vitamin B12 or folate deficiency anaemia. https://www.nhs.uk/conditions/vitamin-b12-or-folate-deficiency-anaemia/
- NHS. Vitamin B12 or folate deficiency anaemia: Symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/vitamin-b12-or-folate-deficiency-anaemia/symptoms/ (re-opened 7 Oct 2026 to confirm dark circles are not listed)
- NHS. Vitamin B12 or folate deficiency anaemia: Causes. https://www.nhs.uk/conditions/vitamin-b12-or-folate-deficiency-anaemia/causes/
- NHS. Vitamin B12 or folate deficiency anaemia: Treatment. https://www.nhs.uk/conditions/vitamin-b12-or-folate-deficiency-anaemia/treatment/
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Nutritional Optic Neuropathy (section: B12 deficiency optic neuropathy). https://eyewiki.org/Nutritional_Optic_Neuropathy
- American Academy of Ophthalmology. What Are Floaters and Flashes? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-are-floaters-flashes
- Ata F, et al. Optic neuropathy as a presenting feature of vitamin B12 deficiency: a systematic review of the literature. Annals of Medicine and Surgery 2020. PMID 33204422. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33204422/ (conclusion read from a PubMed search listing)
- Ozen S, Ozer MA, Akdemir MO. Vitamin B12 deficiency evaluation and treatment in severe dry eye disease with neuropathic ocular pain. Graefe's Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology 2017. PMID 28299439. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28299439/ (conclusion read from a PubMed search listing)
- Furgała R, Stompor M. Effects of vitamin B12 supplementation on pain relief in certain diseases: a literature review. Acta Biochimica Polonica 2022. PMID 35451593. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35451593/
- Fan JZ, Mortensen PW, Raviskanthan S, Lee AG. Combined nutritional keratoconjunctivitis sicca and optic neuropathy due to restrictive dietary multivitamin deficiency. Journal of Neuro-Ophthalmology 2023. PMID 35483069. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35483069/
- Heidari H, et al. The efficacy of oral vitamin supplementation in dry eye disease: a systematic review. Ophthalmic and Physiological Optics 2026. PMID 41984344. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41984344/
- NHS. Iron deficiency anaemia (symptoms list: paler than usual skin). https://www.nhs.uk/conditions/iron-deficiency-anaemia/ (opened 7 Oct 2026)