- Ana sayfa
- Göz sağlığı rehberi
- Göz sözlüğü A-Z
- Ekzoftalmi Nedir? Göz Çıkıntısı, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Ekzoftalmi Nedir? Göz Çıkıntısı, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
{{cerrah}} tarafından tıbbi olarak gözden geçirilmiştir, {{cerrahın unvanı ve uzmanlık alanı}}, {{inceleme tarihi}}. Son güncelleme: {{güncelleme tarihi}}.
Ekzoftalmi nedir? Ekzoftalmi (isim; proptozis olarak da adlandırılır), bir ya da iki gözün göz çukurundan (orbita) öne doğru çıkmasıdır; günlük dilde göz çıkıntısı denir. Göz çukurunun içinde kas ve yağ dokusunun şişmesi, bir kitle, enfeksiyon ya da damar sorunu gibi bir şey fazla yer kapladığında göz öne doğru itilir. Erişkinlerde en sık neden, çoğunlukla Graves hastalığıyla ilişkili tiroid göz hastalığıdır; ancak ani başlayan ya da tek taraflı, ağrılı, ateşli veya görme kaybıyla gelen çıkıntı acil durumdur.
Raporlarınız ya da fotoğraflarınız varsa Prof. Dr. Ahmet Satıcı'nın göz kapağı ve oküloplastik değerlendirmesi için ücretsiz ön değerlendirme formunu kullanabilirsiniz.
Ekzoftalmi: kısaca bilmeniz gerekenler
- Diğer adları
- Proptozis, göz çıkıntısı, gözlerin öne çıkması. "Ekzoftalmi" sözcüğü Yunancada "dışarı fırlamış göz" anlamındaki köklerden gelir
- Nedir?
- Başlı başına bir hastalık değil, bir bulgu: kemik göz çukurunun içeriği arttığı için göz öne itilir
- Tek göz mü, iki göz mü?
- İki gözde çıkıntı çoğunlukla tiroid göz hastalığı gibi genel bir nedeni; tek gözde çıkıntı daha sık tümör, enfeksiyon ya da damar sorunu gibi yerel bir nedeni düşündürür
- Erişkinde en sık neden
- Tiroid göz hastalığı (Graves orbitopatisi)
- Nasıl ölçülür?
- Hertel ekzoftalmometresiyle (gözün ön yüzünün göz çukuru kenarının ne kadar önünde durduğunu ölçen küçük, elde tutulan bir alet) ve BT ya da MR ile
- Acil uyarı işaretleri
- Ani çıkıntı, ağrı, ateş, çift görme, görme düşmesi ya da kapanmayan göz
- Kim tedavi eder?
- Bir göz doktoru (sıklıkla oküloplastik ya da orbita uzmanı); tiroid de işin içindeyse bir endokrinolog ile birlikte. Laser Istanbul Clinic'te göz kapağı ve oküloplastik değerlendirmeyi Prof. Dr. Ahmet Satıcı yapar
Ekzoftalmi nedir, biyolojide ve tıpta ne anlama gelir?
Tıp diliyle ekzoftalmi, bir ya da iki gözün göz çukurundan öne doğru çıkmasıdır. StatPearls tıp kaynağı bunu, kemik göz çukurunun içeriğinin artmasına bağlı olarak bir ya da iki gözün öne doğru taşması diye tanımlar. Ekzoftalmi nedir tıp diye aradığınızda aranan tanım budur: göz çukuru sert, koni biçiminde bir kemik boşluktur. İçindekiler (göz küresi, göz kasları, yağ dokusu, sinirler ve damarlar) şişerse ya da içeride yeni bir şey büyürse tek çıkış yolu öne doğrudur.
Ekzoftalmi nedir biyoloji sorusu çoğunlukla okul ve sınav sorusu olarak gelir. Biyolojide ekzoftalmi, tiroid bezinin fazla çalıştığı Graves (Basedow-Graves) hastalığının en bilinen göz bulgusu olarak öğretilir. Bu doğrudur, ama yarım bir bilgidir: tıpta ekzoftalmiye başka nedenler de yol açar ve her tiroid hastasında göz çıkıntısı gelişmez. Eksiksiz hali aşağıda.
Ekzoftalmi mi, proptozis mi: fark nedir?
Günlük tıp dilinde iki sözcük aynı şeyi anlatır. "Proptozis", herhangi bir nedene bağlı göz kayması için kullanılan daha geniş ve daha yeni terimdir. "Ekzoftalmi" çoğu kez tiroid göz hastalığına bağlı çıkıntı için saklanır, ama ikisi birbirinin yerine kullanılır ve bu sayfa için ikisi de doğrudur.
"Büyük göz" ya da "dik bakan göz" görünümüyle aynı şey mi?
Her zaman değil. Üst göz kapağı fazla yukarıda durduğunda (göz kapağı retraksiyonu) gözün beyazı daha çok görünür ve göz öne çıkmış gibi durur. Tiroid göz hastalığında göz kapağı retraksiyonu hastaların yaklaşık yüzde 90'ına kadarında görülür ve gözün gerçekten öne kayması olsun ya da olmasın bulunabilir. Gerçek bir öne kayma olmadan çıkık görünüme doktorlar "psödoproptozis" (yalancı çıkıntı) der. Muayene ve ölçüm ikisini birbirinden ayırır.
Normal göz konumu nedir?
Tek bir normal sayı yoktur. Ekzoftalmometre değerleri yaşa, cinsiyete ve etnik kökene göre değişir. Örneğin 1.000 Kuzey Hintli erişkinde 2022'de yapılan bir çalışmada ortalama değer 14,9 mm, aralık 8 ile 22 mm bulunmuş; bir Japon toplumunda 2026'da yapılan çalışmada ortalama 15,6 mm çıkmıştır. Bu yüzden doktorlar ölçümü kişinin kendi geçmişiyle karşılaştırır, iki gözü birbiriyle kıyaslar ve konumun zaman içinde değişip değişmediğine bakar. Tek bir ölçümden çok, bir değişiklik ya da iki göz arasındaki fark önemlidir.
Ekzoftalmi neden olur? Başlıca nedenler
Ekzoftalmi neden olur? Nedenler birkaç grupta toplanır. Erişkinlerde açık ara en sık neden tiroid hastalığıdır.
| Neden | Gözü nasıl öne iter? | Çoğunlukla etkilediği göz |
|---|---|---|
| Tiroid göz hastalığı (Graves orbitopatisi) | Bağışıklık sistemi göz çukuru içindeki göz kaslarını, yağ ve bağ dokusunu iltihaplandırıp şişirir | İki göz, çoğu kez eşit olmayan biçimde; bazen tek göz |
| Orbital selülit | Çoğunlukla sinüslerden yayılan bakteriyel bir enfeksiyon göz kapağının gerisindeki dokuyu şişirir | Genellikle tek göz; acil |
| Orbitanın enfeksiyon dışı iltihabı | Enfeksiyon olmadan göz çukuru dokusunun iltihaplanması, bazen başka bağışıklık hastalıklarıyla ilişkili | Bir ya da iki göz |
| Tümörler ve kitleler | Göz çukurundaki iyi ya da kötü huylu bir kitle yer kaplar; kavernöz hemanjiyom (iyi huylu bir damar tümörü) örnektir | Genellikle tek göz, yavaş yavaş |
| Damar sorunları | Anormal damarlar ya da gözün arkasındaki bir kanama göz çukurundaki hacmi ya da basıncı artırır | Genellikle tek göz |
| Yaralanma | Travma sonrası göz çukuru içinde kanama ya da şişlik | Tek göz |
| Diğer | Kafatası ve göz çukurunun kalıtsal durumları; çocuklarda bazı tümörler ve lösemi dahil kanserler | Değişir |
Ekzoftalmi hangi hastalığın tipik bulgusudur?
Tiroid göz hastalığıyla birlikte seyreden Graves (Basedow-Graves) hastalığının. NHS'e göre Graves hastalığı, tiroid fazla çalışmasının (hipertiroidi) yaklaşık beşte dördünün nedenidir. Ama "tipik bulgu" demek "her zaman vardır" demek değildir: tiroid göz hastalığı nadiren tiroid kan tahlilleri normalken ya da düşükken bile ortaya çıkabilir ve ekzoftalmi tiroid dışı nedenlerle de görülür.
Ekzoftalmi hangi hormonla ilgilidir?
Soru çoğunlukla tek bir hormon adı arar, ama gerçek tablo biraz daha geniştir. Ekzoftalmiyi doğrudan tek bir hormon yapmaz; göz çukuru dokularına saldıran bir bağışıklık hastalığı (otoimmün hastalık) yapar. Bu hastalık en sık, tiroid hormonlarının fazla salgılandığı Graves hastalığı olan kişilerde görülür. Göz belirtileri tiroid sorunundan önce, onunla birlikte ya da sonra ortaya çıkabilir. Bu yüzden iki sorun ayrı ayrı izlenir: tiroid hormon düzeyini endokrinolog yönetir, gözlerin durumunu göz doktoru.
Tiroid göz hastalığı: en sık neden
Tiroid göz hastalığı (Graves oftalmopatisi ya da orbitopatisi olarak da adlandırılır) otoimmün bir durumdur. Bağışıklık sistemi gözün çevresindeki dokuya saldırır, göz çukuru fibroblastları harekete geçer ve göz kasları ile göz çukuru yağı şişer. Bilmeniz gereken noktalar:
- Graves hastalığıyla ilişkilidir. Amerikan Tiroid Derneği, Graves hastalığı olanların yaklaşık üçte birinde göz belirtileri geliştiğini söyler; Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin klinik viki sayfası EyeWiki yaklaşık yarısı der. Tiroid göz hastalığı nadiren tiroid kan tahlilleri normal ya da düşükken de görülebilir.
- Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür (EyeWiki özetinde yaklaşık 5'e 1) ve tanı konduğunda ortanca yaş 43'tür; yine de çocukluktan ileri yaşa kadar ortaya çıkabilir.
- Sigara olasılığı ve şiddeti artırır. EyeWiki sigarayı en tutarlı biçimde ilişkilendirilen risk etkeni olarak anar; Amerikan Tiroid Derneği pasif içiciliğin de sayıldığını belirtir.
- Aktif ve durulma evresi vardır. İltihaplı (aktif) evre kabaca 6 ile 18 ay sürer; sonra hastalık durulur ve gözler yavaş yavaş düzelir, ancak bazı değişiklikler kalıcı olabilir.
- Gözler tiroid sorunu fark edilmeden önce, sırasında ya da sonrasında etkilenebilir. Amerikan Tiroid Derneği'ne göre belirtiler genellikle Graves tanısından sonraki ilk yıl içinde başlar.
Tiroid göz hastalığında gözlerde çıkıntıdan fazlası görülür: göz kapağı retraksiyonu (yaklaşık yüzde 90'a kadar), çift görme, göz kapaklarında kızarıklık ve şişlik ve kuruluk. 1994'te yapılan klasik bir taramada hastaların yaklaşık yüzde 60'ında ekzoftalmi, yaklaşık yüzde 40'ında göz kası hareketlerinde kısıtlanma bulunmuştur.
Orbital selülit: gözden kaçırılmaması gereken enfeksiyon
Orbital selülit, göz kapağının gerisindeki yumuşak dokunun çoğunlukla bakteriyel ve sıklıkla sinüslerden yayılan enfeksiyonudur. Tipik olarak çıkık, ağrılı, kırmızı ve şiş bir göz, göz hareket ettirilirken ağrı ve ateş yapar. EyeWiki hastaneye yatış ve damar yoluyla antibiyotik gerektirdiğini, vaktinde tedavi edilirse sonucun çok iyi olduğunu belirtir. Gecikme tehlikeli olabilir. Göz çıkıntısına ateş, göz hareketinde ağrı ya da kendini kötü hissetme eşlik ediyorsa, özellikle çocukta, acil durumdur.
Tümörler, iltihap ve damar sorunları
Göz çukurundaki bir kitle gözü genellikle yavaş yavaş ve çoğu kez tek taraflı öne iter. Kavernöz hemanjiyom gibi iyi huylu tümörler de kötü huylu tümörler de görülür; ayırmak için görüntüleme gerekir. İltihabi hastalıklar ve damar anomalileri de çıkıntı yapar. Bu yüzden yalnızca tek gözde ortaya çıkan yeni bir çıkıntı her zaman uzman değerlendirmesi ve görüntüleme gerektirir.
Ekzoftalmi belirtileri nelerdir?
Ekzoftalmi belirtileri arasında çıkıntı ana bulgudur, ama çoğu insanın önce fark ettiği, çıkıntının gözde yol açtığı sorunlardır. Tipik belirti ve bulgular:
| Belirti ya da bulgu | Ne anlama gelebilir? |
|---|---|
| Daha büyük, daha belirgin ya da "dik bakan" gözler | Gözün öne kayması, göz kapağı retraksiyonu ya da ikisi birden |
| Kumlu, kuru, yanan ya da sulanan gözler | Göz yüzeyi havaya açık kalıyor; göz kuruluğu ve yüzey hasarı |
| Göz kapaklarında kızarıklık ve şişlik, göz çevresinde ödem | Tiroid göz hastalığındaki gibi aktif iltihap |
| Gözün arkasında ağrı ya da basınç, özellikle göz hareket ettirilirken | Aktif iltihap ya da enfeksiyon |
| Çift görme | Şişmiş ya da sertleşmiş göz kasları iki gözü uyumlu hareket ettiremez |
| Tam kapanmayan göz kapakları | Korneanın açıkta kalması (aşağıya bakın) |
| Işığa duyarlılık | Yüzey tahrişi ya da kornea hasarı |
| Bulanık, soluk ya da kaybolan renk görmesi | Optik sinir sıkışmış olabilir: acil |
Ekzoftalmi görmeyi neden bozabilir?
Doktorların göz çıkıntısını ciddiye almasının iki nedeni vardır:
- Korneanın açıkta kalması. Göz kapakları gözün ön yüzünü örtemezse (lagoftalmi) kornea kurur ve iltihaplanabilir, ülserleşebilir ya da enfekte olabilir. EyeWiki, tiroid göz hastalığındaki bu açıkta kalma keratopatisini oküler acil durum ve önemli bir görme kaybı nedeni olarak tanımlar. Kornea hakkında ve diğer göz terimleri için Göz sözlüğü A-Z sayfamıza bakabilirsiniz.
- Optik sinir basısı. Az sayıda hastada (EyeWiki'ye göre tiroid göz hastalığında yüzde 5'ten az) şişmiş doku optik siniri sıkıştırır; buna distiroid optik nöropati denir. Görmenin matlaşması ya da bulanıklaşması, renk görmenin kaybı ya da göz bebeği tepkisinde değişiklik olarak ortaya çıkar; bu da acil tedavi gerektiren bir durumdur.
Ekzoftalmi nasıl teşhis edilir?
Tanı iki soruya cevap arar: göz gerçekten öne mi kaymış ve onu iten nedir? Adımlar genellikle şöyledir:
Hikâye ve muayene
Doktor çıkıntının ne zamandır var olduğunu, tek mi çift taraflı mı olduğunu, tiroid belirtilerini, sigarayı, yaralanmayı, ağrıyı ve görmeyi sorar. Göz kapaklarının konumuna, göz hareketlerine, gözlerin ne kadar iyi kapandığına ve yarık lamba ile gözün ön kısmına bakar.
Ekzoftalmometri
Hertel ekzoftalmometresi her gözün ne kadar öne durduğunu milimetre olarak ölçer. Tekrarlanan ölçümler zaman içindeki değişimi izler.
Görme, renk görme, göz bebeği ve görme alanı testleri
Bunlar optik siniri kontrol eder ve sıkışmadan şüphelenilirse şarttır.
Kan tahlilleri
NHS, tiroid işlevini değerlendirmek için kan testleri istenebileceğini, sonuç anormalse nedeni bulmak için tiroid antikorları gibi ek tetkiklere geçildiğini belirtir.
Görüntüleme
BT göz çukurunun kemik yapısını ve doku yoğunluğunu, tiroid hastalığında tendonların korunduğu hâlde şişmiş kas gövdelerini gösterir; MR dokunun ne kadar su tuttuğunu, yani iltihapla ilişkisini gösterir. Tek taraflı ya da nedeni belli olmayan her olguda tümör veya damar sorunu görüntülemeyle bulunur.
Klinik Aktivite Skoru (CAS)
Tiroid göz hastalığında doktorlar ağrı, kızarıklık ve şişlik gibi bulguları 7 üzerinden puanlar; 3 ve üzeri puan aktif hastalığı gösterir ve tedavi seçimini etkiler.
Göz doktorlarının kullandığı diğer ölçüm ve görüntüleme yöntemlerini göz muayenesi ve tanı testleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Ekzoftalmi tedavisi nedir? Geçer mi?
Ekzoftalmi tedavisi nedene bağlıdır. Önce neden tedavi edilir ve gözün korunması her durumda sürecin bir parçasıdır.
Neden tiroid göz hastalığıysa
Bakımı endokrinolog (tiroidi yönetir) ile göz doktoru (gözleri yönetir) birlikte yürütür. 2021 Avrupa kılavuzu (EUGOGO) tedaviyi şiddete göre gruplar:
| Şiddet | Tipik yaklaşım |
|---|---|
| Hafif | Risk etkenlerinin kontrolü (sigarayı bırakma, tiroid düzeyini dengede tutma), kayganlaştırıcı damlalar ve selenyum alımının düşük olduğu bölgelerde selenyum takviyesi; hafif olguların çoğu zamanla durulur |
| Orta-şiddetli, aktif | Damar yoluyla metilprednizolon (steroid) ile 12 haftalık infüzyon, toplam 4,5 g, genellikle mikofenolatla birlikte; diğer seçenekler arasında orbital radyoterapi ve biyolojik ilaçlar var |
| Görmeyi tehdit eden (optik sinir basısı, kornea bozulması) | Hemen yüksek doz damar yoluyla steroid; hızlı yanıt yoksa acil orbital dekompresyon ameliyatı |
| Durulmuş hastalık, geride kalan değişiklikler | Rehabilitasyon (düzeltici) cerrahisi |
Bazı ayrıntılar:
- Sigara ve tiroid kontrolü. EyeWiki, sigarayı bırakmanın ve tiroid düzeyini normalde ("ötiroid") tutmanın kötüleşmeyi önlemeye ve aktif evreyi kısaltmaya yardım ettiğini belirtir. EUGOGO kılavuzu ayrıca tiroidin radyoaktif iyotla tedavisini, endokrinologunuzla konuşulması gereken bir risk etkeni olarak sayar.
- Kendi kendine bakım. Amerikan Tiroid Derneği güneş gözlüğünü, kayganlaştırıcı damlaları ve başı yüksekte uyumayı sayar.
- Teprotumumab. ABD FDA'sı 2020'de bu ilacı (Tepezza) onayladı; IGF-1 reseptörünü bloke eden, üç hafta arayla sekiz damar içi infüzyon olarak verilen bir ilaçtır. 2020 tarihli NEJM çalışmasında teprotumumab alan hastaların yüzde 83'ünde 24. haftada çıkıntıda anlamlı azalma görülürken plasebo grubunda bu oran yüzde 10'du. FDA etiketi uyarılar arasında işitme bozukluğu, yüksek kan şekeri ve bağırsak iltihabını sayar; tedavi sırasında ve sonrasındaki 6 ay boyunca doğum kontrolü ister. İlaç uzmanlarca reçete edilir ve kullanılabilirliği ülkeden ülkeye değişir.
- Orbital dekompresyon. Cerrah, göze daha fazla yer açmak için kemik ya da yağ dokusu çıkarır. İkincil dekompresyonu inceleyen 2026 tarihli bir çalışmada ortalama göz konumu 4,5 mm geriledi; 17 hastanın 5'inde yeni çift görme gelişti, bu ameliyatın bilinen bir riskidir.
- Ameliyat sırası. Hastalık durulduktan sonra EyeWiki bir sıra önerir: önce orbital dekompresyon, sonra çift görme için göz kası (şaşılık) ameliyatı, sonra retraksiyon ya da açıkta kalma için göz kapağı ameliyatı; çünkü her adım bir sonrakini değiştirir.
Neden enfeksiyonsa
Orbital selülit hastanede damar yoluyla antibiyotikle, apse oluşursa ya da antibiyotik 24 ile 48 saat içinde işe yaramazsa ameliyatla tedavi edilir (EyeWiki).
Neden tümör, iltihap ya da damar sorunuysa
Tedavi tanıya göre belirlenir: zararsız bir kitlenin izlenmesi, cerrahi, enfeksiyon dışı iltihap için steroid gibi ilaçlar ya da radyoterapi ve diğer kanser tedavileri. Bunu görüntülemeden sonra, çoğu kez biyopsiyle birlikte, bir orbita uzmanı yönlendirir.
Tedavi sürerken gözün korunması
Neden ne olursa olsun doktorlar önce korneayı korur: gündüz koruyucusuz suni gözyaşı damlaları, gece merhem, göz kapakları kapanmıyorsa bantlama ve diğer önlemler ve varsa göz kapağı retraksiyonunun tedavisi. Ekibimiz bu sorunların göz kapağı tarafıyla ilgilenir. Karşıt sorun olan sarkık üst kapak için Göz sözlüğü: Pitozis sayfamıza, içe ya da dışa dönen kapak kenarları için Göz sözlüğü: Entropiyon ve ektropiyon sayfamıza bakabilirsiniz.
Bizdeki yaklaşım: gözlerinizdeki çıkıntıya göz kapağı sorunları eşlik ediyorsa (yüksek, geri çekilmiş bir kapak, kapanmayan bir kapak ya da konumu değişmiş bir kapak), göz kapağı ve oküloplastik cerrahiyi Prof. Dr. Ahmet Satıcı yürütür. Tiroidin kontrolü kendi endokrinologunuzda kalır; yeni başlayan, ağrılı ya da tek taraflı bir göz çıkıntısı için ise önce bulunduğunuz yerde acil değerlendirme gerekir. Raporlarınızı ve tetkiklerinizi bize gönderin; cerrahımız İstanbul'da tedavinin sizin için doğru olup olmadığını söylesin.
Göz çıkıntısında doktora ne zaman gidilmeli?
Siz ya da çocuğunuzda şunlardan biri varsa aynı gün acil servise başvurun:
- bir gözde ani çıkıntı ya da ağrı, ateş veya kırmızı, şiş göz kapağıyla birlikte çıkıntı
- gözü hareket ettirirken ağrı
- görmede düşme, matlaşma ya da renk görmenin kaybı
- göz çıkıntısıyla birlikte yeni başlayan çift görme
- ağrı ya da kızarıklıkla birlikte kapanmayan göz
- kafa ya da göz yaralanması sonrası çıkıntı
Kısa süre içinde (günler ile haftalar içinde) randevu alın:
- gözleriniz zamanla daha belirgin hale geldiyse ya da bir göz diğerinden farklı görünüyorsa
- aşırı çalışan tiroidiniz ya da Graves hastalığınız varsa ve gözlerinizde kuruluk, kumlanma, kızarıklık ya da şişlik başladıysa
- çevrenizdekiler gözlerinizin "dik baktığını" söylüyorsa ve nedenini bilmiyorsanız
- sigara içiyor, tiroid hastalığınız ve göz belirtileriniz varsa: bırakmak için destek isteyin, çünkü gözlerinizi doğrudan etkiler
Tanınız varsa ve göz kapağı ya da cerrahi seçenekler hakkında ikinci görüş istiyorsanız, yolculuk etmeden önce tetkiklerinizi değerlendirmemiz için gönderebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ekzoftalmi, bir ya da iki gözün göz çukurundan öne doğru çıkmasının tıbbi adıdır. Başka bir sorunun bulgusudur, erişkinlerde çoğunlukla tiroid göz hastalığının, ve proptozis ile aynı anlama gelir.
Tıpta ekzoftalmi, göz çukurunun içeriğinin artması sonucu gözün öne doğru yer değiştirmesidir. Hertel ekzoftalmometresiyle ölçülür ve nedeni BT ya da MR ile araştırılır.
Hayır. Ekzoftalmi bir hastalık değil, bir bulgudur. Altında çoğunlukla tiroid göz hastalığı vardır, ama enfeksiyon, tümör, iltihap, damar sorunu ya da yaralanma da yol açar. Asıl iş nedeni bulmaktır.
En sık neden Graves hastalığıyla ilişkili tiroid göz hastalığıdır. Diğer nedenler orbital selülit (göz çukuru enfeksiyonu), göz çukuru tümörleri, enfeksiyon dışı iltihap, damar sorunları ve yaralanmadır. Tek taraflı olgularda neden daha çok yereldir; bu yüzden görüntüleme gerekir.
Tiroid göz hastalığıyla birlikte seyreden Graves (Basedow-Graves) hastalığının. Tipik olması her hastada görüleceği anlamına gelmez; Graves hastalığı olup gözleri çıkmayanlar da, göz çıkıntısı başka hastalıklara bağlı olanlar da vardır.
Tek bir hormon yapmaz. Ekzoftalmi, göz çukuru dokularına saldıran bir bağışıklık hastalığıdır ve en sık tiroid hormonlarının fazla salgılandığı Graves hastalığı olanlarda görülür. Tiroid kan düzeyleri normal ya da düşükken de nadiren ortaya çıkabilir. Tiroid hormonlarını endokrinolog, gözleri göz doktoru izler.
Biyolojide ekzoftalmi, tiroid bezinin fazla çalıştığı Graves (Basedow-Graves) hastalığının tipik göz bulgusu olarak geçer: gözler öne doğru çıkar. Tıpta ise her göz çıkıntısı tiroidden kaynaklanmaz; enfeksiyon, tümör ve yaralanma da yol açar.
Gözlerin öne çıkması, daha büyük ya da "dik bakan" görünmesi en belirgin bulgudur. Eşlik edenler kuruluk, yanma, sulanma, göz kapağı şişliği ve kızarıklığı, gözün arkasında ağrı, çift görme ve gözün tam kapanmaması olabilir. Görmede düşme ve renk görmenin kaybı acil durumdur.
Nedene bağlıdır. Enfeksiyonlar vaktinde tedavi edilirse tamamen iyileşebilir, hafif tiroid göz hastalığı aktif evresini geçince çoğu kez kendiliğinden durulur. Kalıcı değişiklikler ilaç ya da ameliyatla düzeltilebilir, ama sonuçlar kişiden kişiye değişir ve sonuç garanti edilemez.
Bazen. Ani çıkıntı, ağrı, ateş, çift görme ya da görmede azalma orbital selülit ya da optik sinir basısı anlamına gelebilir ve aynı gün değerlendirme gerektirir. Gözlerin görünümünde yavaş bir değişikliği günler ile haftalar içinde muayene ettirin.
Evet. Sigara, tiroid göz hastalığının gelişmesi ve şiddetlenmesi için en iyi belgelenmiş risk etkenidir; pasif içicilik de sayılır. Sigarayı bırakmak, tiroid göz hastalığı olan biri için yapılabilecek en yararlı şeylerden biridir.
Genellikle oküloplastik ya da orbita eğitimi almış bir göz doktoru, tiroid işin içindeyse bir endokrinologla birlikte çalışır. Laser Istanbul Clinic'te göz kapağı ve oküloplastik cerrahiyi Prof. Dr. Ahmet Satıcı yürütür.
İlgili terimler
Proptozis
herhangi bir nedene bağlı göz kayması için kullanılan daha geniş terim.
Tiroid göz hastalığı (Graves orbitopatisi)
gözün çevresindeki dokunun otoimmün iltihabı; erişkinlerde ekzoftalminin en sık nedeni.
Enoftalmi
tersi: göz, göz çukurunda içeri çökmüş durur.
Göz kapağı retraksiyonu
üst göz kapağının fazla yukarıda durması, dik bakış görünümü.
Lagoftalmi
göz kapaklarının tam kapanmaması.
Orbita
gözü taşıyan kemik göz çukuru.
Orbital selülit
göz kapağının gerisindeki dokunun enfeksiyonu; acil.
Ekzoftalmometre
gözün ne kadar öne çıktığını ölçen alet.
Pitozis
karşıt kapak sorunu, üst göz kapağının sarkması.
Entropiyon ve ektropiyon
göz kapağı kenarının içe ya da dışa dönmesi; bu da göz yüzeyini tahriş edebilir.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- Exophthalmos. StatPearls (NBK559323), NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559323/ (definition; checked through Europe PMC record PMID 32644749)
- EyeWiki (AAO). Thyroid Eye Disease. https://eyewiki.org/Thyroid_Eye_Disease
- EyeWiki (AAO). Orbital Cellulitis. https://eyewiki.org/Orbital_Cellulitis
- American Thyroid Association. Thyroid Eye Disease. https://www.thyroid.org/thyroid-eye-disease/
- NHS. Overactive thyroid (hyperthyroidism). https://www.nhs.uk/conditions/overactive-thyroid-hyperthyroidism/
- Bartalena L, Kahaly GJ, Baldeschi L, et al. The 2021 European Group on Graves' Orbitopathy (EUGOGO) clinical practice guidelines for the medical management of Graves' orbitopathy. Eur J Endocrinol 2021;185(4):G43-G67. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34297684/
- Douglas RS, Kahaly GJ, Patel A, et al. Teprotumumab for the treatment of active thyroid eye disease. N Engl J Med 2020;382:341-352. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31971679/
- US FDA. Tepezza (teprotumumab-trbw) prescribing information. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2020/761143s000lbl.pdf
- Bartley GB. Ophthalmopathy associated with autoimmune thyroid disease. Trans Am Ophthalmol Soc 1994. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7886878/
- Revankar S, Mehta A. Determination of exophthalmometry values in the North Indian population. Indian J Ophthalmol 2022. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35918977/
- Nakaji E, et al. Exophthalmometry values of a contemporary Japanese population with/without Graves' disease. Endocr J 2026. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41297932/
- Cheng et al. Secondary inferomedial orbital decompression. Indian J Ophthalmol 2026. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42671097/
- Abidin NA, Ismail IA, Jamil SN, Mustafa N. When patients present with bulging eyes: a case series of proptosis. Malays Fam Physician 2025. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40662124/
Gözlerinizdeki çıkıntı ya da göz kapağı değişikliği sizi endişelendiriyor mu?
Raporlarınızı, tetkiklerinizi ve birkaç fotoğrafı bize gönderin. Cerrahımız inceleyip hangi tedavilerin yardımcı olabileceğini ve İstanbul'da tedavinin sizin için mantıklı olup olmadığını, hiçbir yükümlülük olmadan size dürüstçe söylesin.
3 göz cerrahı
Dosyanızı bir satış temsilcisi değil, adı belli bir cerrah inceler. Yanıt süresi: {{yanıt süresi}}.
Prof. Dr. Ahmet Satıcı
Doç. Dr. Muhammet Derda Özer
Op. Dr. Aysan Bayram